Aile İçi Şiddet: Çocuklar ve Gençler İçin Güvenlik Önerileri

Genel Bakış

Aile içi şiddet, evde veya yakın aile çevresinde bir kişinin güç kullanarak bir çocuğa ya da gence zarar vermesidir. Bu zarar sadece fiziksel yaralanma değildir; korkutma, aşağılama, tehdit etme, kontrol etme, ihmal etme veya cinsel içerikli uygunsuz davranışlar da aile içi şiddettir. Hiçbir çocuk veya genç bunu hak etmez.

Maalesef yaygındır ama çoğu zaman gizli kalır. Çocuklar ve gençler korku, utanç, sadakat veya kimseye anlatamama nedeniyle susabilir. Susmak, şiddetin olmadığı anlamına gelmez.

Her yaştan, her cinsiyetten ve her aileden çocuk ve genci etkileyebilir. Bazen yaşlı yakınlar da aile içi şiddetten etkilenebilir. Kimse bunu hak etmez ve herkesin güvenli bir ortamda yaşama hakkı vardır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli korku, tedirginlik veya tetikte olma hali
• Açıklanamayan morluk, yara veya ağrılar
• İçe kapanma, sessizleşme veya ani öfke patlamaları
• Okula gitmekte zorlanma, ders başarısında düşüş
• Uyku ve iştah değişiklikleri
• Kendine zarar verme veya intihar düşünceleri

Çocuklarda belirtiler

• Altını ıslatma, parmak emme gibi yaşına göre gerileme davranışları
• Anne babadan veya bakım verenden ayrılma korkusu, aşırı yapışma
• Sık ağlama, öfke nöbetleri veya donup kalma
• Karın ağrısı, baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
• Oyunlarda şiddet veya korku temalarının sık görülmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Açıklanamayan yaralanmalar veya sık düşmeler
• Bakım veren kişiye karşı korku veya çekingenlik
• Para ve ilaçların kontrol edilmesi, sosyal hayattan kopma
• İhmal, yalnız bırakılma veya temel ihtiyaçların karşılanmaması

Nedenler

Ana nedenler

• Aile içi şiddetin nedeni çocuğun veya gencin davranışı değildir. Şiddet uygulayan kişinin güç ve kontrol kullanma seçimidir.
• Evde yetişkinler arasında şiddet olması, çocukların da kendini güvensiz hissetmesine yol açabilir.
• Aşırı stres, maddi zorluk, madde kullanımı veya ruhsal zorlanma riski artırabilir; ancak hiçbiri şiddeti mazur göstermez.

Risk faktörleri

• Evde yetişkinler arasında şiddet veya ağır çatışma olması
• Bakım veren kişide madde kullanımı, aşırı öfke veya kontrol edici davranışlar
• Sosyal izolasyon, destek ağlarının zayıf olması
• Geçmişte şiddet veya ihmal öyküsü
• Ekonomik zorluklar ve barınma sorunları
• Çocuğun engelli olması veya özel bakım ihtiyacı olması gibi durumlarda desteğin yetersiz kalması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yaralanma, ağrı, kanama veya hareket kısıtlılığı varsa
• Cinsel saldırı ya da cinsel istismar düşüncesi varsa
• İntihar düşüncesi, kendine zarar verme veya ciddi panik varsa
• Evde güvende olmadığınızı düşünüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uyku, iştah veya okul düzeninde süren değişiklikler varsa
• Sürekli korku, kaygı, içe kapanma veya öfke yaşıyorsanız
• Açıklanamayan bedensel ağrılar sık tekrarlıyorsa
• Güvendiğiniz bir yetişkine veya okul rehberlik servisine danışmak istiyorsanız

Tanı

Aile içi şiddet için tek bir test yoktur. Sağlık uzmanı sizi dinler, yaralanmaları kontrol eder ve güvenliğinizle ilgili sorular sorar. Gerekirse çocuk koruma ve sosyal hizmet ekipleriyle birlikte çalışır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve yaralanma değerlendirmesi
• Ruhsal ve duygusal durum değerlendirmesi
• Güvenlik değerlendirmesi ve güvenli plan konuşması
• Gerekirse cinsel saldırı sonrası enfeksiyon veya gebelik açısından değerlendirme

Randevunuzda neler beklenir

Görüşme mümkün olduğunca güvenli ve mahrem bir ortamda yapılır. Sağlık uzmanı sizi suçlamaz. Ancak güvenliğiniz ciddi risk altındaysa, sizi korumak için bazı bilgileri yetkili birimlerle paylaşması gerekebilir. Bu, size zarar vermek için değil, güvenliğinizi sağlamak içindir.

Tedavi

İlk adım güvenliktir. Ardından güvenilir bir yetişkin, okul rehberlik servisi, aile hekimi veya sosyal hizmetlerle destek planı yapılır. Amaç çocuğun ve gencin kendini güvende hissetmesi, yalnız olmadığını bilmesi ve iyileşmesi için destek almasıdır.

Evde kişisel bakım

• Güvendiğiniz bir yetişkine, öğretmene veya okul rehber öğretmenine anlatın.
• Acil durumda 112’yi arayın; önemli numaraları telefonunuza kaydedin veya ezberleyin.
• Şiddet anında tartışmaya girmemeye ve güvenli bir yere geçmeye çalışın.
• Güvenli bir oda, kaçış yolu veya sığınılacak bir yer konusunda önceden düşünün.
• Yaralanmalar için tıbbi yardım alın; ağrı ve yaraları ertelemeyin.
• Kendinizi suçlamayın; yaşadıklarınızı bir günlüğe veya güvenli bir yere not etmek duygularınızı anlamanıza yardımcı olabilir.

Tıbbi tedaviler

Tedavi yaklaşımı güvenlik planı, travma odaklı konuşma terapileri, aile danışmanlığı, okul rehberlik desteği ve sosyal hizmet yönlendirmelerini içerebilir. Bazı durumlarda ruhsal değerlendirme sonrası hekim ilaç seçeneklerinden söz edebilir; ancak burada belirli bir ilaç adı veya dozu önerilmez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi yaralanmalarda ameliyat gerekebilir. Bu karar acil değerlendirme ve uzman hekimin muayenesiyle verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatta güvenli yetişkinlerle bağlantıda kalmak, okul düzenini sürdürmek ve kendinizi güvende hissettiğiniz küçük rutinler oluşturmak önemlidir. Şiddet anında nereye gideceğinizi ve kimi arayacağınızı önceden bilmek kaygıyı azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku saatlerinizi mümkün olduğunca düzenli tutun.
• Sevdiğiniz bir hobiyi veya güvenli bir sosyal etkinliği sürdürün.
• Güvendiğiniz arkadaşlar ve yetişkinlerle bağlantıda kalın.
• Haber ve sosyal medyada şiddet içeren içeriklerden uzak durmaya çalışın.
• Kendinize nazik davranın; iyileşme zaman alabilir.

Diyet ve egzersiz

Düzenli öğünler yemeye ve susuz kalmamaya çalışın. İmkanınız varsa her gün kısa bir yürüyüş veya hafif hareket iyi gelebilir. Ağır egzersiz veya özel bir diyet gerekmez; amaç bedeninizi ve zihninizi desteklemektir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aile içi şiddet kaygı, depresyon, travma sonrası stres belirtileri, kendine zarar verme ve intihar düşüncelerine yol açabilir. Bu belirtiler yardım alınca azalabilir. Ruhsal bir krizdeyseniz hemen 112’yi arayın veya güvendiğiniz bir yetişkine ulaşın.

Önleme

Aile içi şiddeti tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da güvenlik planı, eğitim, erken yardım ve destek ağları riski azaltabilir. Unutmayın: şiddet uygulayan kişinin davranışı onun sorumluluğudur, çocuğun değil.

Aşılar

Şiddeti önleyen bir aşı yoktur. Rutin çocukluk ve gençlik aşıları Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre yapılmalıdır.

Tarama programları

Sağlık ziyaretlerinde sağlık uzmanları güvenlik ve aile ortamıyla ilgili sorular sorabilir. Bu bir suçlama değil, destek kapısıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fiziksel yaralanmalar, kronik ağrı ve sağlık sorunları
• Kaygı, depresyon, travma sonrası stres belirtileri
• Kendine zarar verme veya intihar düşünceleri
• Uyku, iştah ve okul başarısında bozulma
• İlişkilerde güven sorunu ve sosyal hayattan kopma

Uzun vadeli görünüm

Doğru güvenlik ve destekle iyileşmek mümkündür. Her çocuğun ve gencin güvende olma, dinlenme ve yardım alma hakkı vardır. Yardım istemek umut verici bir adımdır; yalnız değilsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.