Tek Gözün Öne Çıkması (Proptozis)

Genel Bakış

Tek gözün öne çıkması, göz küresinin normal yerinden daha fazla öne doğru itilmiş görünmesidir. Bu durum bir hastalık değil, bir bulgudur; göz çevresindeki dokularda iltihap, tiroid hastalığı, damar bozuklukları veya nadiren tümör gibi altta yatan bir sorunun habercisi olabilir.

Toplumda nadir görülür. Tiroid hastalığına bağlı her iki gözde çıkma daha sık olabilir; tek taraflı çıkma ise daha seyrek görülür.

Her yaşta görülebilir. Tiroid hastalığı kaynaklıysa kadınlarda daha sıktır; enfeksiyon veya tümör nedeniyle çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir gözün aynada daha büyük veya öne çıkmış görünmesi
• Göz kapağında gerginlik veya göz kapağının tam kapanamaması
• Gözde batma, sulanma veya kuruluk hissi
• Göz çevresinde dolgunluk veya şişlik
• Çift görme, özellikle aşağı veya yana bakarken
• Göz ağrısı veya basınç hissi

Çocuklarda belirtiler

• Ailenin fark ettiği göz kapağında asimetri
• Işığa karşı hassasiyet ve sık göz kırpma
• Huzursuzluk veya görme şikayetlerini anlatamama
• Sinüzit veya göz travması öyküsü varsa dikkat edilmeli

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göz kuruluğu ve kapak problemleri daha belirgin olabilir
• Tiroid hastalığı veya damar hastalıklarıyla birlikte gelişebilir
• Görme keskinliğinde azalma veya gece görüşünde bozulma eşlik edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Tiroid hastalıkları, özellikle Graves hastalığı (bağışıklık sisteminin göz çevresi dokularını etkilemesi)
• Göz çukuru veya sinüs enfeksiyonları (selülit, apse)
• Damar bozuklukları (göz arkasında damar yumağı veya genişlemesi)
• Göz çukuru veya sinüslerde iyi huylu ya da kötü huylu tümörler
• Göz çukuruna kanama (travma sonrası)
• Bağ dokusu hastalıkları (örneğin sarkoidoz)

Risk faktörleri

• Tiroid hastalığı, özellikle Graves hastalığı öyküsü
• Kronik sinüzit
• Yüz veya göz travması
• Sigara içmek (tiroid göz hastalığını kötüleştirebilir)
• Ailede göz veya tiroid hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göz ağrısı, kızarıklık, ışığa duyarlılık ve görme azalması birlikteyse
• Gözün öne çıkması birkaç gün içinde hızla arttıysa
• Çift görme varsa
• Yüksek ateş, üşüme ve genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirti yavaş yavaş geliştiyse ve ağrı yoksa, en kısa sürede göz veya kulak burun boğaz doktoruna başvurun
• Tiroid hastalığı nedeniyle takip ediliyorsanız düzenli kontrollerinizi aksatmayın

Tanı

Doktorunuz önce ayrıntılı bir göz muayenesi yapar. Göz küresinin öne çıkıklığını ölçmek için eksoftalmometre adı verilen bir cihaz kullanılabilir. Ardından belirtilere göre kan testleri ve görüntüleme yöntemleri planlanır.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi ve göz hareketlerinin değerlendirilmesi
• Eksoftalmometri (gözün öne çıkma derecesinin ölçülmesi)
• Kan testleri (tiroid fonksiyonları ve bağışıklık göstergeleri)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bazen ultrason veya biyopsi (doku örneği) gerekebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve görüntüleme işlemleri genellikle ağrısızdır ve hastaneye yatış gerektirmez. Tanı çoğu zaman birkaç gün içinde netleşir.

Tedavi

Tedavi altta yatan nedene yöneliktir. Amaç, göz çıkıntısını tek başına ortadan kaldırmak değil, asıl hastalığı kontrol altına alarak görme kaybını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Göz kapağı kapanamıyorsa, doktorunuzun önerebileceği suni gözyaşı damlaları veya göz jelleriyle gözün nemli kalmasını sağlayın
• Yatarken başınızı hafif yüksekte tutmak göz çevresindeki ödemi azaltabilir
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara tiroid göz hastalığını ve damar hastalıklarını kötüleştirir
• Doktorunuzun önerdiği takip planına düzenli uyun

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi altta yatan hastalığa göre belirlenir. Örneğin enfeksiyon varsa antibiyotik, tiroid göz hastalığında iltihabı baskılayan ilaçlar veya damar yumağı oluşumunda girişimsel yöntemler uygulanabilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Görme sinirini sıkıştırma riski varsa, göz kapağı kapanamıyorsa veya belirgin kozmetik sorunlar oluşmuşsa cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrahi türü nedene bağlıdır: sinüs duvarının açılması, yağ dokusunun alınması veya tümörün çıkarılması gibi yöntemler uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Göz çıkıntısı olan kişiler, gözlerini rüzgar ve tozdan korumak için güneş gözlüğü kullanabilir. Göz kuruluğunu önlemek için iç mekanlarda nemlendirici kullanmak faydalı olabilir. Kontakt lens ve göz makyajı tahriş yapabilir; doktorunuza danışarak kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme
• Ekran karşısında sık sık mola vererek göz yorgunluğunu azaltın
• Doktorunuzun önerdiği şekilde yastık yüksekliğini ayarlayın
• Güneş gözlüğü kullanın

Diyet ve egzersiz

Tiroid hastalığına bağlıysa iyot dengesine dikkat etmek önemlidir; doktorunuz diyet düzenlemesi önerebilir. Düzenli ve hafif egzersiz genel sağlığı destekler, ancak ağır kaldırma gibi göz basıncını artıran aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görünümdeki değişiklikler özgüveni etkileyebilir ve kaygı, içe kapanma ya da depresyona yol açabilir. Bu duyguları kabul etmek ve sevdiklerinizle veya bir uzmanla paylaşmak önemlidir. Kriz anlarında 112'yi arayabilir veya ruh sağlığı desteği alabilirsiniz.

Önleme

Altta yatan hastalığı tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, erken tanı ve tedavi göz hasarını önlemede anahtardır. Tiroid hastalığınız varsa tedaviyi aksatmayın, sinüziti ihmal etmeyin ve göz travmalarından korunmak için koruyucu gözlük kullanın.

Tarama programları

Özellikle tiroid hastalığı veya aile öyküsü olan kişilerde düzenli göz muayenesi önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı
• Çift görme ve göz hareketlerinde kısıtlılık
• Göz kapağının kapanmaması sonucu kornea ülseri
• Göz çukuru enfeksiyonunun beyne yayılması (ciddi ve hayati risk)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu hastada görme korunabilir. Altta yatan neden kontrol altına alındığında göz çıkıntısı azalabilir. Tedavi sürecinde sabırlı olmak ve doktor kontrolünü bırakmamak çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.