Kurdeşen (Ürtiker) Nedir? Belirtileri ve Evde Bakım Önerileri

Genel Bakış

Kurdeşen, deride kaşıntılı, kabarık, kırmızı veya pembe döküntülerle kendini gösteren bir cilt reaksiyonudur. Bu kabartılar vücudun herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir ve genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak başka bölgelerde yeniden ortaya çıkabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Her beş kişiden biri hayatının bir döneminde kurdeşen yaşar.

Her yaşta görülebilir; alerjik yapıya sahip kişilerde, çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık ortaya çıkar. Stresli dönemlerde de belirtiler artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntılı kabarcıklar ve kızarıklıklar
• Ciltte ortası soluk, kenarı kırmızı halkalar
• Deride yanma, batma veya karıncalanma hissi
• Şişliklerin bir yerde kaybolup başka yerde belirmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sıklıkla göğüs, sırt ve bacaklarda görülür
• Kaşıntı çok şiddetli olabilir, çocuk huzursuz olabilir
• Uykuya dalmakta güçlük çekebilirler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt kuruluğuna bağlı olarak daha rahatsız edici kaşıntı olabilir
• İyileşme süresi daha uzun olabilir
• Kullanılan diğer ilaçlar ile birlikte belirtiler değişebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Yiyecekler: fındık, yumurta, deniz ürünleri, süt gibi alerjenler
• İlaçlar: ağrı kesiciler, antibiyotikler ve bazı tansiyon ilaçları
• Enfeksiyonlar: soğuk algınlığı, boğaz veya mide-bağırsak enfeksiyonları
• Fiziksel etkenler: sıcak, soğuk, güneş ışığı, basınç, terleme
• Stres ve kaygı
• Bazı otoimmün hastalıklar ve tiroid sorunları

Risk faktörleri

• Alerjik hastalık öyküsü (astım, egzama, saman nezlesi)
• Ailede kurdeşen veya alerji öyküsü
• Gıda alerjileri ve böcek sokmalarına yatkınlık
• Stresli yaşam dönemleri
• Yeni ilaç kullanımına başlamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kurdeşen aniden yayılıyor ve kaşıntı dayanılmaz oluyorsa
• Ağız içi veya boğazda şişlik varsa, nefes almak zorlaşıyorsa
• Yüksek ateşle birlikte döküntü varsa
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladıktan sonra ortaya çıktıysa
• Göz çevresinde veya dudaklarda belirgin şişlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kurdeşen 6 haftadan uzun sürüyor veya sık sık tekrarlıyorsa
• Kaşıntı uykunuzu ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Tetikleyicinin ne olduğundan emin değilseniz
• Kullandığınız başka ilaçlarla olası etkileşim hakkında bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi, geçmişinizi ve maruz kaldığınız maddeleri dinler. Ardından cildinizi muayene ederek kurdeşenin tipini ve yaygınlığını değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Alerji deri testleri (cilt üzerinde küçük çiziklerle)
• Kan testleri (alerji ve iltihap düzeyleri)
• Fiziksel uyaran testleri (sıcak, soğuk, basınç gibi)
• Gerekiyorsa otoimmün hastalık taramaları

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz tetikleyici olabilecek yiyecek, ilaç ve ortam değişikliklerini soracaktır. Basit vakalarda ek test yapılmadan tanı konulabilir; uzun süren vakalarda alerji uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Tedavinin temel amacı kaşıntıyı ve döküntüyü hafifletmek, tetikleyiciden kaçınmak ve varsa altta yatan durumu yönetmektir. Çoğu kurdeşen kendiliğinden geçer, ancak tekrarlayan veya şiddetli vakalarda doktor desteği gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kaşınan bölgeye soğuk kompres uygulayın
• Serin ve kısa duşlar alın; çok sıcak sudan kaçının
• Pamuklu, bol ve teni tahriş etmeyen giysiler giyin
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımaktan kaçının
• Kokusuz, yumuşak bir nemlendirici kullanın
• Bilinen tetikleyicilerden uzak durun
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya yürüyüş yapın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı azaltmak için alerji ilaçları (antihistaminikler) önerebilir. Şiddetli veya geçmeyen vakalarda kısa süreli kortikosteroidler gibi daha güçlü ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar mutlaka doktor reçetesiyle ve önerilen dozda kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen cerrahi gerektiren bir hastalık değildir, ancak nadiren altta yatan tiroid bezi veya bağışıklık sistemiyle ilgili bir sorun tespit edilirse bu duruma yönelik farklı tedaviler uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Belirtilerinizi günlük tutarak ne zaman ve neye bağlı olarak ortaya çıktığını gözlemleyin. Kaşıntıyı artıran etkenlerden kaçının ve cilt bakımınıza özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol su için
• Düzenli uykuya özen gösterin
• Pamuklu ve açık renkli giysiler tercih edin
• Ağır parfüm ve kokulu sabunlardan kaçının
• Cildi aşırı sıcak ve güneşten koruyun

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve sağlıklı beslenme herkese önerilir. Bilinen bir gıda alerjiniz yoksa özel bir diyet gerekmez; egzersiz kasları gevşetir, ancak ter ve ısınma kurdeşeni tetikliyorsa egzersiz öncesinde doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve görünür döküntüler uyku, iş ve sosyal yaşamı etkileyebilir; kaygı ve mutsuzluk hissi normaldir. Bu duyguları ailenizle ve doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Eğer kendinizi çok kötü hissediyorsanız veya acil bir duygusal kriz yaşıyorsanız 112 Acil Sağlık'tan yardım isteyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de tetikleyicileri bilip onlardan uzak durarak atak sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Örneğin, hangi yiyecek veya ortamın size dokunduğunu öğrenirseniz, onlardan uzak durarak yeni atakları önleyebilirsiniz.

Aşılar

Genel aşı programını uygulamak, bazı enfeksiyonlara bağlı gelişebilecek kurdeşen ataklarını önlemeye yardımcı olabilir. Ancak kurdeşen için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur; ancak belirtiler tekrarlıyorsa doktorunuz altta yatan alerji veya bağışıklık sistemi sorunlarını taramak için bazı testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren ağız ve boğazda şişme ile birlikte nefes darlığı gelişebilir
• Şiddetli kaşıma nedeniyle ciltte açık yaralar ve enfeksiyon oluşabilir
• Kronik kurdeşen, uyku eksikliği ve sürekli rahatsızlık hissi yaratabilir

Uzun vadeli görünüm

Kurdeşen genellikle geçici ve iyi huyludur. Uygun önlemler ve doktor önerisiyle alınan tedavilerle çoğu kişi tamamen iyileşir; kronik kurdeşen olsa bile kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Alerji Örgütü ↗
• Astım ve Alerji Vakfı ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.