Fallop Tüpü Kanseri

Genel Bakış

Fallop tüpü kanseri, yumurtalıkları rahme bağlayan iki ince kanaldan (fallop tüplerinden) birinde başlayan nadir bir kanser türüdür. Bu tüpler, yumurtanın rahme doğru ilerlediği yoldur. Hastalık, tüpün iç yüzeyini döşeyen hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Fallop tüpü kanseri çoğu zaman yumurtalık kanseriyle birlikte değerlendirilir; çünkü ikisi de benzer hücrelerden kaynaklanır, benzer belirtiler verir ve benzer şekilde tedavi edilir. Erken dönemde belirti vermeyebilir; bu nedenle tanı sıklıkla şişkinlik, karın ağrısı gibi şikayetler araştırılırken ya da hastalık biraz ilerledikten sonra konur.

Hayır, oldukça nadirdir. Tüm kadın kanserleri arasında en az görülenlerden biridir. Bu nedenle hem hastalar hem de sağlık çalışanları için beklenmedik bir tanı olabilir; ancak nadir olması, belirtilerin önemsiz sayılması gerektiği anlamına gelmez.

En sık menopoz sonrası dönemde, genellikle 50-70 yaş aralığındaki kadınlarda görülür. Bununla birlikte BRCA1 veya BRCA2 gibi kalıtsal gen değişiklikleri taşıyan kişilerde daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir. Hiç doğum yapmamış kadınlarda biraz daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Erkeklerde ve çocuklarda son derece nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında şişkinlik, dolgunluk veya gaz hissi; pantolonun ya da eteğin belinin daralması
• Alt karın veya leğen kemiği bölgesinde ağrı, baskı ya da rahatsızlık
• Çabuk doyma, iştahın azalması veya yemekten sonra aşırı tokluk
• Sık idrara çıkma, ani idrar yapma isteği
• Kabızlık, ishal veya gaz gibi bağırsak alışkanlığında değişiklik
• Menopoz sonrası vajinal kanama veya normalden farklı, kanlı ya da kötü kokulu akıntı
• Açıklanamayan kilo kaybı ya da karında sıvı birikmesine bağlı kilo alımı
• Yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı hissi
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Vakaların çoğunda kesin neden bilinmemektedir; kanser, hücrelerin çoğalma kontrolünün bozulmasıyla gelişir.
• Araştırmalar, hastalığın sıklıkla tüpün yumurtalığa bakan uç kısmındaki (fimbria denilen saçaklı bölge) hücrelerden kaynaklandığını göstermektedir.
• Bazı kalıtsal gen değişiklikleri, özellikle BRCA1 ve BRCA2, riski belirgin şekilde artırır.
• Fallop tüpü kanseri ile yumurtalık kanseri benzer hücrelerden geliştiği için tıbbi olarak birlikte ele alınır.

Risk faktörleri

• İleri yaş, özellikle menopoz sonrası dönem
• Ailede yumurtalık, fallop tüpü, meme veya pankreas kanseri öyküsü
• BRCA1 veya BRCA2 gibi kalıtsal gen değişiklikleri taşımak
• Lynch sendromu gibi kalıtsal kanser sendromları
• Hiç gebelik geçirmemiş olmak; doğum sayısı arttıkça riskin bir miktar azaldığı bildirilir
• Uzun süreli endometriozis (rahim iç tabakasına benzeyen dokunun rahim dışında bulunması) öyküsü; kanıtlar sınırlıdır
• Sigara ve obezite ile ilişki bazı çalışmalarda bildirilmiştir, ancak kanıtlar henüz kesin değildir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama varsa aynı gün ya da en kısa sürede bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
• Karın şişkinliği, ağrı ve idrar şikayetleri birlikte ve birkaç haftadır sürüyorsa geciktirmeyin.
• Ateş, şiddetli ağrı, sürekli kusma gibi durumlarda acil servise gidin veya 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şikayetleriniz hafif ama 2-3 haftadır geçmiyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Ailenizde yumurtalık, fallop tüpü, meme veya pankreas kanseri öyküsü varsa, şikayetiniz olmasa bile genetik danışmanlık için bir hekimle görüşün.
• Düzenli jinekolojik kontrollerinizi aksatmayın; bu kontroller sizin için doğru takvimin belirlenmesine yardımcı olur.

Tanı

Tanı süreci genellikle bir sohbetle başlar: doktorunuz şikayetlerinizi, ne zamandır sürdüğünü, aile öykünüzü ve genel sağlık durumunuzu dinler, ardından karın ve leğen kemiği bölgesinin muayenesini yapar. Bunu görüntüleme testleri ve kan tetkikleri izler. Kesin tanı ise ancak doku örneğinin (biyopsi) patoloji laboratuvarında incelenmesiyle konur. Fallop tüpleri çok ince yapılar olduğu için bu doku örneği çoğu zaman ameliyat sırasında alınır; yani tanı ve tedavi planı bazen aynı süreçte şekillenir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: karın ve leğen kemiği bölgesinin elle değerlendirilmesi
• Kan testi: CA-125 adı verilen bir belirteç; tek başına tanı koydurmaz, yüksekliği başka nedenlerle de görülebilir
• Ultrason: karın ve vajinal ultrason ile tüpler, yumurtalıklar ve karın içi sıvı değerlendirilir
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme
• PET-BT: hastalığın yayılımını değerlendirmek için kullanılabilir
• Genetik danışmanlık ve gerekirse BRCA1/BRCA2 gen testi
• Ameliyat sırasında alınan doku örneğinin patolojik incelemesi; kesin tanıyı verir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir; bu normaldir ve telaşlanmanız gerekmez. Test sonuçlarını beklemek zorlu bir dönemdir; yanınıza güvendiğiniz birini almak, sorularınızı önceden yazmak ve notlar almak yardımcı olur. Sonuçlar geldiğinde doktorunuz size hastalığın türünü, evresini ve tedavi seçeneklerini sade bir dille anlatmalıdır. Anlamadığınız her noktayı sormaktan çekinmeyin; gerekirse ikinci bir görüş almak da hakkınızdır.

Tedavi

Tedavi; hastalığın evresine, yayılımına, kanserin hücre tipine, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre planlanır. Genellikle kadın hastalıkları ve jinekolojik onkoloji uzmanı, tıbbi onkolog ve patolog bir ekip olarak birlikte karar verir. Amaç, hastalığı mümkün olduğunca kontrol altına almak, şikayetleri azaltmak ve yaşam kalitesini korumaktır. Tedavi planı zaman içinde değişebilir; bu, planın işlemediği anlamına gelmez, hastalığın gidişine göre uyarlanır.

Evde kişisel bakım

• Tedavi süresince beslenmenize özen gösterin; öğünleri küçük ve sık tutmak bulantıyı azaltabilir.
• Bol su içmeye çalışın, özellikle kemoterapi dönemlerinde sıvı kaybına dikkat edin.
• Gücünüz ölçüsünde hafif hareket edin; kısa yürüyüşler hem beden hem ruh hâli için iyi gelir.
• Ateş, titreme, ağız yaraları, sürekli ishal veya nefes darlığı gibi yeni belirtileri hemen tedavi ekibinize bildirin.
• Kalabalık ve kapalı ortamlarda hijyene dikkat edin; tedavi döneminde enfeksiyonlara karşı daha dikkatli olmak gerekir.
• Uyku düzeninizi korumaya çalışın; dinlenmek tedavinin bir parçasıdır, tembellik değildir.
• Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri doktorunuza söyleyin; bunlar bazı tedavilerle etkileşebilir.

Tıbbi tedaviler

Tedavinin temel taşları ameliyat ve kanser hücrelerini ilaçla hedefleyen kemoterapidir. Ameliyatla hastalıklı dokular ve mümkünse yayılmış alanlar çıkarılır; kemoterapi ise kalan ya da görülemeyecek kadar küçük hücreleri kontrol altına almak için uygulanır. Bazı hastalarda hücrelerin belirli özelliklerine göre hedefe yönelik tedaviler, bağışıklık sistemini destekleyen tedaviler veya ağızdan alınan bazı uzun süreli tedaviler gündeme gelebilir. Radyoterapi daha sınırlı durumlarda kullanılır. Hekiminiz bu seçeneklerden hangisinin, hangi sırayla ve hangi süreyle uygun olduğunu sizinle ayrıntılı olarak konuşacaktır; ilaç adı ve doz bilgisi yalnızca tedavi ekibiniz tarafından verilmelidir. Uygun hastalarda klinik çalışmalara katılmak da bir seçenek olabilir; bunu doktorunuza sorabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle tedavinin ilk basamağıdır. Kanserin fallop tüpüyle sınırlı olup olmadığı, karın içine yayılıp yayılmadığı ameliyat sırasında değerlendirilir ve buna göre gerekli dokular çıkarılır. Çoğu vakada rahim, yumurtalıklar ve tüpler birlikte alınır; hastalığın yaygın olduğu durumlarda karın zarındaki tutulumlar da temizlenmeye çalışılır. Ameliyat öncesinde genel sağlık değerlendirmesi yapılır; sonrasında iyileşme sürecinde ağrı kontrolü, erken hareket ve yara bakımı önem taşır. Ameliyatın kapsamı ve zamanlaması, hastalığın evresine ve sizin durumunuza göre ekibiniz tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi dönemi ve sonrası, hayatınızın yeni bir düzene oturduğu bir zaman olabilir. Kontrol randevularını takviminize yazın, şikayetlerinizi ve yan etkileri kısa notlar hâlinde tutun; bu, doktorunuzla konuşmayı kolaylaştırır. Yorgunluk çok yaygındır; işleri gün içine yaymak, önemli işleri enerjinizin yüksek olduğu saatlere almak işe yarar. Yardım istemekten çekinmeyin: alışveriş, ev işleri ya da hastane ulaşımı gibi konularda yakınlarınızdan destek almak sizi güçsüz göstermez.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ama abartısız hareket: gücünüz ölçüsünde her gün kısa yürüyüşler
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın; bu, tedaviye toleransı da iyileştirir
• Alkol tüketimini sınırlandırın veya bırakın
• Yeterli ve düzenli uyku için ekran süresini akşam saatlerinde azaltın
• Enfeksiyon riskine karşı el hijyenine ve gıda güvenliğine dikkat edin
• Seyahat planlarınızı doktorunuzla konuşun; bazı dönemlerde ara vermek gerekebilir
• Aşı takviminizi (grip, zatürre gibi) doktorunuzla gözden geçirin

Diyet ve egzersiz

Mucize bir 'kanser diyeti' yoktur; önemli olan dengeli ve sürdürülebilir beslenmedir. Sebze, meyve, tam tahıl, kuru baklagil, zeytinyağı ve yeterli protein içeren bir düzen genellikle iyi tolere edilir. Çok şekerli ve işlenmiş gıdaları, aşırı tuzu ve çok yağlı kızartmaları sınırlamak faydalıdır. Bulantı olduğunda küçük ve sık öğünler, kuru gıdalar ve soğuk yiyecekler daha kolay gelebilir. Egzersiz konusunda hedef, yarış değil düzenliliktir: haftanın çoğu günü 20-30 dakika hafif tempolu yürüyüş çoğu kişi için uygundur, ancak ameliyat sonrası veya yorgunken mutlaka tedavi ekibinize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak, kaygı, üzüntü, öfke ve bazen suçluluk duygularını beraberinde getirebilir; bunların hepsi anlaşılır ve normaldir. Tedavi döneminde dikkat ve hafıza sorunları yaşanabilir, buna halk arasında 'kemoterapi sonrası zihinsel sis' denir ve genellikle zamanla hafifler. Duygularınızı bastırmak yerine paylaşmak iyileşmeyi kolaylaştırır. Eğer üzüntü günlük hayatınızı sürdürmenizi engelliyorsa, uyku ve iştahınız belirgin bozulduysa mutlaka bir sağlık profesyonelinden destek isteyin. Kendinize zarar verme düşüncesi ya da dayanılmaz bir çaresizlik hissederseniz hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun; bu durumda yalnız kalmayın.

Önleme

Fallop tüpü kanseri kesin olarak önlenemez; çünkü nedeni çoğu vakada bilinmemektedir. Ancak yüksek risk taşıyan kişilerde riski azaltmaya yönelik önlemler vardır. Ailesinde belirgin bir öykü varsa genetik danışmanlık almak, hangi adımların size uygun olduğunu öğrenmenin en iyi yoludur. Risk azaltıcı ameliyatlar yalnızca çok yüksek riskli kişilerde, kapsamlı bir değerlendirme sonrası ve uzman ekiple konuşularak gündeme gelir; herkes için uygun değildir.

Aşılar

Fallop tüpü kanserini önleyen bir aşı yoktur. Rahim ağzı kanserine karşı kullanılan HPV aşısı, farklı bir virüsün yol açtığı farklı bir kanser türünü önler ve fallop tüpü kanseriyle doğrudan ilişkili değildir. Yine de genel sağlık için önerilen diğer aşıları (grip, zatürre gibi) doktorunuzla gözden geçirebilirsiniz.

Tarama programları

Fallop tüpü kanseri için toplum genelinde uygulanan, kanıtlanmış bir tarama testi yoktur. CA-125 kan testi ve ultrasonun tek başına tarama amacıyla kullanılması önerilmez; çünkü bu testler yanlış alarm veya gereksiz girişimlere yol açabilir. Yüksek riskli ailelerde ise Sağlık Bakanlığı'nın ve ilgili uzmanlık derneklerinin önerileri doğrultusunda genetik danışmanlık ve kişiye özel takip planı yapılır. Şikayetleriniz olduğunda erken başvurmak, tarama testinden daha değerlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser, karın zarına (periton) ve karın içindeki diğer organlara yayılabilir.
• Karın içinde sıvı birikmesi (asit) gelişebilir; bu şişkinlik, dolgunluk ve nefes darlığına yol açabilir.
• Bağırsak tıkanıklığı gelişebilir; bulantı, kusma ve gaz çıkaramama ile kendini gösterebilir.
• İdrar yollarında ve böbreklerde tıkanıklık oluşabilir.
• Beslenme bozukluğu ve kilo kaybı görülebilir.
• Bacaklarda ya da akciğerlerde kan pıhtısı (tromboz) riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Fallop tüpü kanseri ciddi bir hastalıktır ve bu gerçeği saklamak doğru olmaz. Ancak iyi haber şu ki, tedaviler son yıllarda belirgin şekilde gelişti ve erken evrede tanı alan kişilerde uzun süreli iyilik hâli oldukça olasıdır. Hastalık daha ileri evrede tanınsa bile ameliyat, kemoterapi ve yeni tedavi seçenekleriyle hastalık uzun yıllar kontrol altında tutulabilir. Herkesin hastalığı kendine özgüdür; süre ve yanıt kişiden kişiye değişir. En doğru bilgiyi size tedavi ekibiniz verecektir ve umut her zaman korunmaya değer bir şeydir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.