Kurdeşen (Ürtiker) Nedir ve Nasıl Geçer?

Genel Bakış

Kurdeşen, ciltte kaşıntılı, kızarık ve kabarık döküntülerle görülen bir cilt reaksiyonudur. Tıpta 'ürtiker' olarak bilinir. Vücut, bir alerjen veya tetikleyici ile karşılaştığında histamin adlı bir kimyasal salgılar ve bu durum kan damarlarının genişleyip sıvı sızmasına yol açarak kabarıklıklar oluşturur.

Çok sık görülür. Her beş kişiden biri hayatının bir döneminde kurdeşen sorunu yaşar.

Kurdeşen her yaşta görülebilir. Ancak çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sıktır. Alerjiye yatkın kişilerde ve daha önce alerjik hastalık geçirenlerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kırmızı veya soluk pembe kabarıklıklar
• Kabarıkların boyutu ve şekli değişebilir, birleşerek daha büyük alanlar oluşturabilir
• Döküntüler yanma veya batma hissi verebilir
• Kaşıntı sıklıkla akşam ve gece artar
• Belirtiler genellikle birkaç saat içinde başlar, tek bir leke iz bırakmadan geçer

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kaşıntı, huzursuzluk ve ağlamaya neden olabilir
• Döküntü vücudun her yerinde görülebilir, özellikle kıvrım bölgeleri de etkilenebilir
• Çocuklar kaşıdığında ciltte çizik veya enfeksiyon belirtileri oluşabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta kurdeşen, cilt kuruluğuna ve ilaç kullanımına bağlı olarak daha geç fark edilebilir
• Kaşıntıya bağlı uyku sorunları daha belirgin olabilir
• Kullanılan diğer ilaçlarla etkileşim riski nedeniyle dikkatli değerlendirme gerekir

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjenler: polen, toz, evcil hayvan tüyü, bazı gıdalar (süt, yumurta, fıstık vb.)
• Bazı ilaçlar
• Enfeksiyonlar: soğuk algınlığı, bademcik iltihabı, idrar yolu enfeksiyonları
• Fiziksel etkenler: sıcak, soğuk, güneş ışığı, terleme, basınç veya sürtünme
• Stres ve yoğun duygular
• Nedeni bulunamayan durumlar (idiyopatik)

Risk faktörleri

• Alerjik hastalık öyküsü (saman nezlesi, astım, egzama)
• Ailede kurdeşen öyküsü
• Son dönemde geçirilmiş enfeksiyon
• Bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıklar
• Kullanılan bazı ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, dil veya boğazda şişme, baş dönmesi gibi anafilaksi belirtilerinde hemen 112'yi arayın
• Döküntü şiddetliyse veya tüm vücuda yayılıyorsa
• Yüksek ateş ve genel durum bozukluğu varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen atakları sık tekrarlıyorsa
• Altı haftadan uzun sürüyorsa
• Tetiklendiğini düşündüğünüz bir şeyi öğrenmek istiyorsanız
• Kaşıntı uykunuzu veya işinizi etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz önce size şikayetlerinizi ve sağlık geçmişinizi sorar. Ardından cildinizi muayene eder. Kurdeşenin tanısı çoğunlukla bu muayene ile konur.

Yapılabilecek testler

• Alerji testi: Alerjik bir neden şüphesi varsa, deri testi veya kan testi yapılabilir.
• Kan testleri: Enfeksiyon veya bağışıklık sistemi hastalığı düşünülüyorsa istenebilir.
• Fiziksel kurdeşen için tetikleyici testler: Soğuk su veya basınç ile denenebilir.
• Deri biyopsisi: Nadir durumlarda tanı için küçük bir cilt örneği alınabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ayrıca belirtilerinizi takip etmeniz için bir günlük tutmanızı isteyebilir. Ne zaman, hangi durumda, ne yediğinizde ortaya çıktığını not etmeniz tanıyı kolaylaştırır.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin temeli, tetikleyicilerden kaçınmak ve kaşıntıyı hafifletmektir. İlaçları yalnızca doktor önerisi ile kullanmalısınız. Tedavi çoğunlukla belirtileri kontrol altına almaya yöneliktir ve kurdeşenin süresine göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Serin kompres uygulayın
• Rahat, pamuklu ve bol kıyafetler giyin
• Kaşımaktan kaçının; tırnaklarınızı kısa tutun
• Sıcak duş ve aşırı terlemekten uzak durun
• Kurdeşeni tetikleyen yiyecek, ilaç veya çevresel etkenlerden uzak durmaya çalışın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alerji giderici (antihistaminik) ilaçlar önerebilir. Bunlar kaşıntıyı azaltır ve döküntünün yayılmasını önler. Yaygın olarak kullanılan bu ilaçların bazıları uyku hali yapabilir. Şiddetli veya inatçı durumlarda, doktorunuz daha güçlü ilaçlar veya kısa süreli kortikosteroid tedavisi önerebilir. Anafilaksi riski varsa, acil durumda kullanılmak üzere bir oto-enjektör reçete edilebilir. Hangi ilacın size uygun olduğunu mutlaka doktorunuzla birlikte kararlaştırın.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşamayı kolaylaştırmak için tetikleyicilerinizi tanıyın ve onlardan uzak durun. Belirtilerinizi takip ettiğiniz bir günlük tutarak doktorunuzun size yardımcı olmasını sağlayın. Kaşıntıyı hafifletmek için soğuk kompres ve rahat giysiler kullanın. Ataklar genellikle geçicidir, bu bilgi size güç versin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenmeye özen gösterin
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yürüyüş gibi rahatlatıcı aktivitelere vakit ayırın
• Bilinen tetikleyicilerden kaçının
• Cildi tahriş etmeyen, kokusuz nemlendiriciler kullanın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlık için önemlidir. Eğer belirli bir gıdanın kurdeşeni tetiklediğini düşünüyorsanız, besin günlüğü tutun ve bunu doktorunuzla paylaşın. Egzersiz sonrası oluşan kurdeşen, sıcaklık veya terlemeye bağlı olabilir; böyle bir durumda egzersiz öncesi ısınma yapmak ve serin ortamda bulunmak yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve döküntüler uykuyu bozabilir, sosyal ortamlarda huzursuzluk yaratabilir. Bu durum kaygı ve gerginliğe neden olabilir. Bu hislerin normal olduğunu unutmayın ve ihtiyaç duyarsanız yaşam kalitenizi artırmak için doktorunuzla konuşun.

Önleme

Kurdeşeni tamamen önlemek her zaman mümkün değildir ancak bilinen tetikleyicilerden uzak durmak, düzenli yaşam ve stres yönetimi ile atakları azaltabilirsiniz. Eğer bir gıda veya ilaca karşı alerjiniz olduğunu biliyorsanız, onu kullanmaktan kaçının.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik kaşıntı uyku bozukluğuna ve yorgunluğa yol açabilir
• Kaşıma sonucu ciltte yara ve enfeksiyon oluşabilir
• Şiddetli alerjik reaksiyon (anafilaksi) durumunda yaşamı tehdit eden belirtiler gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşen çoğunlukla geçici ve iyi seyirlidir. Doğru tedavi yaklaşımı ve tetikleyicilerden kaçınma ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Kronik olgularda bile ilaç ve destekle kişi normal yaşamına devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.