Bebekte Kalp Hızı Yüksekliği (Fetal Taşikardi)

Genel Bakış

Fetal taşikardi, anne karnındaki bebeğin kalbinin normalden hızlı atmasıdır. Gebelikte bebeğin kalp hızı genellikle dakikada 110 ile 160 atış arasındadır. Bu sayının uzun süre dakikada 160'ın, özellikle 180'in üzerinde kalması fetal taşikardi olarak değerlendirilir. Önemli olan tek bir ölçüm değil, kalp hızının ne kadar süreyle yüksek kaldığıdır. Çoğu zaman bu durum geçicidir ve altında yatan neden (örneğin annenin ateşi veya bir enfeksiyon) düzeldiğinde kalp hızı da normale döner. Bazı bebeklerde ise kalbin ileti sisteminden kaynaklanan bir ritim bozukluğu söz konusu olabilir; bu durum ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Fetal taşikardi sık görülen bir durum değildir. Gebelik izlemlerinde kalp hızı yüksekliği bazen kısa süreli olarak saptanır ve çoğu kez kendiliğinden veya altta yatan nedenin tedavisiyle düzelir. Kalıcı ve gerçek bir ritim bozukluğuna bağlı taşikardi ise daha nadirdir.

Bu durum yalnızca gebelik sırasında, anne karnındaki bebekler için geçerlidir. Annede ateşli bir hastalık, enfeksiyon, tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi) veya bazı ilaçların kullanımı söz konusuysa görülme olasılığı artar. Bebeğin kalp ritmiyle ilgili taşikardiler ise gebeliğin herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Fetal taşikardinin kendisi anneye bir belirti vermez; çoğu zaman hiçbir şikâyet yoktur.
• Bebeğin kalp atışının doktor muayenesinde veya ultrasonda normalden hızlı duyulması ya da ölçülmesi.
• Altta yatan nedene bağlı belirtiler: annede ateş, titreme, halsizlik, kasık veya karın ağrısı, vajinal akıntıda değişiklik.
• Bazen bebeğin hareketlerinde azalma veya hareketlerin eskisi gibi hissedilmemesi.
• Annenin çarpıntı, terleme, sinirlilik veya kilo kaybı gibi kendi tiroidiyle ilgili belirtileri olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Annenin ateşli bir hastalığı veya enfeksiyonu (örneğin idrar yolu enfeksiyonu, grip benzeri hastalıklar).
• Rahim içinde gelişen enfeksiyonlar.
• Annenin tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi).
• Annenin kullandığı bazı ilaçlar; özellikle nefes açıcı veya kalp hızını artırabilen ilaçlar.
• Bebeğin kalbindeki ileti sisteminden kaynaklanan ritim bozuklukları (örneğin kalbin kulakçıklarından kaynaklanan hızlı ritimler).
• Bebeğin oksijenlenmesinde azalma, kansızlık veya erken doğum eğilimi gibi durumlar.
• Annenin tiroit hormonlarının dengesizliği veya bazı romatizmal/metabolik hastalıkları.

Risk faktörleri

• Gebelik sırasında geçirilen ateşli enfeksiyonlar
• Önceden var olan tiroid hastalığı
• Astım veya benzeri nedenlerle düzenli ilaç kullanımı
• Çoğul gebelik veya bebeğin kalbinde yapısal bir farklılık saptanması
• Erken doğum tehdidi, su gelmesi veya rahim içi enfeksiyon şüphesi
• Annenin sigara kullanımı ve düzenli gebelik izlemine ara vermesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma fark ettiğinizde vakit kaybetmeden kadın doğum acile başvurun.
• Ateş, su gelmesi, vajinal kanama veya şiddetli karın ağrısı varsa hemen bir sağlık kuruluşuna gidin; durum acilse 112'yi arayın.
• Muayenede kalp hızı yüksek ölçüldüyse ve size ek inceleme önerildiyse, bu randevuyu ertelemeyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Rutin gebelik kontrollerinizi aksatmayın; her kontrolde bebeğin kalp atışı değerlendirilecektir.
• Ateş, halsizlik veya idrar şikâyetleriniz olduğunda bunu hekiminizle paylaşın.
• Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri hekiminize ve eczacınıza bildirin.
• Çarpıntı, terleme, sinirlilik gibi belirtiler varsa tiroid değerlendirmesi için hekiminize danışın.

Tanı

Tanı genellikle gebelik muayenesi sırasında bebeğin kalp atışının dinlenmesi veya ultrasonla ölçülmesiyle başlar. Kalp hızı yüksek ve kalıcıysa, hekiminiz altta yatan nedeni bulmak için ek incelemeler ister: annenin ateşi ve genel durumu değerlendirilir, kan ve idrar testleri yapılır, gerektiğinde bebeğin kalbi ayrıntılı olarak incelenir. Amaç hem bebeğin iyi olduğundan emin olmak hem de tedavi gerekip gerekmediğini anlamaktır.

Yapılabilecek testler

• Ultrason ile bebeğin kalp atışının ve genel durumunun değerlendirilmesi
• Doppler incelemesi ile kalp hızının ve kan akımının ölçülmesi
• NST (non-stres test): bebeğin kalp atışı ile hareketlerinin birlikte kaydedilmesi
• Fetal ekokardiyografi: bebeğin kalbinin yapısının ve ritminin ayrıntılı incelenmesi
• Anneden alınan kan testleri (enfeksiyon göstergeleri, tiroid hormonları, kan sayımı)
• İdrar testi (idrar yolu enfeksiyonu açısından)
• Gerektiğinde rahim ağzı ve amniyon sıvısıyla ilgili değerlendirmeler

Randevunuzda neler beklenir

İncelemeler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Ultrason ve NST sırasında sırt üstü veya hafif yan yatarak uzanmanız istenir; bu sırada bebeğin kalp atışı ekranda ve sesli olarak izlenir. Bazı testlerin sonucu aynı gün, bazıları birkaç gün içinde çıkar. Hekiminiz sonuçları sizinle birlikte değerlendirir ve izlem planınızı anlatır. Kaygılı hissetmeniz çok normaldir; sorularınızı not alıp muayenede sormak işinizi kolaylaştırır.

Tedavi

Tedavi tamamen altta yatan nedene bağlıdır. Ateş veya enfeksiyon varsa bunun tedavi edilmesi çoğu zaman kalp hızının kendiliğinden normale dönmesini sağlar. Annenin kullandığı ve kalp hızını artırabilecek ilaçlar varsa, hekiminiz bunları gözden geçirir ve gerekirse düzenler. Bebeğin kalp ritminde gerçek bir bozukluk saptanırsa, yakın izlem ve uygun görülen durumlarda anneye uygulanan tedavilerle bebeğin ritminin düzeltilmesi hedeflenir. Hangi yaklaşımın uygun olduğuna, kadın doğum ve gerektiğinde çocuk kardiyolojisi uzmanları birlikte karar verir.

Evde kişisel bakım

• Ateşinizi düzenli ölçün ve yüksek seyrederse hekiminize bildirin.
• Bol sıvı tüketin, dinlenmeye özen gösterin ve aşırı yorgunluktan kaçının.
• Hekiminizin önerdiği kontrolleri ve izlem randevularını ertelemeyin.
• Reçetesiz ilaç, vitamin veya bitkisel ürün başlamadan önce mutlaka hekiminize veya eczacınıza danışın.
• Bebeğinizin hareketlerini gün içinde fark etmeye çalışın; belirgin bir azalma olursa hemen sağlık kuruluşuna başvurun.
• Sigara ve alkolden uzak durun; gebelikte bunların bebeğe zarar verdiği bilinmektedir.

Tıbbi tedaviler

Tedavi yaklaşımı nedene göre şekillenir: enfeksiyon veya ateş varsa bunlara yönelik tedavi düzenlenir; annenin tiroid bezinin fazla çalışması saptanırsa bu durum ayrıca ele alınır; kalp hızını artırabilen ilaçlar hekim kontrolünde yeniden değerlendirilir. Bebeğin kalp ritminde bir bozukluk varsa, bazı durumlarda anneye uygulanan ve plasenta yoluyla bebeğe geçen tedavilerle ritmin düzeltilmesi amaçlanır. Bu kararlar yalnızca uzman hekimler tarafından, bebeğin ve annenin durumu ayrıntılı değerlendirilerek verilir. İlaç adı, doz veya marka önerisi burada yer almaz; böyle bir öneri yalnızca sizi takip eden hekimden alınmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Fetal taşikardide tedavi genellikle ilaç ve izlemle yürütülür; cerrahi bir yöntem çoğu zaman söz konusu değildir. Ancak bebeğin durumu, kalp yetmezliği bulguları veya doğum zamanı geldiğinde, hekiminiz doğumun şekline (normal doğum ya da sezaryen) ve zamanına birlikte karar verir. Bu karar, anne ve bebeğin o andaki durumuna göre kişiye özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Tanı konduktan sonra günlük yaşamınız büyük ölçüde aynı kalır; tek fark, kontrollerin daha sık ve düzenli olmasıdır. Çoğu anne adayı bu dönemde daha fazla dinlenmeye, ateşini takip etmeye ve bebeğinin hareketlerini fark etmeye özen gösterir. Randevularınızı bir ajandaya veya telefona not etmek, sorularınızı yazıp muayeneye götürmek süreci daha yönetilebilir kılar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve gün içinde kısa dinlenme molaları verin.
• Kalabalık ve hasta kişilerin bulunduğu ortamlarda el hijyenine dikkat edin.
• Sigara dumanından ve alkolden uzak durun.
• Ağır işlerden ve uzun süre ayakta kalmaktan kaçının, gerektiğinde yardım isteyin.
• Stresinizi azaltacak sakin aktiviteler (hafif yürüyüş, nefes egzersizleri, müzik dinlemek) planlayın.
• Kullandığınız ilaçları listeleyip her kontrolde hekiminize gösterin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenmek, bol su içmek ve öğünleri atlamamak genel sağlığınızı destekler. Gebelikte beslenme konusunda özel bir öneri gerekiyorsa hekiminiz veya bir diyetisyen size yol gösterebilir. Egzersiz konusunda ise, doktorunuz aksini söylemediği sürece hafif tempolu yürüyüşler genellikle uygundur; ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka hekiminize danışın. Nefes nefese kaldığınız, başınızın döndüğü veya kasılma hissettiğiniz durumlarda durup dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bebeğinizin kalp atışıyla ilgili bir sorun duymak kaygı verici olabilir; bu duygular çok anlaşılır ve yalnız değilsiniz. Kaygı, uykusuzluk veya sürekli endişe hâli günlük yaşamınızı etkiliyorsa bunu hekiminizle konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın: ruhsal olarak zorlandığınızda destek almak güçsüzlük değil, kendinize ve bebeğinize iyi bakmanın bir yoludur. Kendinizi çok bunalmış, umutsuz veya kendinize zarar verme düşüncesinde hissederseniz lütfen vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun; size destek olacak kişiler her zaman vardır.

Önleme

Her durum önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Ateşli hastalıkların erken tedavi edilmesi, enfeksiyonlardan korunma, gebelik öncesinde ve sırasında tiroid sağlığının kontrol ettirilmesi ve ilaçların hekim onayıyla kullanılması önemli adımlardır. Düzenli gebelik izlemi, olası bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.

Aşılar

Gebelikte hangi aşıların size uygun olduğunu hekiminiz veya aile hekiminiz belirler. Mevsimsel grip gibi bazı aşılar gebelikte önerilebilir; ancak aşı kararı kişiye özel verilir. Aşı olmadan önce mutlaka sağlık ekibinize danışın.

Tarama programları

Gebelik boyunca yapılan rutin kontrollerde bebeğin kalp atışı düzenli olarak değerlendirilir; bu, fetal taşikardinin erken fark edilmesinin en önemli yoludur. Türkiye'de gebelik izlemleri Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvim doğrultusunda, aile hekimliği ve kadın doğum polikliniklerinde yürütülür. Randevularınızı düzenli takip etmeniz bu izlemin en değerli parçasıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hızı uzun süre çok yüksek kalırsa bebeğin kalp kası zorlanabilir ve kalp yetmezliği gelişebilir.
• Bebeğin vücudunda sıvı birikmesi (hidrops) görülebilir; bu durum yakın izlem ve tedavi gerektirir.
• Bebeğin oksijenlenmesi bozulabilir.
• Erken doğum veya doğumun planlanandan önce yapılması gerekebilir.
• Nadiren, tedavi edilmeyen ağır ritim bozuklukları bebek için ciddi sonuçlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak bakıldığında tablo umut vericidir. Fetal taşikardilerin önemli bir kısmı geçicidir ve altta yatan neden düzeldiğinde kendiliğinden normale döner. Gerçek bir ritim bozukluğu saptanan bebeklerde bile, erken tanı ve yakın izlemle çoğu bebek sağlıklı şekilde dünyaya gelir veya doğum sonrası uygun takip ile iyi bir seyir gösterir. Her bebeğin durumu kendine özgüdür; sizin bebeğiniz için en doğru bilgiyi takip eden hekiminiz verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.