Gastrektomi (Mide Ameliyatı)

Genel Bakış

Gastrektomi, midenin bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Bu bir hastalık değil, bazı durumlarda uygulanan bir tedavi yöntemidir. Mide kanseri, ciddi mide kanamaları, iyileşmeyen ülserler veya mide delinmesi gibi nedenlerle yapılabilir. Ameliyat sonrası sindirim sisteminiz yeni bir düzene alışır; çoğu kişi zamanla günlük yaşamına uyum sağlar.

Gastrektomi, mide kanseri ve bazı ciddi mide hastalıkları için uygulanan bir cerrahi tedavidir; ancak her mide sorununda yapılmaz. Obezite tedavisinde yapılan tüp mide (sleeve gastrektomi) de bir tür gastrektomidir ve ayrı bir ameliyattır.

En sık mide kanseri veya ciddi mide hastalığı olan yetişkinlerde uygulanır. Çocuklarda çok nadirdir; doğuştan gelen bazı sindirim sorunlarında veya ciddi yaralanmalarda istisnai olarak yapılabilir. Yaşlılarda altta yatan hastalıklar nedeniyle daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide ameliyatına neden olan sorunlarda görülebilen belirtiler: kalıcı hazımsızlık, mide ağrısı veya şişkinlik
• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı
• Bulantı, kusma veya yemek yemede zorlanma
• Kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, siyah dışkı
• Ameliyat sonrası uyum döneminde görülebilen belirtiler: çabuk doyma, halsizlik, karın ağrısı
• Yemekten sonra çarpıntı, terleme, baş dönmesi veya ishal (dumping sendromu olabilir)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gastrektomi çok nadirdir. Belirtiler altta yatan nedene göre değişir.
• Şiddetli karın ağrısı, tekrarlayan kusma, kilo alamama veya kanlı kusma varsa hemen doktora başvurun.
• Ameliyat sonrası çocuklarda beslenme ve büyüme yakından izlenmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde mide kanseri veya ciddi mide hastalıkları daha sık görülebildiği için gastrektomi gerekebilir.
• Ameliyat sonrası iyileşme daha yavaş olabilir; beslenme ve günlük yaşam desteği önemlidir.
• Kilo kaybı, halsizlik ve vitamin eksikliği belirtileri dikkatle izlenmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Mide kanseri
• Mide veya onikiparmak bağırsağında ciddi, iyileşmeyen ülserler
• Mide kanaması veya delinmesi
• Mide çıkışında tıkanıklık
• İyi huylu büyük tümörler veya polipler
• Obezite tedavisinde tüp mide (sleeve gastrektomi) — ayrı bir ameliyat

Risk faktörleri

• Helicobacter pylori enfeksiyonu (mide iltihabına yol açan bir bakteri)
• Sigara içmek
• Tuzlu, tütsülenmiş ve işlenmiş gıdalardan zengin beslenme
• Ailede mide kanseri öyküsü
• İleri yaş ve erkek cinsiyet
• Obezite ve reflü gibi durumlar (bazı mide hastalıkları için)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanlı kusma veya siyah dışkı
• Şiddetli karın ağrısı
• Ameliyat sonrası ateş, yara akıntısı veya yara açılması
• Sürekli kusma, sıvı alamama
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ameliyat sonrası kontrol randevularınızı aksatmayın.
• Kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık gibi yeni belirtiler
• Yemek sonrası çarpıntı, terleme, karın ağrısı (dumping sendromu olabilir)
• Vitamin eksikliği belirtileri: yorgunluk, soluk cilt, uyuşma
• Psikolojik destek ihtiyacı

Tanı

Gastrektomi kararı, altta yatan hastalığın değerlendirilmesi sonucu verilir. Hekiminiz öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve gerekli testleri ister. Ameliyat öncesi midenin durumu ve genel sağlığınız değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, vitamin eksikliği, karaciğer-böbrek fonksiyonları)
• Endoskopi (mide içine kamera ile bakma) ve gerekirse biyopsi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya ultrason
• Baryumlu mide filmi (bazı durumlarda)
• Kalp-akciğer değerlendirmesi ve anestezi öncesi testler

Randevunuzda neler beklenir

Testler altta yatan sorunun türünü ve ameliyatın güvenli olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. Endoskopi genellikle kısa sürer; boğaz uyuşturulur veya hafif sedasyon verilir. Sonuçlar hekiminizle birlikte değerlendirilir.

Tedavi

Gastrektomi, altta yatan duruma göre planlanan bir ameliyattır. Midenin bir kısmı (parsiyel gastrektomi) veya tamamı (total gastrektomi) alınabilir. Ameliyat açık veya kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılabilir. Amaç, hastalığı tedavi etmek ve sindirimi mümkün olduğunca korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde yavaş yavaş beslenmeye geçin.
• Yemekleri küçük lokmalar halinde ve iyice çiğneyin.
• Az ve sık yiyin (günde 5-6 küçük öğün).
• Yemek sırasında sıvı alımını sınırlayın, öğün aralarında su için.
• Doktorunuzun önerdiği vitamin ve mineral takviyelerini düzenli kullanın.
• Yara bakımını talimatlara göre yapın.
• Ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı aktivitelerden bir süre kaçının.

Tıbbi tedaviler

Ameliyat sonrası tedavi, beslenme desteği, vitamin-mineral takviyeleri ve düzenli takipleri içerir. Bulantı, ishal veya dumping sendromu gibi sorunlar için hekiminiz uygun çözümler önerebilir. Mide kanseri nedeniyle ameliyat olduysanız ek tedaviler (kemoterapi, radyoterapi gibi) gerekebilir; bunlar hekiminiz tarafından planlanır. Ağrı ve enfeksiyon kontrolü için ilaçlar doktorunuz tarafından reçete edilir; kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Mide kanseri, ciddi ve tekrarlayan kanama, delinme, tıkanıklık veya iyileşmeyen ülser gibi durumlarda ameliyat gerekebilir. Ayrıca obezite tedavisinde tüp mide ameliyatı ayrı bir seçenektir. Ameliyat kararı, sizin durumunuz ve genel sağlığınız değerlendirilerek verilir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası hayat yeni bir beslenme düzenine alışmayı gerektirir. İlk haftalarda yorgunluk ve iştahsızlık olabilir. Küçük öğünlerle başlayıp zamanla çeşidi artırabilirsiniz. Düzenli takipler ve destekle çoğu kişi günlük yaşamına döner.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin; içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Alkolü sınırlayın veya bırakın.
• Yeterli uyku ve dinlenmeye özen gösterin.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yürüyüş veya hobiler edinin.
• Ağır işlerde çalışıyorsanız doktorunuza ne zaman dönebileceğinizi sorun.

Diyet ve egzersiz

Az ve sık yiyin; yavaş yiyin ve iyi çiğneyin. Şekerli ve çok yağlı gıdalar dumping sendromunu tetikleyebilir; deneyerek size iyi gelenleri bulun. Protein, sebze ve tam tahıl ağırlıklı beslenin. Ameliyat sonrası doktorunuzun onayıyla hafif yürüyüşlere başlayın; zamanla düzenli egzersiz yapın. Sıvı kaybını önlemek için gün boyu su için.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat sonrası duygusal dalgalanmalar, kaygı veya üzüntü normaldir. Yeni beslenme düzenine alışmak zaman alabilir. Kendinize nazik davranın; gerekirse psikolojik destek alın. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız veya kendinize zarar verme düşünceniz varsa, hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Önleme

Gastrektomi bir ameliyat olduğu için doğrudan 'önlenemez'; ancak ameliyata yol açabilecek bazı durumların riskini azaltabilirsiniz. Mide kanseri riskini azaltmak için sigara içmemek, sağlıklı beslenmek ve Helicobacter pylori enfeksiyonunu tedavi ettirmek yardımcı olabilir. Ailede mide kanseri varsa hekiminizle görüşün.

Aşılar

Gastrektomiye özgü bir aşı yoktur. Genel sağlık için yaşınıza uygun aşıları hekiminizle konuşun.

Tarama programları

Mide kanseri için ülkemizde rutin tarama programı yoktur; ancak risk faktörleriniz varsa (aile öyküsü, uzun süreli mide sorunları) hekiminiz endoskopi gibi tetkikler önerebilir. Sağlık Bakanlığı'nın güncel önerilerini aile hekiminizden öğrenebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi mide kanaması ve kansızlık
• Mide delinmesi (perforasyon) ve karın zarı iltihabı
• Mide çıkışında tıkanıklık, sürekli kusma
• Kilo kaybı ve beslenme yetersizliği
• Mide kanserinin yayılması

Uzun vadeli görünüm

Gastrektomi sonrası çoğu kişi yeni beslenme düzenine uyum sağlar ve yaşamına devam eder. Düzenli takip, vitamin-mineral desteği ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile yaşam kalitesi korunabilir. Herkesin iyileşme süreci farklıdır; sorularınızı hekiminizle açıkça konuşun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.