Felty Sendromu

Genel Bakış

Felty sendromu, uzun yıllar devam eden romatoid artritin (eklemlerde iltihap ve şişlik yapan, iltihaplı romatizma türü) nadir bir komplikasyonudur. Üç bulgu bir arada görülür: romatoid artrit, büyümüş bir dalak ve kanda nötrofil adı verilen beyaz kan hücrelerinin azalması. Nötrofiller vücudu mikroplara karşı koruyan savunma hücreleridir; sayıları düştüğünde enfeksiyonlara yakalanma olasılığı artar. Bu durum bulaşıcı değildir, kişiden kişiye geçmez.

Hayır, oldukça nadirdir. Romatoid artriti olan kişilerin küçük bir bölümünde (yaklaşık yüzde 1'inden azında) görülür. Modern romatizma tedavilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte günümüzde daha da seyrek rastlanmaktadır.

Daha çok orta ve ileri yaştaki yetişkinlerde, genellikle 10 yıl veya daha uzun süredir romatoid artriti olan kişilerde görülür. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Çocuklarda bildirilmemiş bir durumdur; çocukluk çağındaki romatizma hastalıkları farklı seyreder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uzun süredir devam eden eklem ağrısı, şişlik ve sabah sertliği
• Sık tekrarlayan enfeksiyonlar (boğaz, idrar yolları, cilt, akciğer gibi)
• Halsizlik, çabuk yorulma ve genel isteksizlik
• Ateş yükselmeleri, özellikle enfeksiyon dönemlerinde
• Karnın sol üst kısmında dolgunluk veya hafif ağrı (büyümüş dalağa bağlı)
• Bacaklarda, özellikle ayak bileği çevresinde iyileşmeyen açık yaralar (ülser)
• İştah azalması ve istemsiz kilo kaybı
• Ağız kuruluğu, göz kuruluğu veya gözlerde yanma hissi
• Ciltte, özellikle bacaklarda koyulaşmış lekeler

Çocuklarda belirtiler

• Felty sendromu çocuklarda bildirilmemiştir; bu nedenle çocukluk çağında beklenen bir durum değildir.
• Çocuklarda görülen romatizma hastalıklarında (çocukluk çağı artriti) eklem şişliği, topallama, sabah tutukluğu ve ateş gibi belirtiler görülürse mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta halsizlik ve iştahsızlık doğrudan yaşlılığa bağlanıp gözden kaçabilir; bu nedenle belirtiler hafife alınmamalıdır.
• Yaşlı kişilerde enfeksiyon yüksek atez olmadan da seyredebilir; ateş yükselmese bile kırgınlık, bilinç değişikliği veya nefes darlığı ciddiye alınmalıdır.
• Eklemlerdeki uzun süreli hasar nedeniyle hareket kısıtlılığı ve düşme riski artabilir; günlük yaşam desteği planlanmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Tam nedeni bilinmemektedir; bağışıklık sisteminin kendi dokularına karşı uzun süre aşırı tepki vermesiyle ilişkili olduğu düşünülmektedir.
• Yıllarca süren romatoid artrit iltihabı, bağışıklık sisteminde dengesizliğe yol açabilir.
• Dalaktaki doku büyümesi, savunma hücrelerinin (nötrofillerin) kanda kalma süresini kısaltabilir ve sayılarını düşürebilir.
• Bazı kişilerde bağışıklık sistemi hücrelerine karşı antikor adı verilen savunma proteinleri gelişebilir; bunlar nötrofillerin azalmasına katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Uzun süredir (genellikle 10 yıldan fazla) romatoid artrit tanısı olması
• Romatizmanın eklemlerde belirgin hasar yapacak kadar şiddetli seyretmesi
• Kadın cinsiyet ve orta-ileri yaş
• Bazı genetik yatkınlıklar (ailevi romatizma öyküsü)
• Sigara kullanımı (romatizma hastalıklarının daha ağır seyretmesiyle ilişkilidir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşin eşlik ettiği herhangi bir enfeksiyon belirtisi (bu durum aynı gün değerlendirilmelidir)
• Bacakta aniden beliren veya hızla büyüyen açık yara
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya sürekli öksürük
• Ağız içinde, diş etinde veya ciltte iyileşmeyen yaralar
• Açıklanamayan kilo kaybı veya gece terlemeleri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Romatoid artrit tanınız varsa ve son dönemde kendinizi daha sık hasta oluyor gibi hissediyorsanız
• Eklem ağrılarınız veya sabah tutukluğunuz arttıysa
• Karnınızın sol üst kısmında dolgunluk ya da rahatsızlık hissediyorsanız
• Kendinizi sürekli yorgun hissediyor, iştahınız azaldıysa
• Kullandığınız tedavilerle ilgili yeni bir yan etki veya endişeniz varsa

Tanı

Felty sendromu tanısı, üç bulgunun bir arada olmasıyla konur: bilinen romatoid artrit, muayenede büyümüş dalak ve kan testinde düşük nötrofil sayısı. Doktor önce sizi dinler, eklem ve karın muayenesi yapar, ardından kan testleri ve görüntüleme isteyebilir. Bu bulguların başka nedenlerle de oluşabileceği için doktorunuz diğer olasılıkları da değerlendirecektir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (özellikle beyaz kan hücreleri ve nötrofil sayısı)
• Romatoid faktör ve romatizmayla ilgili diğer kan testleri
• Karaciğer ve böbrek işlevlerini gösteren kan testleri
• İltihap belirteçleri (vücutta iltihap olup olmadığını gösteren testler)
• Karın ultrasonu (dalağın boyutunu değerlendirmek için)
• Bazı durumlarda kemik iliği incelemesi (kan hücrelerinin yapımını değerlendirmek için)
• Gerekli görülürse enfeksiyon kaynağını araştırmak için kültür testleri

Randevunuzda neler beklenir

Süreç genellikle birkaç muayene ve kan testiyle ilerler. Çoğu zaman bu testler ağrısızdır; sadece iğne yapılan işlemlerde kısa süreli bir rahatsızlık hissedilir. Sonuçlar toplandıktan sonra doktorunuz durumunuzu ve tedavi seçeneklerini sizinle ayrıntılı olarak konuşacaktır. Sorularınızı not alıp randevuya götürmeniz faydalı olur.

Tedavi

Tedavide iki ana hedef vardır: altta yatan romatoid artrit iltihabını kontrol altına almak ve enfeksiyonları önlemek ya da erken dönemde tedavi etmek. Tedavi planı kişiye göre düzenlenir ve genellikle bir romatoloji uzmanı ile diğer hekimlerin birlikte takibiyle yürütülür.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık ve doğru biçimde yıkayın; kalabalık ve kapalı ortamlarda dikkatli olun.
• Ağız ve diş sağlığınıza özen gösterin; düzenli diş kontrolü enfeksiyon riskini azaltır.
• Bacaklarınızdaki cilt bütünlüğünü koruyun; küçük yaraları dahi temiz tutup takip edin.
• Hekiminizin önerdiği aşıları zamanında yaptırın.
• Dengeli beslenin, yeterince uyuyun ve düzenli ama aşırıya kaçmayan hareket yapın.
• Ateşinizi ölçerek not edin; beklenmedik bir yükselme olursa vakit kaybetmeyin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin.
• Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri doktorunuzla paylaşın; kendi kararınızla ilaç başlayıp bırakmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavinin temelini, romatoid artrit iltihabını kontrol altına alan ve bağışıklık sistemini düzenleyen ilaç tedavileri oluşturur; bu ilaçların seçimi ve dozu mutlaka hekim tarafından belirlenir. Enfeksiyon geliştiğinde uygun antibiyotik tedavisi düzenlenir ve gerekirse hastanede gözlem gerekebilir. Savunma hücrelerinin sayısını desteklemeye yönelik tedaviler ve kan hücrelerini artıran yaklaşımlar da hekim değerlendirmesine göre kullanılabilir. Ateş veya enfeksiyon belirtisi olduğunda tedavinin geciktirilmemesi önemlidir; bu nedenle hekiminiz size ne zaman hemen başvurmanız gerektiğini ayrıntılı olarak anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu kişide ameliyat gerekmez. Dalak çok büyümüşse, kan hücreleri ciddi biçimde düşmüşse veya enfeksiyonlar sık ve ağır seyrediyorsa, hekim değerlendirmesiyle dalığın alınması (splenektomi) gündeme gelebilir. Bu karar, yararları ve riskleri birlikte değerlendirilerek uzmanlarla konuşularak alınır; ameliyat sonrası enfeksiyonlara karşı ek önlemler ve aşılar planlanır.

Bu durumla yaşamak

Felty sendromu ile yaşamak, enfeksiyonlara karşı biraz daha dikkatli olmayı gerektirir. Günlük rutininize el yıkama, düzenli uyku ve kontrollere zamanında gitmek gibi küçük ama etkili alışkanlıklar eklemek büyük fark yaratır. Eklem ağrılarınız olduğu günlerde aktivitelerinizi bölmek, dinlenmeye yer açmak ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmak rahatlatıcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi yemekten önce, tuvaletten sonra ve dışarıdan geldikten sonra yıkayın.
• Kalabalık, havasız ortamlarda uzun süre kalmamaya çalışın; özellikle hastalık mevsimlerinde dikkatli olun.
• Sigara ve alkolden uzak durun; bunlar hem iltihabı hem de enfeksiyon riskini olumsuz etkileyebilir.
• Uyku düzeninizi koruyun; yorgunluk savunma sistemini zayıflatabilir.
• Cilt bakımına özen gösterin; bacaklarınızı nemlendirin ve yaralanmalardan koruyun.
• Aşı takviminizi düzenli olarak gözden geçirin.
• Kendinizi iyi hissetmediğinizde erken davranın ve hekiminize danışın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet zorunlu değildir; sebze, meyve, tam tahıl, yeterli protein ve sağlıklı yağlardan oluşan dengeli bir beslenme genel sağlığı destekler. Yeterli su içmek ve aşırı tuzdan kaçınmak da faydalıdır. Hareket konusunda eklem dostu seçenekler öne çıkar: yürüyüş, yüzme ve hafif germe egzersizleri kasları güçlendirirken eklemleri zorlamaz. Egzersize yavaş başlayın, ağrı artarsa ara verin ve size uygun bir program için hekiminizden ya da bir fizyoterapistten görüş alın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli bir hastalıkla yaşamak zaman zaman kaygı, yorgunluk ve moral bozukluğu yaratabilir; bu duygular anlaşılırdır ve yalnız değilsiniz. Duygularınızı bir yakınınızla veya hekiminizle paylaşmak, günlük küçük hedefler koymak iyi gelebilir. Kendinizi uzun süre üzgün, umutsuz veya bitkin hissediyorsanız profesyonel destek almayı ihmal etmeyin. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi gibi acil bir durumda vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil sağlık birimine başvurun.

Önleme

Felty sendromunu tamamen önlemek mümkün değildir, çünkü romatoid artritin nadir bir komplikasyonudur. Ancak romatoid artritin erken ve düzenli tedavisi, iltihabın kontrol altında tutulması ve enfeksiyonlara karşı alınan önlemler riski azaltmaya ve durumun daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir.

Aşılar

Enfeksiyonlara yatkınlık arttığı için aşılar özellikle önemlidir. Hangi aşıların size uygun olduğunu ve zamanlamasını hekiminizle birlikte planlayın; bazı aşıların, bağışıklık sistemini etkileyen tedavilerden önce yapılması gerekebilir. Bu nedenle aşı konusunu tedavi planınızın bir parçası olarak konuşmanız en doğrusudur.

Tarama programları

Romatoid artrit tanınız varsa düzenli kontrollerinizde kan sayımı yapılması, savunma hücrelerindeki düşüşün erken fark edilmesini sağlar. Hekiminiz ayrıca dalak boyutunu ve genel sağlık durumunuzu muayene ile takip edecektir. Kontrol randevularınızı aksatmamak, bu tür değişikliklerin zamanında görülmesi açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık ve tekrarlayan enfeksiyonlar; bazıları zatürre, idrar yolu enfeksiyonu veya cilt enfeksiyonu şeklinde seyredebilir
• Enfeksiyonun tüm vücuda yayılması (sepsis) gibi ciddi durumlar
• Bacaklarda iyileşmesi uzun süren açık yaralar
• Kansızlık ve yorgunluk
• Eklemlerde ilerleyici hasar ve hareket kısıtlılığı
• Hekim kontrolü dışında kalan durumlarda kan hücrelerinin daha belirgin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Felty sendromu ciddiye alınması gereken bir durum olsa da umutsuz değildir. Günümüzde romatizma tedavileri iltihabı daha iyi kontrol edebildiği için bu tablo giderek daha seyrek görülmektedir. Düzenli hekim takibi, enfeksiyonlara karşı alınan basit önlemler ve gerektiğinde hızlı tedavi ile birçok kişi günlük yaşamını sürdürebilir. Durumunuzu ve tedavi seçeneklerini hekiminizle açıkça konuşmanız, süreci daha öngörülebilir hale getirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.