Çocuklarda Deri Mantarı

Genel Bakış

Deri mantarı; ciltte, saçlı deride ve tırnaklarda yaşayabilen mikroskobik mantarların neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. Genellikle kaşıntı, kızarıklık ve halka şeklinde pullu döküntülere yol açar. Doğru tedaviyle tamamen iyileşebilir.

Evet. Çocukluk çağında en sık görülen cilt enfeksiyonlarından biridir; özellikle kreş, okul ve spor ortamlarında kolayca yayılabilir.

En çok 2-10 yaş arası çocuklarda görülmekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilir. Saçlı deri mantarına özellikle okul çağındaki çocuklarda rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Halka veya yuvarlak şekilli, kenarları kırmızı, ortası açık renkli pullu döküntü
• Kaşıntı ve hafif yanma hissi
• Saçlı deride pullanma, kepeklenme ve saç kırılması
• Saçlı deride yuvarlak, saçsız yamalar
• Tırnaklarda kalınlaşma, sararma ve kırılma

Çocuklarda belirtiler

• Saçlı deride ağrısız ama kaşıntılı, yuvarlak saç dökülmesi alanları
• Yüz, boyun ve kollarda halka şeklinde kızarık döküntüler
• Evcil hayvanlardan bulaşan mantarlarda kaşıntılı, kabarık, sivilce benzeri yamalar
• Kreş veya okuldaki diğer çocuklarda da benzer döküntülerin görülmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta daha çok ayak mantarı ve tırnak mantarı şeklinde görülür.
• Bağışıklık sistemi zayıfsa enfeksiyon daha geniş bir alana yayılabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Dermatofit adı verilen ve cilt, saç, tırnakta yaşayan mantarlar
• Enfekte kişiyle doğrudan temas
• Ortak kullanılan havlu, tarak, fırça, şapka, yastık veya spor ekipmanları
• Enfekte evcil hayvanlar (kedi, köpek, kobay gibi)
• Havuz kenarı, soyunma odası gibi nemli zeminler

Risk faktörleri

• Sıcak ve nemli hava
• Terleme ve ıslak kıyafetlerin uzun süre giyilmesi
• Dar veya hava geçirmeyen sentetik kıyafetler
• Kreş, okul, yaz kampı gibi kalabalık ve ortak alanların kullanıldığı ortamlar
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya tedaviler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntüde irin, kanama veya kabuklanma varsa
• Döküntü yüz, göz çevresi veya genital bölgedeyse
• Çocuğun bağışıklık sistemi zayıfsa
• Şiddetli ağrı veya hızla yayılan kızarıklık varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntılı pullu döküntü 1-2 hafta içinde geçmiyorsa
• Saçlı deride yuvarlak saç dökülmesi fark ederseniz
• Ailede veya evcil hayvanda benzer döküntüler varsa
• Tırnaklarda kalınlaşma, sararma veya kırılma başladıysa

Tanı

Doktor önce çocuğun cildini, saçlı derisini ve tırnaklarını inceler. Muayene sırasında döküntünün görünümü ve yeri hakkında bilgi alır. Gerekirse kesin tanı için birkaç basit test yapar.

Yapılabilecek testler

• Deri kazıntısı: Ciltten alınan küçük pul örneğinin mikroskopla incelenmesi
• Wood lambası: Saçlı deride bazı mantar türlerini yeşil renkte gösteren özel ışık
• Mantar kültürü: Alınan örneğin laboratuvarda büyütülerek mantarın türünün belirlenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Bu testler genellikle ağrısızdır ve muayene birkaç dakika sürer. Kültür sonucu bazen 2-4 hafta sürebilir. Tanı konduktan sonra doktor, çocuğun yaşına ve enfeksiyonun yerine uygun bir tedavi planı önerir.

Tedavi

Tedavi, mantarın ciltte mi yoksa saçta ve tırnakta mı olduğuna göre değişir. Cilt tutulumlarında krem, losyon veya sprey; saçlı deri ve tırnak tutulumlarında genellikle ağızdan alınan ilaçlar kullanılır. İlaçların düzenli ve tam süre kullanılması iyileşmenin en önemli parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Cildi ılık su ve yumuşak bir sabunla yıkayıp her bölgeyi iyice kurulayın
• Çocuğun havlusunu, tarağını, fırçasını, şapkasını ve yastığını başkalarıyla paylaşmayın
• Yatak çarşaflarını, kıyafetleri ve havluları sıcak suyla sık sık yıkayın
• Tırnakları kısa tutun ve çocuğu kaşımaması için sakinleştirin
• Yüzme sonrası ıslak mayoyu çıkarın ve cildi kurulayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mantar önleyici krem, losyon veya sprey önerebilir. Saçlı deri veya tırnak tutulumlarında ağızdan alınan mantar önleyici ilaçlar gerekebilir. İlacın seçimi, dozu ve süresi çocuğun yaşına, kilosuna ve enfeksiyonun yerine göre hekim tarafından belirlenir; hekim önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Deri mantarı enfeksiyonlarında cerrahi tedavi genellikle gerekmez ve önerilmez.

Bu durumla yaşamak

Tedaviye başlandıktan sonra çocuk doktorun izniyle okula ve normal etkinliklerine dönebilir. Bulaşmayı azaltmak için döküntünün üzeri ince bir kıyafetle kapatılabilir. Ortak duş, havuz ve soyunma odalarında terlik kullanılması ve havlunun ayrılması önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Pamuklu, bol ve hava geçiren kıyafetler tercih edin
• Spor veya oyun sonrası terli kıyafetleri hemen değiştirin, duş aldırın
• Evcil hayvanların düzenli veteriner kontrolünü sağlayın
• Çocuğa kişisel eşyalarını başkasıyla paylaşmaması gerektiğini öğretin

Diyet ve egzersiz

Mantar enfeksiyonlarını doğrudan iyileştiren özel bir diyet yoktur. Ancak yeterli ve dengeli beslenme, bağışıklık sistemini güçlendirerek iyileşmeye yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır; egzersiz sonrası duş almak ve kuru kalmak önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntılı döküntü veya saçtaki yamalar çocuğu utandırabilir ve arkadaşlarının sorularına yol açabilir. Çocuğa bu durumun geçici olduğunu ve tedaviyle düzeleceğini söyleyin. Duygularını konuşmasına izin verin; gerekirse öğretmenine kısa ve nazik bir bilgi vererek çocuğu destekleyebilirsiniz.

Önleme

Evet, çoğu deri mantarı enfeksiyonundan korunmak mümkündür. Mantarların sevdiği sıcak ve nemli ortamlardan kaçınmak, kişisel eşyaları ortak kullanmamak ve temizliğe dikkat etmek en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Mantar cilt enfeksiyonlarına karşı koruyan bir aşı şu anda bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sağlıklı çocuklarda rutin mantar taraması önerilmez. Ancak okulda veya evde birden fazla kişide aynı döküntü görülüyorsa erken fark etmek için cilt düzenli olarak gözle kontrol edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun vücudun diğer bölgelerine yayılması
• Saçlı deride geçici veya nadiren kalıcı saç dökülmesi
• Kaşıma sonucu ciltte bakteri enfeksiyonu eklenmesi
• Tırnaklarda kalınlaşma, renk değişikliği ve şekil bozukluğu

Uzun vadeli görünüm

Doğru ve düzenli tedaviyle çocuklarda deri mantarı genellikle haftalar içinde tamamen iyileşir. Tedavi süresine uyulduğunda tekrarlama riski düşüktür; çoğu çocuk iz kalmadan sağlığına kavuşur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.