Kurdeşen (Ürtiker) Nedir?

Genel Bakış

Kurdeşen (tıp dilinde ürtiker), ciltte kaşıntılı, kabarık ve kızarık döküntülerle ortaya çıkan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Döküntüler, cildin üst tabakasında geçici sıvı birikmesi sonucu oluşur ve genellikle birkaç saat içinde kaybolup vücudun başka bir bölgesinde yeniden görülebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumda her beş kişiden birinin hayatının bir döneminde kurdeşen yaşadığı düşünülmektedir.

Kurdeşen her yaşta görülebilmekle birlikte özellikle 20-40 yaş arası yetişkinlerde ve kadınlarda daha sıktır. Alerjik bünyeye sahip kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kabarık, kırmızı veya cilt renginde döküntüler
• Döküntülerin birkaç saat içinde geçip başka bir bölgede yeniden çıkması
• Kaşıntının özellikle akşam ve gece artması
• Döküntülere bastırınca ortasının beyazlaşması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kurdeşen sıklıkla viral enfeksiyonlar sırasında görülür.
• Döküntüler vücudun birçok yerine yayılabilir, ancak çoğu zaman kendiliğinden düzelir.
• Çocuklarda kaşıntıyı hafifletmek için serin kompres işe yarayabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kurdeşen, birden fazla ilaç kullanımı ve cilt kuruluğu ile ilişkili olabilir.
• Yaşlılarda cilt iyileşmesi daha yavaş olabilir; bu nedenle doktor kontrolü önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjik reaksiyona yol açabilen yiyecekler (yemişler, yumurta, deniz ürünleri gibi)
• İlaçlar (özellikle ağrı kesiciler ve bazı antibiyotikler)
• Böcek sokmaları ve ısırıkları
• Soğuk, sıcak, basınç, güneş ışığı gibi fiziksel etkenler
• Enfeksiyon hastalıkları (soğuk algınlığı dahil)
• Stres ve duygusal gerginlik

Risk faktörleri

• Daha önce alerjik reaksiyon geçirmiş olmak
• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü bulunması
• Sürekli ve birden fazla ilaç kullanmak
• Bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalığa sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyor veya boğazınızda, dilinizde ya da yüzünüzde şişme oluyorsa hemen 112'yi arayın.
• Baş dönmesi, bayılma ya da bilinç değişikliği yaşarsanız acil yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen bir günden uzun süredir devam ediyorsa veya sık sık tekrarlıyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Döküntüler günlük işlerinizi veya uykunuzu etkiliyorsa doktorunuza danışın.
• Kullandığınız ilacın kurdeşene yol açtığını düşünüyorsanız, ilacı bırakmadan önce doktorunuza danışın.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, cildinizi muayene eder ve döküntülerin nasıl başladığını, süresini ve olası tetikleyicileri sorgular. Çoğu zaman bu muayene tanı için yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Gerek görülürse kan testleri (alerji düzeyleri ve bazı hastalıkların taraması için)
• Alerji testleri (cilt deri testi veya kan testi şeklinde uygulanabilir)
• Soğuk, sıcak, basınç gibi fiziksel etkenlere karşı tetikleyici testler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size son haftalardaki beslenmenizi, kullandığınız ilaçları ve yaşadığınız stresi sorabilir. Hatta belirtilerinizi takip etmeniz için bir günlük tutmanızı isteyebilir. Bu, kurdeşenin nedenini bulmak için önemlidir.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinde temel hedef kaşıntıyı gidermek ve döküntüleri kontrol altına almaktır. Bilinen bir tetikleyici varsa ondan uzak durmak ilk adımdır.

Evde kişisel bakım

• Serin bir ortamda kalmak ve soğuk kompres uygulamak
• Sentetik ve dar kıyafetler yerine pamuklu, gevşek giysiler tercih etmek
• Sıcak su ile banyo yapmaktan kaçınmak
• Cildi nemlendirmek ve aşırı kurumasını önlemek
• Stresi azaltacak nefes egzersizleri ve gevşeme yöntemleri denemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı hafifletmek ve alerjik tepkiyi kontrol altına almak için uygun ilaçları reçete edebilir. Şiddetli ve inatçı vakalarda doktor kontrolünde kısa süreli iltihap baskılayıcı tedaviler de uygulanabilir. Tedavi seçeneklerini ve dozlarını mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen için cerrahi bir tedavi yoktur; bu nedenle ameliyat gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşen günlük yaşamı zaman zaman zorlaştırabilir. Döküntüler kaşındıkça daha da artabilir; bu yüzden kaşımamaya özen göstermek önemlidir. Kendinizi rahat hissetmek için uygun kıyafetler seçin ve doktorunuzun önerdiği kaşıntı giderici yöntemleri uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tetikleyicilerinizi öğrenip onlardan uzak durmaya çalışın
• Stres yönetimi teknikleri uygulayın
• Düzenli uyku düzeni oluşturun
• Cildinizi aşırı sıcak ve güneşten koruyun
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Kurdeşen için özel bir diyet yoktur. Ancak bazı yiyeceklerin atakları tetiklediği kişisel olarak belirlenmişse bunlardan kaçınmalısınız. Egzersiz yaparken aşırı terlemek ve ısınmak kurdeşeni tetikleyebilir; bu konuda doktorunuzla konuşarak size uygun egzersiz şeklini belirleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, görünüm kaygısı ve uykusuzluk kurdeşende moral bozukluğuna neden olabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve gerekiyorsa doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin. Kurdeşenin bulaşıcı olmadığını her zaman aklınızda tutun.

Önleme

Tetikleyiciler biliniyorsa, onlardan uzak durmak ve stresi kontrol altında tutmak atakları önlemeye yardımcı olabilir. Ancak kurdeşen her zaman tamamen önlenemeyebilir.

Aşılar

Kurdeşeni doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Bununla birlikte önerilen aşıları yaptırmak, bazı enfeksiyon kaynaklı kurdeşen riskini azaltabilir.

Tarama programları

Kurdeşen için topluma yönelik düzenli tarama önerilmemektedir. Doktorunuz kronik kurdeşen durumunda altta yatan nedenleri araştırmak için ek testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadir de olsa ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) gelişebilir; boğazda şişme ve nefes alma güçlüğü hayati risk taşır.
• Kaşıma sonucu cilt bütünlüğü bozulabilir ve bakteriyel enfeksiyon oluşabilir.
• Kronik kurdeşen uykusuzluk, kaygı ve günlük aktivitelerde kısıtlamalara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kurdeşen kısa sürelidir ve kendiliğinden geçer. Kronik kurdeşen haftalar veya aylar sürebilse de tedavi ve tetikleyici yönetimi ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Uzun vadede kalıcı hasar beklenmez.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.