Genital Herpes (Genital Uçuk)

Genel Bakış

Genital herpes, çoğunlukla cinsel temasla bulaşan ve cinsel bölge, anüs veya dudak çevresinde içi sıvı dolu kabarcıklara yol açan bir virüs enfeksiyonudur. Virüs vücuda girdikten sonra sinir hücrelerinde uyku hâlinde yaşamaya devam eder. Bazı kişilerde hiç belirti vermez; bazılarında ise zaman zaman tekrarlayan yaralar yapar.

Genital herpes dünyada oldukça yaygın bir enfeksiyondur. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre üreme çağındaki birçok insan herpes virüsüyle karşılaşmıştır, ancak çoğu kişi taşıdığını bilmez.

Cinsel yaşamı aktif olan her yaştan erkek ve kadını etkileyebilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde belirtiler daha sık ve daha ağır görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cinsel bölgede, anüs çevresinde veya kalçalarda kaşıntı, yanma ya da karıncalanma
• İçi sıvı dolu küçük kabarcıklar veya yaralar
• Yaralarda ağrı, hassasiyet ve bazen kanama
• İlk atakta kasıkta ağrılı şişlik
• Ateş, baş ağrısı ve halsizlik (özellikle ilk atakta)

Çocuklarda belirtiler

• Genital bölgede görülen yaralar ve ağrı
• İdrar yaparken ağlama veya zorlanma
• Ateş ve huzursuzluk
• Yeni doğan bebeklerde emme isteksizliği, aşırı uyku hâli veya ciltte yaralar görülebilir; bu durum acil kabul edilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha hafif olabilir veya hiç ortaya çıkmayabilir
• İyileşmesi uzun süren yaralar görülebilir
• Bağışıklık yaşla zayıflamışsa ataklar daha sık olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Genital herpes, herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) veya tip 2 (HSV-2) adlı virüslerle olur. Tip 2 çoğunlukla cinsel temasla bulaşır; tip 1 ise genellikle ağız çevresinde uçuk yapar ve ağız cinsel ilişkisiyla genital bölgeye geçebilir.
• Virüs, derideki çatlaklardan veya nemli bölgelerden vücuda girer ve sinir hücrelerinde uyku hâlinde kalır.
• Belirtiler olmasa bile kişi bazı dönemlerde virüsü saçabilir ve başkasına bulaştırabilir.

Risk faktörleri

• Kondomsız cinsel ilişki
• Birden fazla cinsel partner
• Cinsel yolla bulaşan başka bir enfeksiyonun varlığı
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler
• Yoğun stres, aşırı yorgunluk, hormon değişimleri ve başka enfeksiyonlar atakları tetikleyebilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez genital yara veya uçuk çıktıysa ilk 48 saat içinde doktora görünmek tanı ve tedavi açısından önemlidir.
• Hamilelikte uçuk belirtileri varsa en kısa sürede hekime başvurun.
• İdrar yapamıyorsanız hemen bir sağlık kuruluşuna gidin.
• Gözde ağrı, kızarıklık veya görme değişikliği varsa acil değerlendirme gerekir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan ataklarınız varsa ve bunları azaltmak istiyorsanız doktorunuzla görüşün.
• Belirtilerin ne olduğundan emin değilseniz kontrol olun.
• Yeni bir ilişkiye başlamadan önce cinsel sağlık kontrolünden geçmek isteyebilirsiniz.
• Cinsel sağlıkla ilgili sorularınızı hekiminize sormaktan çekinmeyin.

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler ve yaralı bölgeyi muayene eder. Yaraların görünümü çoğu zaman tanı için yeterli olabilir. Kesin tanı koymak için yaradan örnek alınabilir veya kan testi istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Yaradan pamuklu çubukla sürüntü alınarak virüs kültürü yapılabilir.
• PCR testi ile virüsün genetik maddesi aranabilir; bu test daha hızlı ve hassastır.
• Kan testi, vücudun daha önce herpes virüsüyle karşılaştığını gösteren antikorları tespit edebilir.
• Nadiren, merkezi sinir sistemi tutulumu şüphesinde beyin omurilik sıvısı incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz genital bölgeye bakarak yaraları inceleyecektir. Bu sırada mahremiyetinize özen gösterilir. İşlem genellikle ağrısızdır, sadece hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sonuçlar çıktıktan sonra doktorunuz size tedavi ve korunma yollarını anlatacaktır.

Tedavi

Genital herpesin virüsü tamamen vücuttan atan bir tedavisi yoktur. Bununla birlikte antiviral ilaçlar atakları kısaltır, ağrıyı hafifletir ve tekrarlama sıklığını azaltabilir. Tedaviye ilk belirtilerde başlandığında en etkili sonuç alınır. Doktorunuz ilk atakta veya tekrarlayan ataklarda ilaç önerebilir; bazı durumlarda atakları önlemek için düzenli kullanmanız gerekebilir. İlaçlar yalnızca doktor reçetesiyle kullanılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Yaralı bölgeyi her gün temiz su veya yumuşak bir sabunla nazikçe yıkayın; ovalamadan kurulayın.
• Yaralara dokunmaktan kaçının; dokunduysanız ellerinizi mutlaka yıkayın.
• Pamuklu, bol ve temiz iç çamaşırı giyerek bölgeyi serin ve kuru tutun.
• Ilık suyla oturma banyosu yapabilirsiniz; bu, ağrıyı hafifletir ve bölgeyi temiz tutar.
• Yaralar tamamen iyileşene kadar cinsel ilişkiden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antiviral krem veya ağızdan alınan antiviral ilaç reçete edebilir. Bu ilaçların isimlerini ve nasıl kullanılacağını mutlaka doktorunuza sorun. Reçeteli bir ilacı asla kendi başınıza kullanmayın. Ağrı için eczacınıza danışarak uygun bir ağrı kesici seçebilirsiniz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genital herpes için ameliyat gerekmez. Bu hastalık cerrahi bir soruna yol açmaz.

Bu durumla yaşamak

Atak sırasında yaraları temiz ve kuru tutmak, bol bol dinlenmek ve stresten uzak durmak belirtileri azaltır. Zamanla atakların daha seyrek ve daha hafif olduğunu göreceksiniz. Genel sağlığınıza dikkat etmek, vücudunuzun virüsle denge kurmasına yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve aşırı yorgunluktan kaçının.
• Stres yönetimi için yürüyüş, nefes egzersizi veya hobi edinin.
• Cinsel ilişkilerinizde kondom kullanmayı ihmal etmeyin.
• Partnerinizle dürüst iletişim kurun ve gerekirse sizi doktorunuza birlikte ziyaret edin.
• Yaralar iyileşene kadar cinsel ilişkiden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sistemini destekler. Herhangi bir özel diyetin herpesi iyileştirdiği gösterilmemiştir. Düzenli egzersiz, bağışıklığı güçlendirir ve genel iyi hissetmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Genital herpes, utanç, suçluluk ve kaygı gibi duygulara yol açabilir. Bu çok doğaldır. Bu enfeksiyon kişiliğinizi veya değerinizi belirlemez. Duygusal olarak zorlandığınızda bir psikolog veya danışmandan destek isteyin. Eğer yoğun umutsuzluk, kendinize zarar verme düşünceleri veya panik hissederseniz, derhal bir yakınınıza başvurun veya 112'yi arayın.

Önleme

Genital herpesin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Kondom kullanmak bulaşma riskini azaltır. Uçuk veya yara varken cinsel temastan kaçınmak önemlidir. Tek eşli ve güvenli cinsel ilişki, virüsün yayılma riskini düşürür. Partnerinizle durumu konuşmanız, birlikte önlem almanızı sağlar.

Aşılar

Şu anda genital herpes için koruyucu bir aşı bulunmamaktadır. Bununla birlikte diğer aşılarınızı ve cinsel sağlık korunma yöntemlerinizi doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Genital herpes için toplumda rutin tarama önerilmez. Belirti veya şüphe olduğunda doktorunuz test yapabilir. Cinsel sağlık kontrolünüz sırasında doktorunuz ihtiyaç görürse test ister.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Gebelikte bebeğe bulaşma riski; bu durum yeni doğanda ağır enfeksiyonlara yol açabilir.
• Yaraların üstüne bakteriyel enfeksiyon eklenmesi
• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde virüsün yayılarak iç organları etkilemesi
• Nadiren menenjit veya beyin iltihabı gibi merkezi sinir sistemi sorunları
• Herpes yaraları, HIV gibi diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için giriş noktası oluşturabilir.

Uzun vadeli görünüm

Genital herpes tedavi edilebilir ve iyi yönetilebilir bir durumdur. Çoğu insan için yaralar zamanla daha az sıklıkta ve daha hafif şekilde ortaya çıkar. Düzenli doktor kontrolü, doğru tedavi ve bilinçli korunma ile normal bir yaşam sürmek mümkündür. Umutlu olmak ve vücudunuza iyi bakmak en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.