Kırık İyileşmesinde Evde Bakımın Temelleri

Genel Bakış

Kırık, bir kemiğin çatlaması veya tamamen ikiye ayrılmasıdır. Vücudumuzdaki kemikler kendini yenileyebilme yeteneğine sahiptir. Uygun tıbbi bakım, dinlenme ve sabırla çoğu kırık sağlıklı şekilde iyileşir. Kendi kendine bakım, doktorun önerdiği tedaviye ek olarak iyileşmeyi destekleyen basit ama önemli adımlardan oluşur.

Evet, oldukça yaygındır. Kişilerin hayatının bir döneminde en az bir kez kırık yaşadığı düşünülmektedir. Düşme, trafik kazası ve spor yaralanmaları en sık görülen nedenler arasındadır.

Kırıklar her yaşta görülebilir. Çocukların kemikleri daha esnek olduğu için farklı kırık tipleri gelişebilir. Yaşlılarda ise kemik erimesi nedeniyle kırıklar daha kolay oluşur ve iyileşme daha uzun sürebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kırık bölgede şiddetli ağrı
• Şişlik ve morarma
• Bölgeyi hareket ettirmede güçlük
• Bölgede şekil bozukluğu veya anormal açılanma
• Dokununca aşırı hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuk ağlıyor veya bölgeyi koruyor ve hareket ettirmek istemiyor olabilir
• Bölgede şişlik, morarma ve hassasiyet olabilir
• Çocuk normalde yapabildiği aktiviteleri yapmaktan kaçınabilir
• Büyüme plaklarını ilgilendiren kırıklarda mutlaka çocuk ortopedisine danışılmalıdır

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme sonrası kalça, el bileği veya omurgada ağrı ve hareket kısıtlılığı olabilir
• Kemik erimesi nedeniyle basit bir çarpma veya hafif bir düşme bile kırığa yol açabilir
• Kimi kırıklar fark edilmeden iyileşebilir, ancak yine de uzman değerlendirmesi gerekir
• Denge sorunları nedeniyle tekrarlayan kırıklar görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Düşme
• Trafik kazaları
• Spor yaralanmaları
• Direkt darbe veya çarpma
• Tekrarlayan zorlanma (stres kırığı)

Risk faktörleri

• İleri yaş ve kemik erimesi
• Yetersiz ve dengesiz beslenme
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Şeker hastalığı veya romatizmal hastalıklar gibi bazı sağlık sorunları
• Uzun süreli kortizon kullanımı gibi kemik yoğunluğunu azaltan ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kırıktan şüpheleniyorsanız aynı gün en yakın sağlık kuruluşunun acil servisine başvurun
• Şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, uyuşma veya morarma varsa
• Açık kırıkta hemen 112'yi arayın
• Kazaya karışan kişide baş veya boyun yaralanması şüphesi varsa 112'yi arayın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bir süredir geçmeyen veya tekrarlayan ağrı, şişlik veya hareket kısıtlılığı varsa
• İyileşme sürecinde beklenmeyen ağrı artışı veya yeni belirtiler olursa
• Doktorun önerdiği kontrol randevularını aksatmayın

Tanı

Doktor önce size kazanın nasıl olduğunu sorar ve kırık bölgeyi dikkatle muayene eder. Kesin tanı koymak için genellikle röntgen görüntülemesi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Röntgen
• Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT)
• Şüpheli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme (MR)

Randevunuzda neler beklenir

Röntgen çekimi ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Görüntüleme sonrasında doktorunuz kırığın tipine, yerine ve ciddiyetine göre size özel bir tedavi planı oluşturur.

Tedavi

Kırık tedavisinin ana hedefi, kemiğin doğru pozisyonda ve sağlam bir şekilde kaynamasını sağlamaktır. Tedavi; kırığın tipine, yerine ve kişinin genel sağlığına göre değişir. Pek çok kırık alçı veya atel ile sabitlenerek tedavi edilir.

Evde kişisel bakım

• Alçıyı veya ateli kuru tutun; ıslanmasına izin vermeyin
• Bölgeyi doktorunuzun önerdiği şekilde yüksekte tutarak şişliği azaltın
• Doktorunuzun izin verdiği kas çalıştırma hareketlerini düzenli yapın
• Ağrı için yalnızca doktorunuzun önerdiği yöntemleri ve ilaçları kullanın; doz ve süreye mutlaka uyun
• Protein, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin besinleri tüketmeye özen gösterin
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için doktorunuzdan destek isteyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kırık parçaları yerine oturtup (redüksiyon) alçı veya atel uygulayabilir. Bazı kırıklarda cerrahi ile vida, plak veya çubuk gibi malzemeler kullanılarak parçalar sabitlenir. Ağrıyı kontrol altına almak ve enfeksiyon riskini azaltmak için bazı ilaçlar doktor tarafından reçete edilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemiğin yerinden kaydığı, eklem yüzeyini ilgilendiren, açık kırık olarak adlandırılan veya kapalı yöntemlerle sabitlenemeyen kırıklarda genellikle cerrahi tedavi önerilir. Cerrahinin amacı, kemiği en doğru pozisyonda ve stabil şekilde sabitlemektir.

Bu durumla yaşamak

Kırık iyileşme sürecinde günlük yaşamınızı buna göre düzenlemeniz önemlidir. Evde kaygan zeminleri ve takılma yaratabilecek halıları ortadan kaldırmak, banyo gibi alanlarda tutacak kullanmak düşme riskini azaltır. Gerektiğinde ailenizden veya arkadaşlarınızdan yardım istemekten çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği şekilde duş alın; alçı için su geçirmez koruma kullanın
• Alçının altında kaşıntı olursa kaşıyıcı veya yabancı cisim sokmayın, doktorunuza danışın
• Yeterli uyku ve dinlenme, iyileşme sürecini olumlu etkiler
• Stres yönetimi için derin nefes alma ve gevşeme tekniklerini deneyin

Diyet ve egzersiz

Kemik kaynaması için vücudun düzenli beslenmeye ihtiyacı vardır. Kalsiyum ve D vitamini bakımından zengin gıdalar (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, badem) ve yeterli protein alımı iyileşmeyi destekler. Doktorunuzun onayı ile yapılan hafif egzersizler, diğer kasların güçsüzleşmesini önler. Gerekirse fizik tedavi ile eklem hareketliliği korunur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kırık sonrası hareketin kısıtlanması, iş ve sosyal yaşamın etkilenmesi can sıkıntısı, üzüntü veya kaygıya yol açabilir. Bu süreçte kendinize karşı nazik olmak, sevdiklerinizle iletişimde kalmak ve ilgi duyduğunuz hobilerle uğraşmak duygusal dengenizi korumanıza yardımcı olur. Gerekirse bir psikolog veya sağlık çalışanından destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Kırıkları tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak için yapılabilecek çok şey vardır. Düşmeleri önlemek, kemik sağlığını korumak ve spor sırasında koruyucu ekipman kullanmak en önemli adımlardandır.

Tarama programları

Kemik erimesi riski taşıyan menopoz sonrası kadınlar ve ileri yaştaki yetişkinler, doktor önerisiyle kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA) yaptırabilir. Bu değerlendirme kırık riskini belirlemeye yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemiğin yanlış pozisyonda kaynaması
• Kaynamama (kemik uçlarının birleşmemesi)
• Açık kırıklarda enfeksiyon gelişmesi
• Uzun süre hareketsizliğe bağlı kan pıhtısı oluşması
• Sürekli ağrı, hareket kısıtlılığı veya eklem sertliği

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve iyi bakımla kırıkların büyük çoğunluğu başarılı şekilde iyileşir. İyileşme süresi kırığın yerine, özelliğine ve kişinin genel sağlığına göre değişir. Doktorunuzun önerilerine uymak ve sabırlı olmak, sağlığınıza kavuşmanın en önemli yoludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.