Gece Körlüğü: Karanlıkta Görme Zorluğu

Genel Bakış

Gece körlüğü, gözün karanlıkta veya az ışıkta yeterince iyi görememesi durumudur. Tek başına bir hastalık değildir; genellikle gözdeki bir başka sorunun belirtisidir. Gözünüzdeki ışığa duyarlı hücrelerin düşük ışıkta çalışmasının zayıflamasından kaynaklanır.

Evet, gece görüşünde zorlanma oldukça yaygın bir şikayettir. Özellikle katarakt, miyop ve ileri yaşta sıklığı artar.

Her yaşta insanı etkileyebilir. Yaşlılarda katarakt nedeniyle, çocuklarda ise nadiren genetik retina hastalıklarına bağlı olarak görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karanlıkta veya loş ışıkta görmekte zorlanma
• Gece araba kullanırken karşıdan gelen farlardan aşırı etkilenme
• Karanlık bir odada eşyaları seçememe
• Dışarıda gece yürürken dengesizlik ve takılma
• Göz kamaşmasına normalden fazla duyarlı olma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuğun akşam oyun oynarken eşyalara sık çarpması
• Karanlıkta korktuğunu söyleyip sürekli gece lambası istemesi
• Sinemada veya loş ortamda yazıları okuyamaması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda gece okuma güçlüğü
• Karşıdan gelen far ışıklarının saçılması ve rahatsız etmesi
• Gece tuvalete kalkarken yolu bulmakta zorlanma
• Gece düşme korkusu ve artan düşme riski

Nedenler

Ana nedenler

• Katarakt (göz merceğinin bulanıklaşması)
• Retinitis pigmentosa gibi kalıtsal retina hastalıkları
• Miyop (uzağı net görememe)
• A vitamini eksikliği
• Glokom (göz tansiyonu) veya bazı göz ilaçları

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede gece körlüğü veya retina hastalığı öyküsü
• Dengesiz beslenme ve A vitamini yönünden yetersiz diyet
• Diyabet (şeker hastalığı) kaynaklı göz hasarı
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gece görüşünüz birkaç gün içinde hızla kötüleştiyse
• Görme alanınızda perde veya gölge hissi oluştuysa
• Göz ağrısı, kızarıklık veya bulantı eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gece araba kullanmakta zorlanıyorsanız
• Gece görüşünüzün zamanla azaldığını fark ediyorsanız
• Loş ışıkta okuma veya tanıdık yüzleri seçmede sorun yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinledikten sonra göz bebeğinizi büyüten damlalarla ayrıntılı bir göz dibi muayenesi yapar. Gece görüşünüzü değerlendirmek için özel testler uygulanabilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Göz dibi muayenesi (retina incelenir)
• Retina taraması / fotoğraflama
• Elektroretinografi (retina hücrelerinin elektriksel yanıtını ölçer)
• Karanlık adaptasyon testi (gözün karanlığa uyum süresini ölçer)
• Kan testi (A vitamini düzeyi için)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Göz bebeğini büyüten damlalar birkaç saat bulanık görmeye neden olabilir; bu yüzden muayene sonrası güneş gözlüğü ve mümkünse refakatçi getirmeniz iyi olur. Sonuçlarınız doktorunuz tarafından sade bir dille açıklanır.

Tedavi

Gece körlüğünün tedavisi, doğrudan gece görememe şikayetine değil, onu ortaya çıkaran nedene yöneliktir. Her kişinin ihtiyacı farklıdır; bu yüzden tedavi kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Karanlıkta ve gece araç kullanırken kendinizi güvende hissetmiyorsanız araç kullanmaktan kaçının
• Evde ve bahçede gece kullanışlı gece lambaları bulundurun
• Araç farlarınızın camlarını temiz tutun
• Karanlıkta kırmızı ışık kullanın; retina daha az yorulur
• Gözlük kullanıyorsanız camların çiziksiz ve temiz olmasına özen gösterin

Tıbbi tedaviler

Altta yatan nedene göre doktorunuz gözlük reçetenizi güncelleyebilir, A vitamini eksikliğinde beslenme önerileri ve uygun takviyeler verebilir, katarakt için cerrahi planlayabilir veya retina hastalıklarında özel tıbbi göz tedavileri uygulayabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Katarakt, gece görüşünü en sık geri döndürülebilir nedenlerden biridir; katarakt ameliyatı gece görüşünü belirgin şekilde iyileştirebilir. Retina dekolmanı (yırtılması) gibi acil cerrahi gerektiren durumlarda ise en kısa sürede ameliyat gerekir.

Bu durumla yaşamak

Gece körlüğüyle yaşarken planlı olmak hayatı kolaylaştırır. Gündüz saatlerinde tanıdık rotalar belirleyin, el fenerini her zaman yanınızda taşıyın ve evinizde koyu açık renk zıtlıkları kullanarak eşyaların yerini ayırt edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli göz muayenesi yaptırın
• Güneş gözlüğüyle gözlerinizi UV ışınlarından koruyun
• Dengeli ve renkli beslenin; havuç, ıspanak, kabak ve yumurta tüketin
• Sigara içmeyin
• Düzenli uyuyun; yorgunluk gece görüşünü azaltır

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet göz sağlığını destekler. A vitamini içeren besinleri sofranızdan eksik etmeyin, ancak doktor önerisi olmadan vitamin takviyesi almayın. Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz kan dolaşımını artırarak göz sağlığına iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gece körlüğü, özellikle gece araba kullanmak zorunda olan kişilerde bağımsızlık kaybı hissi, kaygı ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu duygular yaşadıklarınızı kabul etmek ve çevrenizden destek istemek önemlidir; yalnız olmadığınızı bilin.

Önleme

Genetik kaynaklı gece körlüğü tamamen önlenemez. Ancak A vitamini eksikliğine bağlı gece körlüğü, dengeli beslenme ile büyük ölçüde önlenebilir. Katarakta bağlı görme kaybını geciktirmek için sigara içmemek ve düzenli göz muayenesi yaptırmak önemlidir.

Tarama programları

Düzenli göz muayeneleri, özellikle aile öyküsü olanlar ve diyabet hastaları için erken teşhis şansı sağlar. Doktorunuzun önerdiği sıklıkta göz kontrolü yaptırın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gece araç kullanırken trafik kazası riski artar
• Düşme ve yaralanma olasılığı yükselir
• Altta yatan retina hastalığı ilerleyerek kalıcı görme kaybına yol açabilir
• Katarakt tedavi edilmezse gündüz görüşü de bozulur
• Bazı durumlarda görme kaybı geri döndürülemez hale gelebilir

Uzun vadeli görünüm

Gece körlüğü birçok kişide başarıyla tedavi edilebilir veya kişinin hayatına uyum sağlamasıyla güvenli ve tatmin edici bir yaşam sürmesi mümkündür. Günümüzde göz hekimliğindeki gelişmeler, görmeyi korumak ve iyileştirmek için pek çok seçenek sunmaktadır; umut vardır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.