Gonore (Bel Soğukluğu): Belirtileri, Tedavisi ve Korunma Yolları

Genel Bakış

Gonore, halk arasında bel soğukluğu olarak da bilinen, Neisseria gonorrhoeae adlı bakterinin neden olduğu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Bu bakteri genellikle idrar yolu, rahim ağzı, boğaz ve makatta enfeksiyona yol açar. Erken tanı konulduğunda antibiyotik tedavisiyle tamamen iyileşebilir; ancak tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Gonore, dünyada en sık görülen cinsel yolla bulaşan bakteriyel enfeksiyonlardan biridir. Türkiye'de de görülür; Sağlık Bakanlığı cinsel yolla bulaşan hastalıkların takibini yapmaktadır.

Cinsel olarak aktif herkesi etkileyebilir. En sık 15-29 yaş arası genç yetişkinlerde görülür. Belirti vermeden de taşınabildiği için riskli teması olan herkesin test yaptırması önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kadınlarda vajinal akıntıda artış, kötü kokulu akıntı, adet arası kanama veya idrar yaparken yanma
• Erkeklerde penisten beyaz, sarı veya yeşil akıntı, idrar yaparken yanma ve testislerde ağrı
• Boğaz enfeksiyonunda boğaz ağrısı
• Makatta enfeksiyon varsa kaşıntı, akıntı, ağrı veya kanama
• Birçok kişide hiçbir belirti olmayabilir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler yetişkinlerden farklı olabilir; vajinal veya penil akıntı, idrar yaparken yanma, kaşıntı ve kızarıklık görülebilir.
• Bir çocukta gonore görülmesi cinsel istismar belirtisi olabilir. Bu nedenle çocukta böyle belirtiler varsa hemen bir çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, akıntı, kasık ağrısı veya eklem ağrısı görülebilir.
• Cinsel yolla bulaşan bir hastalık düşünülmediği için tanı gecikebilir; cinsel olarak aktif ileri yaştaki kişiler de gerekirse test yaptırmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Neisseria gonorrhoeae adlı bakterinin neden olduğu bir enfeksiyondur.
• Vajinal, anal veya oral cinsel ilişki sırasında bulaşır.
• Enfekte bir anneden doğum sırasında bebeğe geçebilir.
• Cinsel oyuncakların paylaşılmasıyla da bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Kondom kullanmadan cinsel ilişki yaşamak
• Yeni veya birden fazla cinsel partnerinin olması
• Daha önce cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon geçirmiş olmak
• Cinsel partnerinde gonore veya başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyon bulunması
• Cinsel partner sayısını bilmediği kişilerle ilişki yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki belirtilerden herhangi biri varsa aynı gün doktora başvurun.
• Cinsel partnerinizde gonore tespit edildiyse, hiç belirtiniz olmasa bile test yaptırın.
• Hamileyseniz ve şüpheli temasınız varsa hemen doktorunuzla konuşun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Cinsel olarak aktifseniz, özellikle yeni veya birden fazla partneriniz varsa yılda bir kez cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması yaptırın.
• Aile hekiminize veya cinsel sağlık polikliniğine başvurarak test yaptırabilirsiniz.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve cinsel öykünüzü sorar. Ardından idrar testi veya enfeksiyon şüphesi olan bölgeden sürüntü örneği alınarak tanı konulur.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi
• Üretra, vajina, rahim ağzı, boğaz veya makattan sürüntü örneği
• HIV ve sifiliz gibi diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları kontrol etmek için kan testi

Randevunuzda neler beklenir

Örnek alma işlemi birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. Sonuç bazen aynı gün, bazen birkaç gün içinde çıkar. Şüphe varsa doktor, kesin sonucu beklemeden tedaviye başlayabilir. İdrar testi için genellikle birkaç saat idrar tutmanız istenebilir.

Tedavi

Gonore antibiyotikle tedavi edilir. Tedavi genellikle tek doz veya kısa süreli antibiyotik kullanımını içerir. Bakterinin bazı antibiyotiklere dirençli olması nedeniyle doktorunuz size en uygun tedaviyi seçer. İlaçlar bittiğinde hemen iyileşmiş sayılmazsınız; kontrol testi ile iyileşme doğrulanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği ilaçları tarif edildiği şekilde ve eksiksiz kullanın.
• Doktorunuz iyileştiğinizi söyleyene kadar cinsel ilişkiden kaçının.
• Cinsel partnerlerinize durumu bildirin; onlar da test ve tedavi olmazsa enfeksiyon tekrar bulaşabilir.
• Kişisel havlu ve iç çamaşırı gibi eşyaları paylaşmayın.
• Bol su için; ancak bu, ilaç tedavisinin yerine geçmez.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz antibiyotik tedavisi önerecektir. Bu ilaçlar ağızdan alınabilir veya enjeksiyon şeklinde uygulanabilir. Klamidya gibi birlikte görülebilen diğer enfeksiyonlara karşı da ek tedavi verilebilir. İlaç adı, dozu ve süresi kişiye göre doktor tarafından belirlenir; reçetesiz ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gonore tedavisinde cerrahi genellikle gerekmez. Nadiren enfeksiyon nedeniyle apse oluşursa, doktorunuz cerrahi drenaj önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince dinlenin ve hijyene dikkat edin. İlaçlar bittikten sonra kontrol testi yaptırmayı ihmal etmeyin. Doktorunuz iyileştiğinizi söylemeden cinsel ilişkiye girmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tedavi tamamlanana ve doktorunuz iyileştiğinizi söyleyene kadar cinsel ilişkiden kaçının.
• Cinsel partnerlerinizin de test yaptırmasını sağlayın.
• Kontrollerinizi aksatmayın ve gerekirse düzenli tarama yaptırın.
• Gelecekte kendinizi korumak için doğru ve düzenli kondom kullanın.

Diyet ve egzersiz

Gonore için özel bir diyet yoktur. Dengeli beslenmek, yeterli su içmek ve düzenli uyumak bağışıklığınızı destekler. Ağrı veya ateşiniz varken ağır egzersizden kaçının; kendinizi iyi hissettiğinizde normal aktivitelerinize dönebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gonore tanısı almak utanç, suçluluk veya kaygı hissettirebilir. Bu duygular normaldir. Bu tıbbi bir durumdur ve ahlaki bir yargı değildir. Duygusal olarak zorlanıyorsanız güvendiğiniz bir sağlık çalışanı veya psikologdan destek isteyin.

Önleme

Evet, gonore büyük ölçüde önlenebilir. Doğru ve düzenli kondom kullanımı, partner sayısını sınırlamak, yeni partnerle ilişki öncesi test yaptırmak ve riskli temastan sonra kontrol olmak bulaşma riskini büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Gonore için şu anda onaylı bir aşı bulunmamaktadır. Korunmanın en etkili yolu kondom kullanmak ve düzenli test yaptırmaktır.

Tarama programları

Cinsel olarak aktif genç yetişkinlerin, özellikle yeni veya birden fazla partneri olanların yılda bir kez tarama yaptırması önerilir. Hamilelikte de cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taraması yapılabilir. Doktorunuz risk durumunuza göre test sıklığını belirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kadınlarda pelvik inflamatuar hastalık: rahim, yumurtalık ve tüplerde iltihaplanma; kısırlığa veya dış gebeliğe neden olabilir.
• Erkeklerde testis çevresinde iltihaplanma ve nadiren kısırlık.
• Bakterinin kana karışmasıyla eklemlerde, deride, kalpte veya beyinde enfeksiyon.
• HIV gibi diğer enfeksiyonların bulaşma riskini artırır.
• Hamilelikte bebeğe geçerse göz enfeksiyonu ve nadiren körlük.

Uzun vadeli görünüm

Gonore erken fark edildiğinde antibiyotik tedavisiyle tamamen iyileşebilir. Tedaviyi tamamlamak ve kontrol testi yaptırmak çok önemlidir. Geç kalınmış durumlarda bile doktor kontrolünde komplikasyonlar tedavi edilebilir. Düzenli kontroller ve korunma yöntemleriyle sağlıklı bir cinsel yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Health Organization (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.