Kolesterol Düşüklüğü (Hipokolesterolemi)

Genel Bakış

Kolesterol düşüklüğü, kandaki kolesterol düzeyinin normalden düşük olmasıdır. Kolesterol, vücudumuzun hücre zarları, bazı hormonlar ve D vitamini için ihtiyaç duyduğu yağ benzeri bir maddedir. Düşük kolesterol bazen zararsız olabilir; bazen de beslenme yetersizliği, bağırsak emilim sorunu veya başka bir sağlık durumunun işareti olabilir. Bu nedenle tek bir sonuçla kendi kendinize teşhis koymamak, doktorunuzla değerlendirmek önemlidir.

Hafif kolesterol düşüklüğü bazı kişilerde görülebilir; belirgin ve kalıcı düşüklük ise daha nadirdir.

Yetersiz beslenen, kronik hastalığı olan, bağırsaklardan yağ emilimi bozulan veya bazı kalıtsal yağ metabolizması sorunları olan kişilerde daha sık görülebilir. Çocuklarda büyüme ve kilo alımıyla birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kişide belirti yoktur; rutin kan testinde fark edilir.
• Altta yatan nedene bağlı olarak yorgunluk, iştahsızlık veya kilo kaybı görülebilir.
• Bazı kişilerde halsizlik, sık enfeksiyon veya sindirim sorunları olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve kilo alımında yavaşlama
• İştahsızlık veya sık ishal
• Yağda eriyen vitamin eksikliğine bağlı belirtiler görülebilir; bunların doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve kas güçsüzlüğü
• İştahsızlık, kilo kaybı ve beslenme yetersizliği
• Kronik hastalıklarla birlikte belirtiler daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yetersiz beslenme veya çok katı diyetler
• Bağırsaklardan yağ emilimini bozan hastalıklar (örneğin çölyak hastalığı, kistik fibrozis, pankreas sorunları)
• Karaciğer hastalıkları
• Tiroid bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi)
• Ağır enfeksiyonlar, iltihaplı durumlar veya bazı ciddi hastalıklar
• Bazı ilaçlar
• Ailevi hipobetalipoproteinemi gibi kalıtsal yağ metabolizması bozuklukları

Risk faktörleri

• Düşük vücut ağırlığı veya yetersiz beslenme
• Kronik hastalık veya uzun süreli hastanede yatış
• Aşırı alkol kullanımı
• Bağırsak emilim sorunları
• Ailede çok düşük kolesterol öyküsü
• İleri yaş ve kırılganlık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya bayılma varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani bilinç değişikliği, nöbet veya konuşma bozukluğu varsa acil yardım isteyin.
• Şiddetli karın ağrısı, kontrol edilemeyen kusma veya kanama varsa vakit kaybetmeyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kan testinde kolesterol düşük çıktıysa
• Açıklanamayan yorgunluk, kilo kaybı veya sindirim sorunları varsa
• Çocuğunuzda büyüme veya kilo alımı yavaşsa
• Ailede erken yaşta çok düşük kolesterol veya yağ emilim bozukluğu öyküsü varsa

Tanı

Tanı, kan lipid paneli ve kişinin öyküsüyle değerlendirilir. Doktorunuz beslenme düzeninizi, kullandığınız ilaçları, kronik hastalıkları ve aile öyküsünü sorarak düşüklüğün nedenini anlamaya çalışır.

Yapılabilecek testler

• Kan lipid paneli (doktorunuzun uygun gördüğü şekilde)
• Karaciğer, böbrek ve tiroid fonksiyon testleri
• Tam kan sayımı
• Yağda eriyen vitamin düzeyleri (A, D, E, K)
• Çölyak hastalığı gibi emilim bozuklukları için testler
• Gerekirse genetik danışmanlık ve testler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sonuçları ve belirtileri birlikte değerlendirir. Gerekirse sizi beslenme uzmanına veya ilgili bir uzmana yönlendirebilir. Çoğu durumda basit testlerle neden bulunabilir.

Tedavi

Tedavi, düşük kolesterolün nedenine göre planlanır. Amaç altta yatan sorunu düzeltmek ve vücudun ihtiyaç duyduğu besinleri sağlamaktır. Kendi başınıza çok düşük yağlı diyetlere veya takviyelere başlamayın.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun ve diyetisyenin önerdiği dengeli beslenme planına uyun.
• Öğün atlamamaya ve yeterli protein almaya özen gösterin.
• Zeytinyağı, kuruyemiş ve avokado gibi sağlıklı yağları uygun miktarda tüketin.
• Alkol kullanımını sınırlayın veya bırakın.
• Reçetesiz takviye kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.
• Kontrollerinizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Altta yatan hastalık varsa öncelikle o tedavi edilir. Beslenme yetersizliği varsa diyetisyen desteği ve gerekirse eksik vitaminlerin yerine konması planlanır. İlaç tedavisi ancak altta yatan nedenin tedavisi için doktorunuz uygun görürse söz konusu olur; kendi kendinize ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumda genellikle cerrahi tedavi uygulanmaz. Ameliyat ancak düşük kolesterolle birlikte olan başka bir sorunun tedavisi gerekiyorsa ve doktorunuz uygun görürse düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Düşük kolesterol çoğu zaman günlük yaşamı doğrudan kısıtlamaz. Önemli olan altta yatan nedenin izlenmesi ve dengeli beslenmedir. Kolesterolü tamamen sıfırlamaya çalışmak doğru değildir; vücudun belirli miktarda yağa ihtiyacı vardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli öğünler ve dengeli tabak modeli
• Sağlıklı yağlar ve yeterli protein
• Doktorunuzun uygun gördüğü düzenli hareket
• Yeterli uyku ve stres yönetimi
• Düzenli sağlık kontrolleri

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tarzı beslenme örnek olabilir: sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, zeytinyağı, kuruyemiş ve uygun protein kaynakları. Aşırı kısıtlayıcı diyetlerden kaçının. Egzersiz konusunda yaşınıza ve sağlığınıza uygun bir plan için doktorunuza danışın; kırılganlık varsa güç ve denge egzersizleri yararlı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kolesterol sonuçlarıyla ilgili endişe yaşamak normaldir. Kaygı veya üzüntü günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden destek isteyin. Kendinizi çok kötü hissederseniz veya kendinize zarar verme düşünceleri olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Her zaman önlenemez; özellikle kalıtsal nedenlerde engellemek mümkün olmayabilir. Ancak dengeli beslenme, aşırı kısıtlayıcı diyetlerden kaçınma, alkolü sınırlama ve kronik hastalıkların düzenli izlenmesi riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Bu duruma özel bir aşı yoktur. Genel sağlık için Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimini ve rutin kontrollerinizi takip edin.

Tarama programları

Düşük kolesterol için rutin tarama önerilmez. Kolesterol genellikle kalp-damar risk değerlendirmesi sırasında ölçülür. Belirti veya risk faktörü varsa doktorunuz ek testler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Beslenme yetersizliği ve kilo kaybı
• Yağda eriyen vitamin eksiklikleri
• Çocuklarda büyüme ve gelişme sorunları
• Altta yatan hastalığa bağlı sorunlar
• Nadiren sinir sistemi veya bağışıklıkla ilgili sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu hafif düşüklük tehlikeli değildir ve neden bulunup düzeltildiğinde iyi seyreder. Önemli olan panik yapmadan doktorunuzla değerlendirmek ve gerekli kontrolleri sürdürmektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.