Hepatit E

Genel Bakış

Hepatit E, hepatit E virüsünün (HEV) karaciğerde iltihap yapmasına neden olduğu bir enfeksiyondur. 'Hepatit' karaciğer iltihabı demektir. Hastalık çoğu kişide hafif geçer ve kendiliğinden iyileşir; ancak bazı kişilerde daha ağır seyredebilir.

Dünya genelinde özellikle temiz suya erişimin kısıtlı olduğu bölgelerde yaygındır. Türkiye'de sık görülen bir hastalık değildir; yine de seyahat, kirli su veya gıda kaynaklı tek tek vakalar görülebilir.

Herkes hepatit E olabilir. En çok temiz su ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu yerlerde yaşayan veya bu bölgelere seyahat eden kişileri etkiler. Hamileler, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve kronik karaciğer hastalığı olanlarda daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulantı, kusma
• Karın ağrısı, özellikle sağ üst karın bölgesinde
• İştah kaybı
• Hafif ateş
• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı
• Kaşıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çoğu çocukta belirti görülmez veya çok hafif geçer.
• Hafif karın ağrısı, bulantı veya halsizlik olabilir.
• Sarılık çocuklarda daha nadir görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha belirgin olabilir.
• Sarılık ve halsizlik daha uzun sürebilir.
• Sıvı kaybı ve bitkinlik riski daha yüksektir.

Nedenler

Ana nedenler

• Hepatit E virüsü (HEV)
• Virüsle kirlenmiş su içmek veya böyle suyla yıkanmış çiğ sebze-meyve yemek
• İyi pişmemiş et, özellikle domuz eti ve av eti; bazı deniz ürünleri
• Nadir olarak kan yoluyla veya anneden bebeğe geçiş

Risk faktörleri

• Hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelerde yaşamak veya seyahat etmek
• Güvenli olmayan su içmek
• Çiğ veya az pişmiş et, deniz ürünleri tüketmek
• Hamilelik
• Bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalık veya tedavi almak
• Kronik karaciğer hastalığı
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı
• Sürekli kusma veya sıvı alamama
• Aşırı halsizlik, baş dönmesi
• Hamileyseniz ve hepatit belirtileri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hepatit E olduğunu düşündüren belirtiler varsa
• Hepatit E tanısı aldıysanız takip için
• Karaciğer hastalığınız varsa
• Bağışıklığınız zayıfsa

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi, seyahat geçmişinizi ve yediklerinizi sorar. Karaciğer iltihabını gösteren kan testleri ve hepatit E'ye özel testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Karaciğer enzimleri (ALT, AST) ve bilirubin
• Hepatit E antikor testleri (IgM, IgG)
• Virüsü gösteren PCR testi
• Karaciğer ultrasonu

Randevunuzda neler beklenir

Kan sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Hafif vakalarda tedavi çoğunlukla evde dinlenme ve sıvı almaktır; doktorunuz takip sıklığını belirler.

Tedavi

Hepatit E için çoğu kişide özel bir ilaç tedavisi gerekmez. Tedavi daha çok dinlenme, sıvı desteği ve karaciğerin izlenmesine dayanır. Ağır vakalar hastanede takip edilebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı için, özellikle su; kusma varsa küçük yudumlarla
• Dinlenin, ağır iş ve spordan kaçının
• Alkol kullanmayın; karaciğer iyileşene kadar
• Doktorunuza danışmadan ağrı kesici, bitkisel ürün veya takviye almayın
• El hijyenine dikkat edin; tuvaletten sonra ve yemekten önce ellerinizi yıkayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz karaciğer değerlerinizi ve genel durumunuzu izler. Kusma veya sıvı kaybı varsa serum desteği verilebilir. Çok ağır seyreden veya bağışıklığı baskılanmış kişilerde uzman takibi gerekebilir. Hekiminiz gerekli görürse ek testler isteyebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hepatit E için genellikle cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde kendinizi yormayın. Belirtiler azalsa da karaciğer değerleriniz normale dönene kadar doktor kontrollerini sürdürün. Su ve gıda hijyenine özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güvenli su için; emin değilseniz kaynatılmış veya şişelenmiş su tercih edin
• Sebze ve meyveleri temiz suyla iyi yıkayın
• Eti iyice pişirin
• Alkol kullanmayın
• Ellerinizi sık sık yıkayın

Diyet ve egzersiz

Bulantı varsa az ve sık yemek, yağlı ağır yemeklerden kaçınmak iyi gelir. İyileşince yavaş yavaş normal beslenme ve hafif egzersize dönün. Aşırı yüklenmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Halsizlik ve sarılık kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kendinizi çok kaygılı, umutsuz veya yalnız hissediyorsanız bir sağlık uzmanından destek isteyin. Acil durumda 112'yi arayın.

Önleme

Evet, birçok vakada önlenebilir. En önemli adımlar güvenli su, el hijyeni ve gıda güvenliğidir.

Aşılar

Dünyada sınırlı sayıda ülkede kullanılan bir hepatit E aşısı vardır. Türkiye'de rutin aşı takviminde yer almaz. Seyahat planınız varsa doktorunuza danışın.

Tarama programları

Rutin tarama önerilmez. Doktorunuz riskli bir durum görürse kan testi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren karaciğer yetmezliği
• Hamilelerde ağır hastalık riski
• Bağışıklığı baskılanmış kişilerde kronik hepatit
• Uzun süren halsizlik ve sarılık

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi birkaç hafta içinde tamamen iyileşir. Ağır seyreden vakalar nadirdir ve sağlık kuruluşunda takip edilebilir. Belirtileriniz varsa erken doktora başvurmak iyi bir adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.