Göz Yaralanması

Genel Bakış

Göz yaralanması, göze bir cisim kaçması, darbe alması, kimyasal madde sıçraması veya gözün çizilmesi gibi durumlarda oluşan hasardır. Göz çok hassas bir organ olduğu için küçük görünen yaralanmalar bile dikkatle değerlendirilmelidir. Gözün önündeki şeffaf tabakaya kornea denir; bu tabaka çizilebilir veya tahriş olabilir.

Göz yaralanmaları acil servislerde sık görülen başvuru nedenlerindendir. Birçoğu hafif olsa da bazıları kalıcı görme sorunlarına yol açabileceği için erken değerlendirme önemlidir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Evde temizlik yapanlar, inşaat ve metal işleri gibi riskli işlerde çalışanlar, sporcular, çocuklar ve havai fişek kullanan kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde ağrı, batma veya yabancı cisim hissi
• Gözde kızarıklık, sulanma veya akıntı
• Işığa karşı hassasiyet
• Bulanık görme veya görmede azalma
• Göz kapağında şişlik, morluk veya kesi
• Gözde kanlanma veya kan görünümü
• Gözü açmakta zorlanma veya sürekli kırpma isteği

Çocuklarda belirtiler

• Gözünü sürekli kaşıma veya ovma
• Işıktan kaçma, gözünü kapatma veya açmama
• Ağlama, huzursuzluk veya göze dokunmak istememe
• Gözde kızarıklık, sulanma veya çapaklanma
• Görmede değişiklik olduğunu ifade edememe; televizyona yaklaşma veya oyuncakları gözüne çok yakın tutma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göz kuruluğu veya önceki göz ameliyatları nedeniyle belirtiler daha zor fark edilebilir
• Görme azlığı varsa yaralanmanın fark edilmesi gecikebilir
• Gözde ağrı, kızarıklık veya bulanık görme fark edilirse vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır

Nedenler

Ana nedenler

• Toz, kum, metal parçası, cam kırığı gibi yabancı cisimlerin göze kaçması
• Temizlik ürünleri, kireç, boya veya pil sıvısı gibi kimyasal maddelerin sıçraması
• Top, yumruk, düşme veya çarpma gibi künt darbeler
• Çivi, iğne, bıçak veya benzeri kesici-delici cisimlerle oluşan delici yaralanmalar
• Kaynak yaparken veya güneş lambası gibi kaynaklarla oluşan ultraviyole hasarı
• Tırnak, evcil hayvan veya dal gibi nedenlerle gözün çizilmesi
• Kontakt lensin yanlış kullanımı veya gözde uzun süre kalması

Risk faktörleri

• Koruyucu gözlük veya yüz siperi kullanmamak
• İnşaat, metal işleme, kaynak, tamir veya kimyasal madde kullanılan işlerde çalışmak
• Evde tadilat, boya veya temizlik sırasında güvenlik önlemi almamak
• Temaslı sporlar veya göz yaralanması riski yüksek sporlar yapmak
• Çocukların kesici-delici eşyalara veya kimyasallara kolayca ulaşabilmesi
• Havai fişek kullanmak veya patlama alanına yakın bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gözde şiddetli ağrı, belirgin kızarıklık veya şişlik varsa
• Görmede azalma, bulanıklık veya çift görme varsa
• Gözde yabancı cisim hissi geçmiyorsa veya göz çizilmiş olabileceğini düşünüyorsanız
• Göz kapağında kesi, morluk veya kapanmayan yara varsa
• Kimyasal madde sıçraması sonrası yıkama yaptıktan sonra bile ağrı veya kızarıklık devam ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gözde birkaç gündür hafif kızarıklık veya kuruluk var ve yaralanma öyküsü belirsizse
• İş kazası sonrası belirtiler hafifse ve göz doktoru kontrol önerdiyse
• Kontakt lens kullanımına bağlı hafif tahriş tekrarlıyorsa
• Göz yaralanması sonrası iyileşme döneminde kontrol randevunuz varsa

Tanı

Göz doktoru önce yaralanmanın nasıl olduğunu sorar, görme keskinliğini ölçer ve gözü özel bir ışık ve büyütme cihazıyla muayene eder. Gerekirse göz yüzeyindeki çizikleri görmek için boya testi yapılır. Muayene sırasında gözü rahatlatmak için damla kullanılabilir; bu geçici bir işlemdir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Göz mikroskobuyla ayrıntılı muayene
• Göz yüzeyindeki çizikleri gösteren floresein boya testi
• Göz içi basınç ölçümü
• Gerekirse röntgen, bilgisayarlı tomografi veya ultrason
• Göz içinde kalan yabancı cismi değerlendirmek için ek görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözünüzü açmanız ve belirli yönlere bakmanız istenebilir. Bazı testlerden sonra görme bir süre bulanık olabilir; bu nedenle yanınızda birinden yardım almanız yararlı olur. Sorularınızı sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Tedavi yaralanmanın türüne ve ciddiyetine göre değişir. Öncelik gözü korumak, yabancı cismi güvenli şekilde uzaklaştırmak ve enfeksiyon ile görme kaybı riskini azaltmaktır. Kimyasal yaralanmalarda hemen bol suyla yıkama hayati önem taşır. Evde reçetesiz göz damlası veya merhem kullanmayın; doktorunuza danışın.

Evde kişisel bakım

• Göze kimyasal madde kaçtıysa hemen en az 15-20 dakika boyunca bol temiz suyla yıkayın. Göz kapağını açık tutun; kontakt lens kolayca çıkıyorsa çıkarın ve ardından acil sağlık hizmetine başvurun.
• Göze batan veya saplanan cismi çıkarmayın; gözü bastırmayın. Cismin etrafını temiz bir kapak veya kartonla koruyarak acil servise gidin.
• Gözünüzü ovmayın, kaşımayın ve gözünüze cımbız gibi araçlarla müdahale etmeyin.
• Yaralanma sonrası göz makyajı, kontakt lens ve reçetesiz göz ürünleri kullanmayın; doktorunuza sorun.
• Işığa hassasiyet varsa güneş gözlüğü rahatlatıcı olabilir.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın ve belirtilerde artış olursa hemen başvurun.
• Görme bulanıksa araç kullanmayın; iş ve spor gibi faaliyetlere dönüş için doktorunuza danışın.

Tıbbi tedaviler

Doktor, gözü temizler ve yabancı cismi uygun aletlerle çıkarır. Göz yüzeyindeki çizikleri değerlendirir; enfeksiyon riskini azaltmak, ağrıyı kontrol etmek ve iyileşmeyi desteklemek için tedavi planı oluşturur. Bazı durumlarda gözü koruyucu örtü, dinlenme ve yakın takip önerilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna mutlaka bir göz doktoru karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Göz küresinde delinme, göz içinde kalan yabancı cisim, retina ayrılması, şiddetli göz kapağı yaralanması veya düzeltilemeyen bazı hasarlarda cerrahi gerekebilir. Ameliyat kararı, yaralanmanın ayrıntılı değerlendirmesinden sonra göz doktoru tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde görme bulanık olabilir; sabırlı olun ve doktorunuzun önerilerine uyun. Gözünüzü koruyun, ovmayın ve reçetesiz göz ürünleri kullanmayın. Kontrol randevularına düzenli gidin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kimyasalları çocuklardan uzak, kilitli dolapta saklayın; kullanırken koruyucu gözlük takın.
• İş ve spor sırasında uygun koruyucu gözlük veya yüz siperi kullanın.
• Evde tadilat, boya veya tozlu işlerde gözü toz ve parçacıklardan koruyun.
• Temaslı sporlara ve ağır işlere dönüş için doktorunuzdan onay alın.

Diyet ve egzersiz

Göz yaralanması için özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenme genel iyileşmeyi destekler. Egzersiz ve spora dönüş konusunda doktorunuza danışın; özellikle temaslı sporlarda göz koruyucu kullanmayı ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme ile ilgili korku ve kaygı yaşamak normaldir. Endişelerinizi sağlık ekibinizle paylaşın; gerekirse ruh sağlığı desteği isteyin. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız veya acil bir kriz durumu varsa 112'yi arayın.

Önleme

Göz yaralanmalarının çoğu önlenebilir. Koruyucu gözlük kullanmak, kimyasalları güvenli saklamak ve çocukları kesici-delici eşyalardan uzak tutmak riski azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın iş sağlığı ve kimyasal madde güvenliği önerilerini takip edin.

Aşılar

Göz yaralanmasını önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Göz yaralanması için özel bir tarama testi yoktur; ancak düzenli göz muayenesi, özellikle riskli işlerde çalışanlar veya göz hastalığı olanlar için yararlı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz yüzeyindeki çizik enfekte olabilir veya iz bırakabilir.
• Göz içi enfeksiyonu gelişebilir; bu durum acil tedavi gerektirir.
• Travma sonrası göz tansiyonu yükselebilir.
• Retina ayrılması veya göz içi kanama görme kaybına yol açabilir.
• Kalıcı görme azalması, çift görme veya nadiren göz kaybı olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Hafif göz yaralanmalarının çoğu uygun bakımla iyileşir. Ciddi yaralanmalarda erken müdahale, görme kaybı riskini azaltır ve iyileşme şansını artırır. Belirtiler geçse bile kontrol muayenesi önemlidir; umutsuzluğa kapılmayın, tedavi seçenekleri vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.