Foliküler Konjonktivit (Gözde Küçük Kabarcıklar)

Genel Bakış

Foliküler konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzeyini kaplayan ince zarın (konjonktiva) iltihaplanmasıdır. Bu iltihap sırasında zarın üzerinde 'folikül' denilen küçük, yuvarlak kabarcıklar oluşur. Bu kabarcıklar çoğu zaman ağrısız ve zararsızdır; göz kapağının iç tarafında, doktorun özel bir büyütücü ışıkla bakmasıyla fark edilir. En sık nedeni virüslerdir ve çoğu kişi birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir.

Evet, oldukça yaygındır. Göz kızarıklığı şikâyetiyle doktora başvuran kişilerde sık görülen bir durumdur ve özellikle okullar, kreşler gibi kalabalık ortamlarda küçük salgınlar yapabilir.

Her yaştan kişiyi etkileyebilir. Çocuklarda ve gençlerde daha sık görülür çünkü bu yaş grubunda el hijyenine dikkat etmek ve göze dokunmamak daha zordur. Kontakt lens kullananlarda, alerjik bünyeli kişilerde, göz kuruluğu olanlarda ve düzenli göz damlası kullananlarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözün beyaz kısmında kızarıklık
• Sulanma ve gözde ıslaklık hissi
• Kaşıntı veya hafif yanma
• Gözde kum, toz veya yabancı cisim varmış hissi
• Sabahları kirpiklerin hafifçe yapışması
• Işığa karşı hafif hassasiyet
• Göz kapağının hafif şişmesi
• Berrak veya hafifçe yapışkan akıntı

Çocuklarda belirtiler

• Okul veya kreşte göz kızarıklığı salgınlarıyla birlikte görülme
• Boğaz ağrısı, burun akıntısı veya ateş gibi soğuk algınlığı belirtileriyle birlikte başlama
• Gözünü kaşıma, ovma ve gözlerini açmakta zorlanma
• Bebeklerde huzursuzluk ve emerken zorlanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göz kuruluğu ile birlikte yanma ve batma hissi
• Uzun süredir kullanılan göz damlalarına bağlı tahriş
• Kontakt lens kullanımına bağlı belirtiler
• Görmede hafif bulanıklık veya göz yorgunluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: En sık nedendir. Soğuk algınlığına yol açan virüsler (özellikle adenovirüs denilen virüs grubu) göz zarını tutabilir.
• Klamidya adlı bakteri: Ülkemizde daha az görülmekle birlikte, uzun süren ve tekrarlayan foliküler konjonktivitlerde araştırılır.
• Alerjiler: Polen, toz, ev hayvanı tüyü gibi maddelere karşı alerjik tepki folikül oluşumuna yol açabilir.
• Bazı göz damlaları ve merhemleri: Uzun süre kullanılan bazı damlalar göz zarını tahriş ederek 'toksik' tipte foliküler konjonktivit yapabilir.
• Kontakt lens kullanımı ve lens bakım solüsyonları: Göz zarını tahriş ederek benzer belirtilere neden olabilir.
• Göz kuruluğu: Yeterli nem olmadığında göz zarı daha kolay tahriş olur.

Risk faktörleri

• Enfeksiyonu olan biriyle yakın temas (aynı evde yaşamak, aynı okulda bulunmak)
• Elleri sık yıkamamak ve göze sık dokunmak
• Havlu, yastık kılıfı veya makyaj malzemelerini başkalarıyla paylaşmak
• Kalabalık ortamlarda bulunmak (okul, kreş, yurt, kışla gibi)
• Kontakt lens kullanmak ve lens bakımına dikkat etmemek
• Alerjik bünye, egzama veya saman neznesi öyküsü
• Göz kuruluğu veya düzenli göz damlası kullanımı
• Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani azalma veya bulanıklık
• Kontakt lens kullanırken gözde ağrı ve kızarıklık gelişmesi
• Şiddetli göz ağrısı veya gözü açamama
• Yoğun iltihaplı akıntı ve kapaklarda belirgin şişlik
• Yüksek ateşle birlikte göz çevresinde şişlik ve kızarıklık
• Birkaç gün içinde iyileşmeyen ya da kötüleşen şikâyetler

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göz kızarıklığı ve sulanma bir haftayı geçtiyse
• Aynı şikâyetler sık sık tekrarlıyorsa
• Gözlerde sürekli kaşıntı ve batma varsa
• Yeni bir göz damlası veya lens solüsyonu kullanmaya başladıktan sonra belirtiler ortaya çıktıysa
• Çocuğunuzun gözünde kızarıklık ve akıntı varsa, okul veya kreşe gitmeden önce bir hekime danışmak istiyorsanız

Tanı

Tanı genellikle göz muayenesiyle konur. Hekim önce şikâyetlerinizi ve öykünüzü dinler; ardından göz kapağını hafifçe çevirip iç yüzeyine bakar. Küçük kabarcıklar (foliküller) bu muayenede görülebilir. Gerekirse gözün ayrıntılı incelenmesi için yarık lamba denilen özel bir mikroskop kullanılır. Bu muayene ağrısız ve kısa sürer.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek test gerekmez; tanı çoğunlukla muayeneyle konur.
• Bazı durumlarda gözden sürüntü (ince bir çubukla örnek) alınarak enfeksiyon etkeni araştırılabilir.
• Alerji düşünülüyorsa alerji değerlendirmesi istenebilir.
• Kontakt lens kullanılıyorsa lens bakımı ve kullanım alışkanlıkları gözden geçirilir.
• Görme keskinliği ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözünüze ışık tutulabilir ve göz kapaklarınız hafifçe aralanabilir; bu biraz rahatsız edici olabilir ama acıtmaz. Çoğu kişi tek bir muayeneyle bilgi alır. Tanı netleştiğinde hekiminiz size neler yapabileceğinizi, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve hangi durumlarda tekrar gelmeniz gerektiğini anlatacaktır.

Tedavi

Tedavi, belirtilerin nedenine göre planlanır. Viral kaynaklı foliküler konjonktivitte amaç şikâyetleri rahatlatmak ve bulaşmayı önlemektir; çoğu zaman vücut kendi kendine iyileşir. Alerjik veya tahrişe bağlı türlerde ise etkenin uzaklaştırılması ve gözün rahatlatılması ön plandadır.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık sık ve en az 20 saniye boyunca sabunla yıkayın; gözünüze dokunmadan önce ve sonra ellerinizi temizleyin.
• Gözünüze ılık veya serin (hangisi rahatlatıyorsa) temiz bir bezle hafif kompres yapın; her göz için ayrı bez kullanın.
• Havlu, yastık kılıfı, göz makyajı malzemeleri ve gözlüklerinizi başkalarıyla paylaşmayın.
• Kontakt lens kullanıyorsanız iyileşene kadar lensleri kullanmayın; gözlük tercih edin.
• Gözünüzü ovmayın ve kaşımayın; bu durumu kötüleştirebilir ve bulaştırabilir.
• Kurallara uygun şekilde kullanılan suni gözyaşı damlaları rahatlama sağlayabilir; hangi ürünün size uygun olduğunu eczacınıza veya hekiminize sorun.
• Belirtiler sürerken havuz, sauna gibi ortak alanlara girmeyin; okul veya iş yerinizde durumu bildirin.
• Yastık kılıfınızı sık sık değiştirin ve odanızı havalandırın.

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz önce durumun nedenini değerlendirir ve buna göre bir yol çizer. Viral enfeksiyonlarda genellikle şikâyetleri azaltmaya yönelik destekleyici öneriler yeterlidir; gereksiz yere antibiyotik kullanılmaz. Bakteri kaynaklı bir neden düşünülürse hekim uygun bir tedavi reçete edebilir. Alerjik türlerde kaşıntıyı azaltmaya yönelik damlalar veya ağızdan alınan alerji ilaçları önerilebilir. Tahrişe bağlı türlerde ise soruna yol açan damla veya lens solüsyonunun bırakılması genellikle yeterli olur. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka bir hekim karar vermelidir; kendi kendinize veya başkasının önerisiyle ilaç kullanmayın, eczacınızdan da danışmanlık alabilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Foliküler konjonktivitte genellikle ameliyat gerekmez. Cerrahi yalnızca çok nadir durumlarda, altta yatan farklı bir göz sorunu varsa ve göz hekimi uygun görürse gündeme gelebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatta en önemli nokta el hijyeni ve gözü rahatsız eden etkenlerden uzak durmaktır. Belirtiler sürerken makyaj yapmamak, lens takmamak ve gözü ovmamak süreci kolaylaştırır. Çoğu kişi birkaç hafta içinde normal günlük yaşamına döner.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol su için ve gözlerinizin nemli kalmasına yardımcı olun.
• Ekran başında uzun süre kalıyorsanız düzenli aralar verin ve gözlerinizi kırpma alışkanlığı edinin.
• Sigara dumanı, toz ve kimyasal buharlardan uzak durun.
• Ortak kullanılan havluları ve kişisel eşyaları ayrı tutun.
• Uyku düzeninize dikkat edin; yorgunluk şikâyetleri artırabilir.
• Kontakt lens kullanıyorsanız lens bakım talimatlarına harfiyen uyun.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Dengeli beslenme, yeterli sıvı alımı ve düzenli uyku vücudun iyileşmesine yardımcı olur. Havuz gibi ortak su alanlarında, belirtiler geçene kadar dikkatli olun; ağır ve yorucu egzersizler sırasında gözünüze ter kaçmamasına özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz kızarıklığı ve sulanma görünür belirtiler olduğu için kişiler bazen kendini tedirgin veya öz bilinçli hissedebilir; okula ya da işe gitme konusunda kaygı yaşanabilir. Bu duygular anlaşılırdır ve genellikle belirtiler geçince hafifler. Kaygınız günlük yaşamınızı etkileyecek kadar yoğunsa bir sağlık profesyoneliyle konuşmaktan çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız veya kendinize zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da bulaşma riskini belirgin şekilde azaltabilirsiniz. En etkili yöntem el hijyenidir: sabun ve suyla sık sık el yıkamak, göze dokunmaktan kaçınmak, kişisel eşyaları paylaşmamak. Enfeksiyon geçiren bir yakınınız varsa havluları ve yastık kılıflarını ayırın, ortak alanları sık temizleyin.

Aşılar

Foliküler konjonktivit için rutin olarak uygulanan bir aşı yoktur. Mevsimsel grip aşısı gibi genel öneriler için aile hekiminize danışabilirsiniz; aşı önerileri kişiye ve yaşa göre değişir.

Tarama programları

Özel bir tarama programı yoktur. Ancak gözlerinde sık tekrarlayan kızarıklık, akıntı veya kaşıntı yaşayan kişilerin bir göz hekimine muayene olması, altta yatan nedenin anlaşılması açısından yararlıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtilerin uzaması ve günlük yaşamın aksaması
• Nadir durumlarda gözün ön tabakası olan korneanın etkilenmesi ve görmede geçici bulanıklık
• Özellikle klamidya kaynaklı uzun süreli enfeksiyonlarda göz kapağı içinde nedbe (skar) oluşumu
• Kontakt lens kullanımına bağlı ikincil enfeksiyon riski
• Bulaşmanın ev halkına veya okul arkadaşlarına yayılması

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak görünüm iyidir. Viral foliküler konjonktivit çoğu kişide 1-2 hafta içinde kendiliğinden geriler; kabarcıklar bir süre daha görünür kalsa da genellikle kalıcı bir zarar bırakmaz. Belirtiler uzarsa veya tekrarlarsa nedeni araştırmak için bir hekime başvurmak yeterlidir. Çoğu kişi tedaviyle ya da tedavisiz tamamen iyileşir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.