Kurdeşen (Ürtiker) Tedavi Seçenekleri

Genel Bakış

Kurdeşen (tıp dilinde ürtiker), deride kaşıntılı, kırmızı, kabarık döküntülere neden olan bir cilt reaksiyonudur. Bu döküntüler vücudun bağışıklık sistemi tarafından salgılanan histamin adlı bir madde nedeniyle oluşur. Genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak tekrarlayabilir.

Evet, kurdeşen oldukça yaygındır. Toplumda her 5 kişiden 1'i hayatının bir döneminde kurdeşen yaşar.

Kurdeşen herkesi etkileyebilir; ancak alerjik yatkınlığı olan kişilerde, astımı veya egzaması olanlarda daha sık görülür. Ayrıca bazı otoimmün hastalıkları olanlarda da risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride kaşıntılı, kabarık kırmızı veya pembe döküntüler
• Döküntülerin üzerine bastırınca beyazlaşması
• Şişlik ve yanma hissi
• Döküntülerin vücudun farklı bölgelerinde gezmesi
• Döküntülerin birkaç saat içinde kaybolup başka yerde çıkması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda döküntüler sıklıkla enfeksiyonlardan sonra ortaya çıkar.
• Kaşıntı çocuğu huzursuz edebilir, uykusunu bölebilir.
• Çocukların cildi daha hassas olduğu için döküntü daha belirgin görünebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta kurdeşen bazen daha uzun sürebilir.
• Eşlik eden başka hastalıklar veya kullanılan ilaçlar nedeniyle kurdeşen daha karmaşık olabilir.
• Yaşlılarda cilt inceldiği için kaşımaya bağlı yaralanmalar daha kolay oluşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjenler: Besinler (süt, yumurta, kabuklu deniz ürünleri, fındık), böcek ısırıkları, polen, toz akarları
• İlaçlar: Bazı ağrı kesiciler ve antibiyotikler tetikleyebilir (ancak doktorunuz hangi ilaçtan kaçınmanız gerektiğini söyler)
• Enfeksiyonlar: Soğuk algınlığı, boğaz enfeksiyonu gibi viral veya bakteriyel hastalıklar
• Fiziksel uyaranlar: Sıcak, soğuk, güneş, su, basınç veya kaşıma
• Stres ve kaygı
• Bazı otoimmün hastalıklarda vücut kendi dokularına karşı tepki verebilir

Risk faktörleri

• Alerjik bünye: Saman nezlesi, egzama, astım öyküsü
• Daha önce alerjik reaksiyon geçirmiş olmak
• Ailede kurdeşen veya alerji öyküsü
• Kronik enfeksiyonlar veya bağışıklık sistemi hastalıkları
• Bazı ilaçları düzenli kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki 'Acil' belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntüler birkaç günden uzun sürüyorsa veya sık sık tekrarlıyorsa bir doktora görünün.
• Kaşıntı uykunuzu ve gün içindeki aktivitelerinizi bozuyorsa.
• Kurdeşenin nedeni alerji olabilir; hangi tetikleyiciden kaçınmanız gerektiğini öğrenmek için doktorunuza danışın.
• Sağlık Bakanlığı'nın önerisi doğrultusunda aile hekiminize veya dermatoloji polikliniğinize başvurabilirsiniz.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, cilt muayenenizi yapar ve size tetikleyebilecek durumları sorar. Tanı çoğunlukla hikayenize ve muayeneye dayanarak konur.

Yapılabilecek testler

• Cilt alerji testleri (yamanız veya çizme testi)
• Kan testleri (tam kan sayımı, alerji ve tiroid testleri gibi)
• Fiziksel kurdeşen şüphesinde buza temas veya basınç uygulama testi
• Gerekirse başka hastalıkların ekarte edilmesi için ek testler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sonrası size tetikleyicilerden nasıl uzak duracağınızı ve belirtileri nasıl kontrol edeceğinizi anlatır. Tanı için her zaman bir laboratuvar testi gerekmez; çoğu vakada muayene yeterlidir.

Tedavi

Kurdeşen tedavisinin ana amacı kaşıntıyı ve döküntüleri hafifletmek, tetikleyicileri bulup ortadan kaldırmaktır. Birçok hafif kurdeşen kendiliğinden geçer; ancak tedavi süreci kişinin durumuna göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Bildiğiniz tetikleyicilerden uzak durun.
• Kaşınan bölgeye soğuk, nemli bez koyun.
• Buharlı ve sıcak ortamlardan kaçının.
• Cildinizi sürtünmeyecek, gevşek pamuklu kıyafetler giyin.
• Cildinizi yatıştırmak için kokusuz nemlendirici kullanın.
• Çok sıcak duş veya banyodan kaçının; ılık su tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz durumunuza göre ağızdan alınan antihistaminik adı verilen alerji ilaçlarını önerebilir. Şiddetli veya uzun süren vakalarda kısa süreli kortikosteroid (iltihap azaltıcı) tedavisi veya reçeteli başka ilaçlar gerekebilir. Acil alerjik durumlar için doktorunuz yanınızda taşıyabileceğiniz bir oto-enjektör önerebilir ve size nasıl kullanılacağını öğretir. Hangi ilacın, ne dozda kullanılacağına mutlaka doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kurdeşen için cerrahi bir seçenek yoktur.

Bu durumla yaşamak

Kurdeşenle yaşamda en önemli adım, tetikleyicileri tanımak ve onlardan kaçınmaktır. Döküntü çıktığında sakin kalmak, kaşıntıyı artıracak sıcak ortamlardan uzak durmak ve doktorunuzun önerdiği şekilde ilaçlarınızı kullanmak semptomları azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi yönetmek için nefes egzersizi, yoga veya yürüyüş yapın.
• Düzenli uyku, bağışıklık sisteminizi dengeleyebilir.
• Cildinizi nemli tutun ve sert sabunlardan kaçının.
• Tetikleyen besinleri not alın ve gerektiğinde diyetisyene danışın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sistemini destekler. Kurdeşeniniz belirli bir besine karşı ise bu besinden uzak durmanız en doğrusudur. Egzersiz genellikle faydalıdır; ancak bazı kişilerde aşırı terleme veya vücut ısısı yükselmesi kurdeşeni tetikleyebilir. Bu durumda egzersizi sakin saatlerde yapmayı deneyin ve vücudunuzu dinleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik kurdeşen kaşıntısı ve görünümü psikolojik olarak yorucu olabilir. Uyku bozuklukları, kaygı ve sosyal çekilme yaşayabilirsiniz. Bu duyguları tanımak ve doktorunuzla konuşmak önemlidir. İhtiyaç duyduğunuzda bir psikolog veya psikiyatrist size bu süreçte destek olabilir.

Önleme

Kurdeşeni tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir; ancak tetikleyicileri bilmek ve onlardan kaçınmak atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Alerji testleri ve doktor gözetimindeki tedaviyle kontrol sağlanabilir.

Aşılar

Kurdeşeni önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Kurdeşen için rutin bir tarama yöntemi yoktur; ancak alerji geçmişi olanlarda doktorunuz gerekli görürse alerji testleri yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kaşıntı nedeniyle ciltte yaralanma ve ikincil enfeksiyonlar oluşabilir.
• Şiddetli alerjik reaksiyonlar nefes yollarını etkileyerek hayati tehlike oluşturabilir (anafilaksi).
• Uzun süren kurdeşen uyku kalitesini bozabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kurdeşen vakası birkaç saat ila birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Kronik kurdeşen bile tedaviyle kontrol altına alınabilir ve birçok kişi tamamen düzelir. Vücudunuzu tanıdıkça, tetikleyicilerden kaçındıkça ve doktorunuzun önerilerine uydukça belirtileriniz üzerinde kontrol sağlayabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.