Kalp Çarpıntısı: Çoğu Zaman Zararsız

Genel Bakış

Kalp çarpıntısı, kalbinizin atışını normalden farklı hissetmenizdir. Kalbiniz bir an hızlı, güçlü ya da düzensiz atıyor gibi gelebilir; bazen de sanki bir atışı atlamış ya da göğsünüzde bir kelebek kanat çırpıyor gibi hissedebilirsiniz. Çarpıntı bir hastalık adı değil, bir belirtidir. İyi haber şu: çoğu çarpıntı kısa sürer ve kalbiniz için zararsızdır. Yine de bazı durumlarda altta yatan bir sorunun işareti olabileceği için dikkate alınmayı hak eder.

Evet, çok yaygındır. Her yaştan insan zaman zaman kalp çarpıntısı hisseder; çoğu kişi bunu birkaç saniyelik bir rahatsızlık olarak yaşar ve günlük hayatına devam eder. Polikliniklere başvurulan en sık şikayetlerden biridir.

Herkesi etkileyebilir. Stresli dönemlerden geçenler, çok kahve veya enerji içeceği tüketenler, uykusuz kalanlar, hamileler, menopoz dönemindeki kadınlar ve tiroid bezi fazla çalışan kişilerde daha sık görülür. Kalp hastalığı, yüksek tansiyon veya diyabeti olan kişilerde ise çarpıntının daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste, boyunda veya boğazda hızlı ya da güçlü atış hissi
• Kalbin bir atışı atlamış gibi gelmesi ya da aniden 'takılması'
• Kısa süreliğine kalbin güm güm attığını fark etmek
• Hafif baş dönmesi veya sersemlik hissi
• Hafif nefes darlığı ya da iç sıkıntısı
• Çarpıntı sırasında terleme veya huzursuzluk
• Dinlenirken ya da gece yatarken çarpıntıyı daha fazla fark etmek

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar bunu genellikle 'kalbim pır pır ediyor' ya da 'karnımda kelebek var' diye anlatır.
• Ateş, koşup oynama, heyecan veya korku sonrası kısa süreli hızlı atışlar çoğu zaman normaldir.
• Çocuk çarpıntı sırasında bayılıyor, göğsünde ağrı oluyor ya da çok halsizleşiyorsa mutlaka bir hekime danışılmalıdır.
• Çocukların çoğunda çarpıntı zararsızdır; yine de ebeveynlerin bunu bir hekimle konuşması iç rahatlatıcı olur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe çarpıntı daha sık fark edilir; çoğu zaman nedeni yorgunluk, kansızlık ya da kullanılan ilaçların yan etkisidir.
• İleri yaşta ritim bozukluklarına (kalbin düzenli atamaması) daha sık rastlanır, bu nedenle değerlendirme önemlidir.
• Tansiyon, kalp ve tiroid ilaçlarının yan etkileri çarpıntı yapabilir; ilacı kendi başınıza bırakmayın, hekiminize danışın.
• Çarpıntıyla birlikte baş dönmesi, düşme veya bayılma oluyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Nedenler

Ana nedenler

• Stres, kaygı ve duygusal yoğunluk
• Kafein (kahve, çay, kola, enerji içecekleri), nikotin ve alkol
• Uykusuzluk ve aşırı yorgunluk
• Ateş, sıcak hava ve sıvı kaybı (yeterince su içmemek)
• Kansızlık (demir eksikliği gibi)
• Tiroid bezinin fazla çalışması (guatr ile ilişkili hormon fazlalığı)
• Kan şekeri düşüklüğü ve bazı mineral dengesizlikleri (potasyum, magnezyum gibi)
• Bazı ilaçların yan etkileri (soğuk algınlığı ilaçları, astım ilaçları, tiroid ilaçları gibi) — dozu kendi başınıza değiştirmeyin
• Hamilelik ve menopoz gibi hormonların değiştiği dönemler
• Kalbin ritim bozuklukları, kalp kapak sorunları veya kalp yetersizliği gibi kalp kaynaklı nedenler
• Panik atak ve anksiyete bozuklukları
• Aşırı egzersiz veya ani fiziksel zorlanma

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kalp hastalığı, yüksek tansiyon veya diyabet öyküsü
• Tiroid hastalıkları
• Anksiyete, panik bozukluk veya yoğun stres dönemleri
• Düzenli alkol, nikotin veya uyarıcı madde kullanımı
• Fazla kiloluluk ve hareketsiz yaşam
• Uyku apnesi (uykuda soluk durması) gibi uyku sorunları
• Gebelik
• Ailede ritim bozukluğu öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, bayılma veya ciddi nefes darlığı varsa hemen 112'yi arayın.
• Çarpıntı dinlenirken bile dakikalarca sürüyorsa ve dinmiyorsa acil değerlendirme gerekir.
• Kalp atışınızın çok hızlı ve düzensiz olduğunu düşünüyorsanız vakit kaybetmeyin.
• Bayılacakmış gibi hissediyor, gözünüz kararıyor veya terliyorsanız acile başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çarpıntılar sık tekrarlıyor ve sizi endişelendiriyorsa bir hekimle görüşün.
• Çarpıntıyla birlikte halsizlik, nefes darlığı veya baş dönmesi oluyorsa randevu alın.
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra çarpıntı fark ettiyseniz hekiminize danışın.
• Ailenizde kalp hastalığı veya ritim bozukluğu varsa bunu hekiminize söyleyin.
• Çarpıntı günlük işlerinizi, uykunuzu veya iştahınızı etkilemeye başladıysa bir değerlendirme isteyin.

Tanı

Hekiminiz önce sizi dinler: çarpıntı ne zaman başlıyor, ne kadar sürüyor, nelerle birlikte geliyor, o sırada ne yapıyordunuz? Ardından kalbinizi dinler, nabzınıza ve tansiyonunuza bakar. Bu konuşma ve muayene çoğu zaman yönü belirler. Gerekirse birkaç basit ve ağrısız test istenir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektrik izini kağıda kaydeden, birkaç dakika süren ağrısız bir test.
• Holter cihazı: 24 saat veya daha uzun süre boyunca kalp atışlarını kaydeden taşınabilir küçük bir cihaz; ara ara gelen çarpıntıları yakalamak için kullanılır.
• Kan testleri: Kansızlık, tiroid hormonları ve mineral dengesi gibi nedenleri araştırmak için.
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kalbin yapısını, kapaklarını ve pompalama gücünü gösteren ağrısız görüntüleme testi.
• Efor testi: Koşu bandı veya bisiklet üzerindeyken kalbin nasıl çalıştığını gösteren test.
• Akciğer grafisi veya gerekli görülürse ritim kaydı gibi ek incelemeler.

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu kişi için değerlendirme tek bir muayene ve EKG ile sonuçlanır; sonuç genellikle 'endiselenecek bir şey yok' olur. Bazı kişilerde çarpıntı muayene sırasında görülmediği için birkaç gün cihaz takılması gerekebilir. Bu süreç sizi korkutmasın; amaç kalbi iyi tanımak ve varsa tetikleyicileri bulmaktır. Çarpıntı anında ne hissettiğinizi, ne yediğinizi, ne kadar uyuduğunuzu ve ne kadar kahve içtiğinizi not etmeniz hekiminize çok yardımcı olur.

Tedavi

Tedavi, çarpıntının nedenine göre planlanır. Çoğu kişide altta yatan ciddi bir sorun yoktur; bu durumda tedavi çoğunlukla yaşam düzenlemeleri ve tetikleyicilerden uzak durmaktır. Kansızlık, tiroid fazlalığı veya mineral eksikliği gibi bir neden bulunursa o durum tedavi edilir ve çarpıntı genellikle geriler. Kalple ilgili bir ritim sorunu saptanırsa bir kalp hekimi (kardiyolog) ile birlikte uygun yol haritası çizilir.

Evde kişisel bakım

• Kafein miktarını azaltın; kahve, çay, kola ve enerji içeceklerini sayın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Her gün yeterli su içerek sıvı kaybını önleyin.
• Düzenli uyuyun; uykusuzluk çarpıntıyı belirgin şekilde artırır.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, kısa yürüyüşler veya gevşeme teknikleri deneyin.
• Çarpıntı anında oturun, sakin nefes alın ve birkaç dakika bekleyin; çoğu çarpıntı kendiliğinden geçer.
• Çarpıntıyı neyin tetiklediğini not edin; bu bilgi hekiminize çok değerli ipuçları verir.
• Doktorunuza danışmadan hiçbir ilacı bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.

Tıbbi tedaviler

Tedavi tamamen çarpıntının nedenine bağlıdır. Nedeni kansızlık veya tiroid hormon fazlalığı gibi bir durumsa, hekiminiz o durumu tedavi eder. Ritim bozukluğu saptanırsa kalp hekimi, kalbin atış hızını ve düzenini dengelemeye yardımcı olan ilaçlar önerebilir; hangi ilacın ve hangi dozun size uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar verir, bu bilgiyi kendi başınıza uygulamayın. Bazı durumlarda ilaç dışı yöntemler de gündeme gelebilir: kalp atışlarını düzenleyen küçük girişimsel işlemler (ablasyon, yani sorunlu ritim odaklarının yakılması) veya yavaş atışları düzenleyen kalp pili takılması gibi. Bu yöntemler yalnızca gerekli görülen kişilerde ve kardiyoloji uzmanının kararıyla uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat çoğu çarpıntı için gerekli değildir. Ritim bozukluğunun ilaçlarla kontrol edilemediği nadir durumlarda, kardiyoloji uzmanı küçük girişimsel işlemler veya kalp pili gibi seçenekleri değerlendirebilir. Kalp kapak sorunu gibi yapısal bir neden saptanırsa, kalp cerrahisi ekibiyle birlikte karar verilir. Bu durumların hepsi seçilmiş hastalarda ve ayrıntılı değerlendirme sonrasında konuşulur.

Bu durumla yaşamak

Çarpıntıyla yaşamak, büyük ölçüde onu tanımakla kolaylaşır. Çarpıntının ne zaman geldiğini, ne kadar sürdüğünü ve neyin iyi geldiğini fark etmek size güven verir. Çoğu kişi birkaç basit yaşam değişikliğiyle çarpıntıları belirgin şekilde azaltır. Kısa süreli, kendiliğinden geçen çarpıntılar genellikle günlük hayatı kısıtlamaz; siz yine de kendinizi iyi hissetmediğinizde dinlenmeyi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uykuyu öncelik haline getirin.
• Kafein ve enerji içeceklerini sınırlayın, sigara ve alkolden uzak durun.
• Gün içinde sık sık su içerek sıvı dengesini koruyun.
• Açırı yorucu egzersizlerden değil, kademeli olarak artan hareketten yana olun.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri, yoga veya doğa yürüyüşleri gibi size iyi gelen yöntemler bulun.
• Aşırı sıcak ortamlarda ve saunalarda uzun süre kalmayın.
• Kafein, nikotin veya uyarıcı içeren maddeleri çarpıntıyla ilişkilendiriyorsanız bunu hekiminizle paylaşın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek ve yeterli su içmek, çarpıntıyı tetikleyebilen mineral ve sıvı dengesizliklerini önlemeye yardımcı olur. Tuz, şeker ve aşırı kafein içeren içeceklerde ölçülü olmak çoğu kişiye iyi gelir. Egzersiz kalbiniz için faydalıdır; çoğu çarpıntıda yürüyüş, yüzme veya hafif tempo koşu gibi aktiviteler önerilir. Ancak egzersiz sırasında çarpıntı, göğüs ağrısı veya baş dönmesi oluyorsa bunu hekiminize bildirin ve yeni bir programa başlamadan önce danışın. Kas kütlesi ve mineral dengesi için öğün atlamamaya özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çarpıntı ve kaygı birbirini besleyebilir: kaygı çarpıntıyı artırabilir, çarpıntı da kaygıyı tetikleyebilir. Bu kısır döngüyü fark etmek ilk adımdır. Kalbinizi sürekli dinlemek ve nabzınızı sık sık kontrol etmek gerginliği artırabilir; bunu fark ettiğinizde dikkatinizi başka bir uğraşa yönlendirmeyi deneyin. Endişeniz günlük hayatınızı etkiliyorsa, uyku ve iştahınızı bozuyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak çok işe yarar. Kendinizi çok bunalmış, umutsuz ya da yalnız hissediyorsanız lütfen güvendiğiniz bir yakınınıza veya bir sağlık kuruluşuna başvurun; acil bir durumda 112'yi arayabileceğinizi unutmayın. Yardım istemek güçsüzlük değil, kendinize iyi bakmanın bir yoludur.

Önleme

Çarpıntıların çoğu tamamen önlenemez, ama sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. En etkili yol, sizin için tetikleyici olan şeyleri tanımak ve onlardan uzak durmaktır: kafein, uykusuzluk, stres, alkol ve sigara bunların başında gelir. Kalp ve tiroid sağlığınızı düzenli kontrol ettirmek de olası nedenleri erken fark etmeyi sağlar.

Aşılar

Kalp çarpıntısını önleyen bir aşı yoktur. Ancak mevsimsel grip gibi ateşli hastalıklar çarpıntıyı tetikleyebildiği için, hekiminizin önerdiği rutin aşıları yaşınıza ve sağlık durumunuza göre konuşmanız faydalı olur.

Tarama programları

Rutin sağlık kontrollerinde tansiyon, nabız, kan şekeri, kansızlık ve tiroid hormonlarına bakılması, çarpıntıya yol açabilecek nedenleri erken yakalamaya yardımcı olur. Kalp hastalığı, diyabet veya tiroid hastalığı olan kişilerin kontrollerini aksatmaması özellikle önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimliği hizmetleri kapsamındaki rutin kontrollerinden yararlanabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çoğu çarpıntı tedavi gerektirmez ve herhangi bir komplikasyona yol açmaz.
• Altta yatan bir ritim bozukluğu fark edilmezse, nadiren baş dönmesi, düşme veya bayılmaya yol açabilir.
• Bazı ritim bozuklukları uzun vadede kalp yetersizliği riskini artırabilir; erken değerlendirme bunu önlemenin en iyi yoludur.
• Bazı ritim sorunlarında pıhtı oluşumu ve inme riski artabilir; bu nedenle hekim kontrolü önemlidir.
• Kansızlık veya tiroid fazlalığı gibi nedenler tedavi edilmezse yorgunluk ve halsizlik zamanla artabilir.
• Sürekli çarpıntı endişesi uyku ve günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çok iyi haber: çarpıntı yaşayan kişilerin büyük çoğunluğunda ciddi bir sorun bulunmaz ve şikayetler yaşam düzenlemeleriyle azalır. Bir neden saptanırsa da çoğu zaman tedavi edilebilir bir durumdur. Hekiminizle düzenli iletişimde kalmak ve belirtilerinizi takip etmek, kendinizi güvende hissetmeniz için yeterli olacaktır. Endişelerinizi ertelemeyin; sorularınızı sormak ve içinizin rahat etmesi sizin de hakkınız.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.