Erüpsiyon Kisti (Diş Çıkarma Kisti)

Genel Bakış

Erüpsiyon kisti, diş etinin hemen altında, çıkmak üzere olan bir dişin üzerinde oluşan, içi sıvı dolu küçük bir keseciktir. Genellikle diş etinde mavi, mor ya da şeffaf, yuvarlak bir şişlik olarak görünür. Çoğu zaman ağrısız ve zararsızdır; diş diş etini delip çıktığında kese kendiliğinden patlar ve diş eti eski görünümüne döner. İçinde kan biriktiğinde buna erüpsiyon hematomu denir; bu da aynı durumun bir çeşididir.

Oldukça yaygındır. Diş hekimleri ve çocuk diş hekimleri bu durumla sık karşılaşır; ancak her bebekte ya da her çocukta görülmez.

En çok bebeklerde ve küçük çocuklarda, süt dişleri çıkarken ortaya çıkar. Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde kalıcı dişler, özellikle yirmi yaş dişleri çıkarken de görülebilir. Kız ve erkek çocuklarda görülme sıklığı benzerdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diş etinde, çıkmak üzere olan dişin tam üzerinde yuvarlak bir şişlik
• Şişliğin rengi şeffaf, sarımsı, mavi ya da mor olabilir
• Genellikle ağrı yoktur; hafif bir rahatsızlık hissi olabilir
• Şişlik yumuşaktır, bastırınca hafifçe gömülür
• Kese patladığında az miktarda berrak sıvı ya da kan gelebilir
• Diş çıktıktan sonra şişlik kaybolur

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde emme veya beslenme sırasında hafif huzursuzluk görülebilir
• Bazı bebekler diş etini kaşıma ihtiyacı duyar
• Çoğu bebekte hiçbir şikâyet olmaz, sadece görünüm olarak fark edilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde ve büyük çocuklarda daha çok yirmi yaş dişi gibi çıkmakta zorlanan dişlerin üzerinde görülür
• Bu yaş grubunda daha nadirdir; şişlik fark edildiğinde başka bir nedenin dışlanması için diş hekimine muayene önerilir

Nedenler

Ana nedenler

• Çıkmak üzere olan dişin üzerindeki dokular arasında sıvı birikmesi
• Dişi çevreleyen yumuşak dokunun (diş folikülü) genişlemesi
• Süt dişinde çürük veya iltihap olması bazen bu durumu tetikleyebilir
• Ağız bölgesine gelen darbe sonrasında da benzer bir şişlik oluşabilir

Risk faktörleri

• Süt dişlerinin çıkma döneminde olmak (yaklaşık 6 ay ile 3 yaş arası)
• Kalıcı dişlerin, özellikle yirmi yaş dişlerinin çıkma dönemi
• Ağız bakımının yetersiz olması
• Süt dişlerinde tedavi edilmemiş çürük
• Ağız bölgesine darbe alma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlik kızarır, ısınır veya ağrılı hale gelirse
• Ateş varsa
• Şişlik hızla büyüyor ya da çevreye yayılıyorsa
• Kanama durmuyorsa
• Çocuk beslenemiyor ya da sürekli huzursuzsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişlik ilk fark edildiğinde kısa süre içinde bir diş hekimine göstermek
• Diş çıktıktan sonra şişlik geçmediyse
• Düzenli diş kontrollerini aksatmamak

Tanı

Tanı genellikle diş hekiminin ağız içini gözle muayene etmesiyle konur. Hekim şişliğin yerine, rengine ve dokusuna bakar; altında çıkmak üzere olan bir diş olup olmadığını değerlendirir. Çoğu zaman ek bir işlem gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Ağız içi muayene
• Gerekirse diş röntgeni (panoramik veya bölgesel film)
• Tanı netleşmezse nadiren doku örneği alınması (biyopsi)
• Şüpheli durumlarda çocuk diş hekimi veya ağız cerrahisi uzmanına yönlendirme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa ve ağrısızdır. Hekim genellikle şişliğe dokunur, ağzın içine bakar ve gerekirse röntgen ister. Çoğu ailede ek bir tetkike gerek kalmadan takip önerisiyle muayene sonlanır.

Tedavi

Erüpsiyon kisti çoğu zaman tedavi gerektirmez; diş kendiliğinden çıktığında kese patlar ve diş eti iyileşir. Bu nedenle ilk yaklaşım genellikle düzenli takiptir. Şişlik çok büyükse, rahatsızlık veriyorsa veya iltihap belirtisi varsa diş hekimi basit bir işlemle kese üzerinde küçük bir açıklık oluşturabilir ya da içeriğini boşaltabilir.

Evde kişisel bakım

• Şişliği sıkmayın, delmeyin veya patlatmaya çalışmayın
• Çocuğun dişlerini yumuşak fırçayla, günde iki kez nazikçe fırçalamaya devam edin
• Çocuk tükürebiliyorsa ılık tuzlu suyla nazikçe çalkalamak ağız temizliğine yardımcı olabilir
• Hafif rahatsızlıkta dışarıdan soğuk uygulama iyi gelebilir
• Bir süre çok sert, çok sıcak veya çok baharatlı yiyeceklerden uzak durmak
• Şişliğin boyutunu, rengini ve fark ettiğiniz tarihi not etmek; değişiklikleri hekime anlatmak

Tıbbi tedaviler

Çoğu durumda ilaç tedavisi gerekmez. Diş hekimi, şişlik büyükse veya rahatsızlık veriyorsa lokal anestezi altında keseyi küçük bir girişimle boşaltabilir; bu işlem kısa sürer ve genellikle dikiş gerektirmez. İltihap düşünülüyorsa hekim uygun tedaviyi planlar; hangi ilacın gerekip gerekmediğine mutlaka bir diş hekimi karar verir. Ağrı kesici veya antibiyotik gibi ilaçları kendi başınıza, özellikle çocuğunuza vermeyin; mutlaka hekiminize veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle gerekmez. Nadiren, kese çok büyükse, komşu dişlerin çıkmasını engelliyorsa ya da tekrarlıyorsa ağız cerrahisi uzmanı küçük bir girişimle keseyi tamamen çıkarabilir. Bu karar, muayene ve gerekirse görüntüleme sonrasında hekim tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda en önemli şey şişliği takip etmek ve ağız bakımını aksatmamaktır. Çocuğunuzu fırçalarken bölgeye nazik davranın; şişliği patlatmaya çalışmak iyileşmeyi geciktirebilir ve iltihap riskini artırabilir. Şişlik çoğu zaman diş çıktıkça haftalar içinde küçülür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmamak
• Şekerli atıştırmalıkları sınırlamak
• Çocuğun yaşına uygun diş macunu kullanmasını sağlamak; miktarı için diş hekimine danışmak
• Oyun ve sporda ağız yaralanmalarına karşı dikkatli olmak, gerekirse koruyucu dişlik kullanmak

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Şişlik rahatsızlık veriyorsa birkaç gün yumuşak, ılık ve sulu gıdalar daha kolay olur; çok sıcak, sert veya baharatlı yiyecekler bölgeyi tahriş edebilir. Egzersiz kısıtlaması yoktur; sadece ağız bölgesine darbe gelmesinden kaçınmak yeterlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ebeveynler için ağız içinde mor ya da mavi bir şişlik görmek endişe verici olabilir ve bu duygu çok doğaldır. Bilmeniz gereken şey, bu durumun çoğu zaman zararsız ve geçici olduğudur. Endişeniz geçmiyorsa bir diş hekimi veya aile hekimiyle konuşmak içinizin rahatlamasına yardımcı olur. Yoğun kaygı yaşıyorsanız destek istemekten çekinmeyin.

Önleme

Erüpsiyon kisti tamamen önlenemez; çünkü diş çıkarma sürecinin doğal bir parçası olarak ortaya çıkabilir. Yine de ağız bakımını düzenli tutmak, diş çürüklerini zamanında tedavi ettirmek ve ağız yaralanmalarından korunmak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Erüpsiyon kisti için özel bir aşı yoktur. Çocukluk çağı aşılarını Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvime göre yaptırmak genel sağlığın korunmasına katkı sağlar.

Tarama programları

Düzenli diş kontrolleri, diş çıkarma dönemindeki değişikliklerin erken fark edilmesini sağlar. Hekiminiz muayene aralığını çocuğunuzun durumuna göre belirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şişlik iltihaplanabilir; kızarıklık, ağrı ve ateş görülebilir
• Nadiren dişin çıkması gecikebilir
• Çok büyük keseler komşu dişlerin çıkışını etkileyebilir
• Görünüm nedeniyle çocukta veya ailede rahatsızlık hissi oluşabilir

Uzun vadeli görünüm

Görünüm genellikle çok iyidir. Vakaların büyük çoğunluğu diş çıktığında kendiliğinden düzelir ve kalıcı bir sorun bırakmaz. Düzenli takip ve iyi ağız bakımıyla çocuğunuzun diş sağlığı güvende kalır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.