Gastroenterit (Mide ve Bağırsak Enfeksiyonu)

Genel Bakış

Gastroenterit, mide ve ince bağırsakların iltihaplanmasına yol açan, genellikle virüs veya bakteri kaynaklı bir hastalıktır. Halk arasında 'mide üşütmesi' veya 'bağırsak gribi' olarak da bilinir. Belirtiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir.

Gastroenterit oldukça yaygın bir hastalıktır. Dünya genelinde her yıl milyonlarca insan bu enfeksiyonu geçirir. Özellikle kış aylarında ve toplu yaşam yerlerinde daha sık görülür.

Her yaştan insan etkilenebilir, ancak çocuklar, yaşlılar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İshal (sulu dışkılama)
• Kusma veya mide bulantısı
• Karın ağrısı ve yanma hissi
• Hafif ateş
• Baş ağrısı ve kas ağrıları
• İştah kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Kusmanın sık olması ve ishal miktarının fazla olması
• Ateş ve huzursuzluk
• Ağlarken gözyaşı olmaması (susuzluk belirtisi)
• Bebeğin bezinin normalden az ıslanması
• Keyifsizlik ve uyku hali

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik ve bitkinlik
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Kuru ağız ve susuzluk
• İdrar miktarında azalma
• Zihinsel bulanıklık veya karışıklık

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (norovirüs ve rotavirüs en sık nedenlerdir)
• Bakteriler (salmonella, kampilobakter gibi)
• Bazı parazitler
• Kontamine (kirlenmiş) yiyecek veya su tüketimi
• Enfekte kişilerle yakın temas

Risk faktörleri

• Ellerin yeterince sık yıkanmaması
• Kreş, okul, yurt gibi kalabalık ortamlarda bulunma
• Hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelere seyahat
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Bebekler ve yaşlılar daha yüksek risk altındadır

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler şiddetliyse ve 3 günden uzun sürüyorsa
• Kanlı veya siyah renkli dışkı varsa
• Yüksek ateşle birlikte şiddetli halsizlik yaşanıyorsa
• Hiçbir şey yenilip içilemiyorsa
• Susuzluk belirtileri fark ediliyorsa (ağız kuruluğu, az idrar, halsizlik)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ishal ve kusma 1-2 gün içinde azalmaya başladıysa doktora gitmek gerekmeyebilir.
• Belirtiler yeni başladıysa ve genel durum iyiyse evde sıvı alarak iyileşmeyi bekleyebilirsiniz.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyerek ve karın bölgenizi muayene ederek teşhis koyabilir. Çoğu zaman ek tetkike gerek duyulmaz. Ancak belirtiler şiddetli veya uzun süreliyse, dışkı veya kan tetkiki istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı örneği testi (enfeksiyonun nedenini belirlemek için)
• Kan testi (vücudun su ve mineral dengesini değerlendirmek için)
• Gerekli durumlarda ultrason gibi görüntüleme testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size hangi tetkikleri yapacağını ve ne zaman sonuç alacağınızı açıklar. Teşhis genellikle hızlıdır. Tedavi planı büyük ölçüde sıvı dengesini sağlamak ve belirtileri hafifletmek üzerine odaklanır.

Tedavi

Gastroenterit tedavisinde amaç, vücudun su ve mineral kaybını önlemek ve enfeksiyonla savaşmasını desteklemektir. Çoğu hastalık bir hafta içinde kendiliğinden geçer. İlaç tedavisi, nedene göre doktor kararıyla verilir.

Evde kişisel bakım

• Susuzluğu önlemek için bol su, ayran, yoğurtlu çorba gibi sıvılar için.
• Oral rehidratasyon tuzları (eczanelerde bulunan hazır sıvı tozları) kullanın.
• Birkaç saat kusmayı bekledikten sonra azar azar sıvı almayı deneyin.
• Sindirimi kolay besinler tüketin: muz, beyaz pirinç, elma, kızarmış ekmek.
• Tam iyileşene kadar yağlı, baharatlı, sütlü ve şekerli yiyeceklerden kaçının.
• Bol dinlenin, vücudunuzun iyileşmesine izin verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ishal ve kusma şiddetliyse damar yoluyla sıvı takviyesi önerebilir. Bakteriyel bir enfeksiyon tespit edilirse antibiyotikler kullanılabilir; ancak virüs kaynaklı gastroenteritte antibiyotikler etkisizdir. İshal önleyici ilaçlar doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gastroenterit cerrahi bir durum değildir; ameliyat gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Hastalık sırasında evde dinlenmeye özen gösterin. Sıvı alımını düzenli olarak takip edin ve bebeklerde bez ıslaklığını kontrol edin. İshal ve kusma geçene kadar okula veya işe gitmeyin; hem kendinizi koruyun hem çevrenizdekileri.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi yemeklerden önce ve tuvaletten sonra su ve sabunla en az 20 saniye yıkayın.
• Tuvalet ve mutfak yüzeylerini düzenli olarak temizleyin.
• Kişisel havlu ve eşyalarınızı ayırın.
• Şüpheli yiyecek ve suları tüketmeyin.
• Hastalığı başkalarına bulaştırmamak için tokalaşma ve sarılmadan kaçının.

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde az yağlı, hafif ve posasız besinler tercih edin. Yoğurt ve probiyotikli besinler bağırsak dostu olabilir. Egzersiz yapmaktan kaçının; vücudun enerjisini iyileşmeye harcaması gerekir. Belirtiler tamamen geçtikten sonra normal yeme düzenine adım adım dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gastroenterit geçirmek yorucu ve moral bozucu olabilir; halsizlik ve sürekli tuvalet ihtiyacı bunaltıcı hissettirebilir. Bu geçici bir durumdur. Kendinizi kötü hissetmeniz normaldir; yakınlarınızla konuşarak destek alın.

Önleme

Gastroenterit doğru hijyen ve beslenme alışkanlıklarıyla büyük ölçüde önlenebilir. Elleri sık sık yıkamak, yiyeceklerin iyi piştiğinden emin olmak ve temiz su içmek en etkili koruma yollarıdır.

Aşılar

Çocuklarda rotavirüs aşısı, gastroenteritin en yaygın nedenlerinden birine karşı koruma sağlar. Bu aşı hakkında bilgi almak için aile hekiminize veya çocuk doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Gastroenterit için bir tarama testi rutin olarak önerilmez. Erken teşhis için düzenli kontrollerden çok, hijyen kurallarına uymak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (vücudun aşırı su kaybetmesi) - en ciddi risk
• Elektrolit dengesizliği (tuz ve mineral kaybı)
• Böbrek yetmezliği riski
• Kronik hastalıkların kötüleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Gastroenterit çoğunlukla kısa sürelidir ve vücut kendini iyileştirir. Yeterli sıvı alımı ve dinlenme ile hastalık genellikle birkaç gün içinde geriler. Nadir durumlarda komplikasyon gelişebilir, ancak uygun tedavi ile tam iyileşme sağlanır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.