Fitz-Hugh-Curtis Sendromu

Genel Bakış

Fitz-Hugh-Curtis sendromu, karaciğerin üzerini kaplayan ince zarın (karaciğer kapsülü) iltihaplanmasıdır. Genellikle leğen kemiği bölgesindeki (pelvis) bir enfeksiyonun, çoğu zaman cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonun karaciğer zarına yayılmasıyla ortaya çıkar. İltihap iyileşirken karaciğer ile karın duvarı arasında ince, keman teline benzeyen yapışıklıklar kalabilir; bu görünüm sendromun adıyla birlikte anılır. Yani sorunun kaynağı karaciğerin kendisi değil, çevresindeki zardır.

Sık görülen bir durum değildir. Yine de pelvik enfeksiyonu olan kadınlarda sanıldığından daha sık ortaya çıkabilir; hafif seyreden birçok vaka hiç fark edilmeden geçebilir. Bu nedenle gerçek sıklığı tam olarak bilinmiyor.

Çoğunlukla cinsel yönden aktif genç kadınlarda, sıklıkla 15-30 yaş arasında görülür. Erkeklerde ve çocuklarda çok nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sağ üst karında, kaburgaların hemen altında ağrı; derin nefes alırken, öksürürken ya da gülerken artabilir
• Ağrının sağ omuza doğru yayılması
• Ateş ve titreme
• Bulantı, bazen kusma
• Kasık veya alt karın bölgesinde ağrı
• Vajinadan olağandışı akıntı
• İlişki sırasında ağrı
• Adet düzeninde değişiklik veya adetler arası kanama

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvis bölgesindeki bir enfeksiyonun (pelvik inflamatuar hastalık) karaciğer zarına yayılması. En sık nedeni cinsel yolla bulaşan bakterilerdir; klamidya ve gonore bunların başında gelir.
• Bakterilerin lenf damarları veya kan yoluyla karın boşluğundan karaciğer çevresine ulaşması
• Nadiren pelvik bölgedeki ameliyatlar veya karın içindeki başka enfeksiyonlar sonrasında ortaya çıkması

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki
• Birden fazla cinsel partner veya partnerde cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon bulunması
• Daha önce pelvik enfeksiyon ya da cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçirmiş olmak
• Genç yaş (15-25 yaş arası daha sık görülür)
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için düzenli test yaptırmamak
• Sigara kullanımı (pelvik enfeksiyon riskini artırabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş ve şiddetli karın ağrısı birlikteyse
• Ağrı birkaç gün içinde artarak devam ediyorsa
• Kusma nedeniyle su bile içemiyorsanız
• Kasık ağrısıyla birlikte kötü kokulu veya olağandışı vajinal akıntı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kasık ağrısı, akıntı veya ilişki sırasında ağrı gibi şikayetleriniz varsa
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon açısından riskli bir durum yaşadıysanız
• Partnerinizde böyle bir enfeksiyon saptandıysa (belirti olmasa bile)
• Yeni bir cinsel partnerle korunmasız ilişki olduysa test yaptırmak için

Tanı

Tanı; şikayetlerin dinlenmesi, muayene ve birkaç testin sonucunun birlikte değerlendirilmesiyle konur. Hekim önce sağ üst karın ağrısının daha sık görülen nedenlerini (safra kesesi iltihabı, apandisit, idrar yolu enfeksiyonu gibi) dışlar. Ardından pelvik enfeksiyon ve karaciğer zarı iltihabı açısından değerlendirme yapar.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap belirteçleri ve karaciğer enzimleri)
• İdrar testi ve gebelik testi
• Vajinal sürüntü veya idrar örneğiyle cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri
• Karın ultrasonu
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) veya MR görüntülemesi
• Tanı netleşmezse, çok nadir durumlarda laparoskopi (karnın küçük bir kamera ile içeriden görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede karın ve kasık bölgesi elle değerlendirilir; bu, hassasiyetin yerini anlamak için gereklidir ve kısa sürer. Bazı testlerin sonucu birkaç gün içinde çıkar. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri gizlilik içinde yapılır; sonuçlar hakkında hekiminiz sizi ayrıntılı olarak bilgilendirir.

Tedavi

Tedavinin temelini, altta yatan enfeksiyonun uygun antibiyotiklerle tedavi edilmesi oluşturur. Ağrı ve ateş için destekleyici önlemler alınır. Çoğu kişi doğru ve tam uygulanan tedaviyle tamamen iyileşir. Cinsel partnerin de değerlendirilmesi, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Dinlenin ve bol sıvı için.
• İyileşme döneminde ağrıyı artıran ağır hareketlerden kaçının.
• Hekiminizin önerdiği ilaçları, kendinizi iyi hissetseniz bile düzenli ve önerilen süre boyunca kullanın.
• Karnınıza ılık uygulama rahatlatıcı olabilir.
• Hekiminizin önerdiği süre boyunca cinsel ilişkiden kaçının.
• Cinsel partnerinizin de değerlendirilmesini ve gerekirse tedavi edilmesini sağlayın; aksi halde enfeksiyon tekrarlayabilir.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle ağızdan veya damar yoluyla uygulanan antibiyotik tedavisiyle yapılır. Hangi tedavinin size uygun olduğuna hekim; enfeksiyonun türüne, şiddetine ve genel sağlık durumunuza bakarak karar verir. İlaç türü, dozu ve süresi yalnızca hekim tarafından belirlenir; bu bilgileri kendi başınıza veya internetten uygulamayın. Ağrı ve ateş için hekimin uygun gördüğü destekleyici tedaviler verilebilir. Tedavinin etkili olması için ilaçların düzenli kullanılması ve kontrollerin aksatılmaması önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle gerekmez. Nadiren, iltihap sonrası oluşan yapışıklıklar nedeniyle aylarca süren inatçı ağrı olursa yapışıklıkları ayırmaya yönelik bir girişim düşünülebilir; bu karar hekim ve hasta birlikte verir. Pelvik bölgede apse gibi bir durum gelişirse de cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince bedeninizi dinlendirin, ağır işlerden ve yoğun spordan bir süre uzak durun. İyileşme genellikle birkaç hafta içinde belirginleşir. Ağrı azalsa bile kontrolleri aksatmayın; hekiminiz iyileşmeyi takip edecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Prezervatif gibi bariyer yöntemlerle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunun.
• Yeni veya birden fazla partneriniz varsa düzenli test yaptırın.
• Şikayetler ortaya çıktığında bekletmeden hekime başvurun.
• Partnerinizle cinsel sağlık konusunda açıkça konuşun.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; bu genel iyileşmeyi de destekler.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenmek, bol su içmek iyileşmeyi destekler. İyileşme döneminde hafif yürüyüşler iyi gelir; ağrıyı artıran yoğun egzersizleri hekiminiz onaylayana kadar erteleyin. Kendinizi zorlamadan, yavaş yavaş eski hareket düzeninize dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böyle bir enfeksiyon utanç, kaygı, öfke veya suçluluk hissi yaratabilir. Bu duygular çok yaygındır ve konuşulduğunda hafifler. Kendinizi çok kaygılı, umutsuz ya da yalnız hissediyorsanız bir sağlık uzmanından destek isteyin. Acil bir kriz durumunda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir; çünkü altta yatan enfeksiyonlar hem önlenebilir hem de erken tedavi edildiğinde karaciğer zarına yayılması engellenebilir. En önemli adım, pelvik enfeksiyonun erken fark edilip tedavi edilmesidir.

Aşılar

Bu sendroma yol açan klamidya ve gonore için henüz bir aşı yoktur. Bununla birlikte başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlayan aşılar vardır (örneğin HPV ve hepatit B aşıları). Bunlar Fitz-Hugh-Curtis sendromunu doğrudan önlemez ama genel cinsel sağlığınızı korur. Hangi aşıların size uygun olduğunu aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Cinsel yönden aktif genç kadınlarda, özellikle risk faktörü varsa klamidya ve gonore için düzenli test önerilir. Belirti olmasa bile test yaptırmak önemlidir, çünkü bu enfeksiyonlar sessiz seyredebilir. Konuyla ilgili güncel bilgi için Sağlık Bakanlığı'nın yayınlarına ve aile sağlığı merkezlerine başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Karın içinde kalıcı yapışıklıklar ve uzun süreli kasık ya da karın ağrısı
• Pelvik enfeksiyonun yayılarak fallop tüplerinde hasara yol açması, bunun da gebe kalmayı zorlaştırabilmesi
• Dış gebelik riskinde artış
• Pelvik bölgede apse oluşması
• Enfeksiyonun tedavi edilmemesi nedeniyle tekrarlaması

Uzun vadeli görünüm

Haber iyi: çoğu kişi uygun tedaviyle tamamen iyileşir ve normal yaşamına döner. Önemli olan enfeksiyonun erken fark edilmesi, tedavinin tam olarak uygulanması ve partnerin de değerlendirilmesidir. İyileştikten sonra düzenli kontrolleri ihmal etmemek, olası sorunları erken yakalamanın en kolay yoludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.