Gastroskopi

Genel Bakış

Gastroskopi, yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinin, ucunda kamera olan ince ve esnek bir tüple görüntülenmesidir. Halk arasında 'mide kamerası' da denir. İşlem genellikle kısa sürer; gerekirse boğazı uyuşturan sprey veya damar yoluyla hafif sakinleştirici (sedasyon) kullanılır.

Gastroskopi sık yapılan bir işlemdir. Mide ve yemek borusu yakınmalarının değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılır.

Yutma güçlüğü, inatçı reflü, karın ağrısı, kansızlık veya mide kanaması gibi yakınmaları olan her yaştan kişiyi etkileyebilir. Çocuklarda ve yaşlılarda da gerekli olduğunda yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs kemiği arkasında yanma veya ekşime (reflü)
• Üst karın ağrısı ya da rahatsızlık hissi
• Şişkinlik, çabuk doyma
• Mide bulantısı veya kusma
• Yutma güçlüğü ya da yemek takılma hissi
• Kansızlık (anemi)
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kanlı veya kahve telvesi gibi kusma
• Siyah, katran gibi dışkı

Çocuklarda belirtiler

• Tekrarlayan karın ağrısı
• Sık kusma
• Yutma zorluğu
• Büyüme geriliği veya iştahsızlık
• Kanlı kusma ya da siyah dışkı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yeni başlayan hazımsızlık veya mide ağrısı
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Kansızlık
• Yutma güçlüğü
• Bazı ağrı kesicilerin uzun süre kullanımına bağlı mide yakınmaları

Nedenler

Ana nedenler

• Gastroskopi bir hastalık değil, inceleme yöntemidir. Yapılma nedenleri arasında inatçı reflü veya hazımsızlık, mide ağrısı, yutma güçlüğü, kansızlık, mide kanaması şüphesi ve bazı mide hastalıklarının değerlendirilmesi sayılabilir.
• Mide bakterisi H. pylori, ülser, gastrit (mide iltihabı) veya çölyak gibi durumların araştırılmasında da kullanılabilir.
• Aile öyküsü veya risk faktörleri varsa doktorunuz gastroskopi önerebilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol kullanımı
• Bazı ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı
• H. pylori enfeksiyonu
• Ailede mide veya yemek borusu hastalığı öyküsü
• Obezite ve reflü yakınmaları
• Uzun süreli stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan kusuyorsanız veya kusmuk kahve telvesi gibi görünüyorsa
• Dışkınız siyah ve katran gibiyse ya da makattan kan geliyorsa
• Şiddetli karın veya göğüs ağrınız varsa
• Sıvı alamayacak kadar yutma güçlüğü yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadan uzun süren reflü, hazımsızlık veya mide ağrınız varsa
• Tekrarlayan bulantı ve kusma yaşıyorsanız
• Açıklanamayan kilo kaybı veya iştahsızlığınız varsa
• Kansızlık saptandıysa
• Ailede mide hastalığı öyküsü varsa doktorunuzla görüşün

Tanı

Gastroskopi hem tanı koymaya hem de bazı sorunları tedavi etmeye yarayan bir işlemdir. Doktorunuz yakınmalarınızı, kullandığınız ilaçları ve öykünüzü değerlendirir; gerekli görürse gastroskopi planlar.

Yapılabilecek testler

• Gastroskopi (üst gastrointestinal endoskopi)
• Biyopsi (küçük doku örneği alınması)
• H. pylori testi (nefes veya dışkı örneğiyle)
• Kan testleri (kansızlık ve genel sağlık durumu için)
• Dışkıda gizli kan testi
• Gerekirse ultrason, tomografi veya diğer görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

İşlemden önce genellikle 6-8 saat yiyecek, 2-4 saat berrak sıvı kısıtlaması istenir; tam süreyi sağlık ekibinizden öğrenin. Boğazı uyuşturan sprey veya damar yoluyla sedasyon verilebilir. Yan yatarak ince tüpün yemek borusu ve mideden geçmesi sağlanır. İşlem çoğu kişide 5-15 dakika sürer. Sedasyon aldıysanız bir süre dinlenmeniz ve yanınızda bir yetişkinin olması gerekir; o gün araç kullanmayın.

Tedavi

Tedavi, gastroskopide görülen nedene göre planlanır. Çoğu durumda ilaç tedavisi, beslenme düzenlemeleri ve takip yeterlidir. Bazı kanamalar veya polipler işlem sırasında tedavi edilebilir.

Evde kişisel bakım

• İşlem öncesi doktorunuzun söylediği süre boyunca aç kalın; tam süreyi sağlık ekibinden öğrenin.
• Kullandığınız ilaçları, bitkisel ürünleri ve alerjilerinizi önceden bildirin; bazı ilaçlar için düzenleme gerekebilir.
• Sedasyon verilecekse yanınızda bir yetişkin bulunsun ve o gün araç kullanmayın.
• İşlem sonrası boğaz ağrısı, şişkinlik veya hafif gaz olabilir; dinlenin ve yumuşak gıdalarla başlayın.
• Sonuçlarınızı ve kontrol randevunuzu not edin.

Tıbbi tedaviler

Bulguya göre doktorunuz mide asidini azaltan ilaçlar, H. pylori bakterisine yönelik tedavi, koruyucu tedaviler veya demir desteği gibi yaklaşımlar önerebilir. İlaç adı ve dozuna yalnızca doktorunuz karar verir; eczacınıza danışmadan ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gastroskopi genellikle cerrahi bir işlem değildir. İşlem sırasında kanama durdurma, polip çıkarma veya darlık açma gibi endoskopik işlemler yapılabilir. Nadiren altta yatan durum için ameliyat gerekebilir; doktorunuz sizi uygun şekilde yönlendirir.

Bu durumla yaşamak

Çoğu kişi işlemden sonra aynı gün günlük yaşamına dönebilir. Sedasyon aldıysanız 24 saat araç kullanmamak ve önemli kararlar vermemek önerilir. Sonuçlar çıkınca doktorunuzla birlikte takip planınızı yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanmayın veya bırakmak için destek alın.
• Alkolü sınırlayın.
• Yemekleri yavaş yiyin ve küçük porsiyonlar deneyin.
• Reflüyü tetikleyen gıdaları fark edin; yağlı, baharatlı veya kafeinli yiyecekler bazı kişilerde yakınma yapabilir.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, yürüyüş veya destek alın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli, sebze-meyve ve liften zengin beslenme çoğu kişiye iyi gelir. Reflü veya mide rahatsızlığı varsa büyük ve yağlı öğünlerden kaçının; yatmadan 2-3 saat önce yemeyi bırakmayı deneyin. İşlem sonrası sedasyon etkisi geçene kadar ağır egzersizden kaçının; sonrasında doktorunuzun önerdiği şekilde hareket edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşlem öncesi endişe duymak çok yaygındır. Sorularınızı yazın, sedasyon seçeneklerini konuşun ve güvendiğiniz birini yanınıza alın. Sonuç beklemek kaygı yaratabilir; duygularınızı paylaşın. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Önleme

Gastroskopi bir hastalık olmadığı için 'önlenmesi' değil, gerekli olduğunda yapılması söz konusudur. Mide ve yemek borusu sorunlarının bir kısmını sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla azaltabilirsiniz.

Aşılar

Gastroskopiyle ilgili bir aşı yoktur.

Tarama programları

Aile öyküsü, kansızlık veya uzun süreli mide yakınmaları varsa doktorunuzla tarama ve takip sıklığını konuşun. Rutin gastroskopi herkes için önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mide kanaması veya ülserin ilerlemesi
• Kansızlığın derinleşmesi
• Yutma güçlüğü ve yetersiz beslenme
• Mide veya yemek borusu hastalıklarının gecikmeli tanısı
• Bazı ciddi durumların daha ileri evrede fark edilmesi

Uzun vadeli görünüm

Çoğu mide ve yemek borusu yakınması tedavi edilebilir. Gastroskopi kısa ve genellikle güvenli bir işlemdir; doğru tanıya ulaşmayı kolaylaştırır. Endişelerinizi doktorunuzla konuşmak süreci daha rahatlatıcı hale getirebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.