Hipotermi (Vücut Isısının Düşmesi)

Genel Bakış

Hipotermi, vücudun ürettiği ısıdan daha hızlı ısı kaybetmesi sonucu vücut sıcaklığının normalin (yaklaşık 37°C) altına, 35°C'nin altına düşmesidir. Bu durum kalp, sinir sistemi ve diğer organların çalışmasını yavaşlatabilir.

Hipotermi her yıl kış aylarında ve soğuk iklimlerde sık görülen bir durumdur. Türkiye gibi ılıman iklime sahip ülkelerde de, özellikle yetersiz ısınan evlerde veya açık havada kalanlarda ortaya çıkabilir.

Bebekler, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, alkol veya uyuşturucu kullananlar, evsizler, dağcılar ve soğuk suya düşen kişiler en fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme (hafif hipotermide vücut ısıtmak için titrer)
• Soğuk, soluk ve kuru cilt
• Yorgunluk ve halsizlik
• Hızlı nefes alıp verme
• Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, konuşma bozukluğu
• Nabzın zayıflaması ve yavaşlaması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde emmeme veya yemek yememe
• Ciltte soğuk, kırmızı ve parlak görünüm
• Halsizlik, uykuya eğilim
• Titreme görülemeyebilir (bebeklerde titreme refleksi zayıftır)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani davranış değişiklikleri, isteksizlik
• Uykuya dalma ve tepkilerde yavaşlama
• Konuşmanın yavaşlaması, anlamsız konuşma
• Titreme yaşlılarda azalmış olabileceği için görülmeyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Soğuk havada yetersiz giyinmek
• Islak giysiler içinde uzun süre kalmak
• Soğuk suya düşmek (vücut ısısı sudan 25 kat daha hızlı kaybedilir)
• Şiddetli rüzgâr ve nemde dışarıda kalmak
• Evde yetersiz ısınma

Risk faktörleri

• Bebeklik ve ileri yaş
• Alkol veya uyuşturucu kullanımı
• Diyabet, tiroid hastalığı, kalp yetmezliği gibi kronik hastalıklar
• Yetersiz beslenme ve düşük enerji
• Açık havada yaşamak veya çalışmak
• Bazı ilaçlar (vücut ısı düzenini etkileyen)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kişi bilinçsizse veya bayıldıysa
• Şiddetli titreme, konuşma zorluğu ve karışıklık varsa
• Nefes alması çok yavaşlamışsa veya duruyorsa
• Bu durumlarda hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif üşüme, titreme ve yorgunluk bir süre sonra geçmiyorsa
• Kendinizi ısıttığınız halde hâlâ halsiz ve soğuk hissediyorsanız
• Tekrarlayan hipotermi yaşadığınızı düşünüyorsanız bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Tanı

Doktor, kişinin soğuğa maruz kalma öyküsünü dinler, belirtileri değerlendirir ve vücut sıcaklığını doğru bir şekilde ölçer. Bunun için özellikle rektal sıcaklık ölçümü kullanılabilir; ağızdan veya koltuk altından ölçüm yeterince güvenilir olmayabilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal vücut sıcaklığı ölçümü
• Elektrokardiyogram (EKG) ile kalp ritminin değerlendirilmesi
• Kan testleri (elektrolitler, kan şekeri, böbrek fonksiyonları)
• Gerekirse akciğer filmi ve diğer görüntüleme testleri

Randevunuzda neler beklenir

Hafif hipotermide muayene ve bazı testlerden sonra ısınma işlemine başlanır. Ağır durumlarda hastanede izlem gerekebilir; ne kadar süre kalınacağı kişinin durumuna bağlıdır.

Tedavi

Tedavinin temel amacı vücut sıcaklığını güvenli bir şekilde normal seviyeye çıkarmaktır. Bu, pasif ısınma (kuru ve sıcak ortamda üstünü örtme) veya aktif ısıtma (sıcak hava, ılık paketler, sıcak serum gibi) yöntemleriyle yapılır. Ağır hipotermide yoğun bakım gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Kişiyi soğuk ortamdan çıkararak sıcak ve kuru bir yere alın.
• Islak giysilerini çıkarın ve kuru battaniyelere sarın.
• Başınızı ve boynunuzu örtün; ısı kaybı en çok buralardan olur.
• Bilinç açıksa ve yutabiliyorsa, ılık (sıcak olmayan) içecekler verin.
• Sıcak su torbasını doğrudan cilde koymayın; önce bir bezle sarın.
• Bilinç kapalıysa hiçbir şey yedirip içirmeyin.

Tıbbi tedaviler

Hastanede doktorlar, damar yolu ile ılık sıvılar, oksijen desteği ve vücudu dışarıdan ısıtan özel cihazlar kullanabilir. Çok ağır vakalarda, kan vücuttan alınarak ısıtılır ve geri verilir. Tedavi sırasında kalp ritmi ve solunum yakından izlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoterminin kendisi için ameliyat gerekmez. Ancak donma sonucu doku hasarı veya başka yaralanmalar varsa cerrahi müdahale gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Hipotermi atlatan kişilerde iyileşme genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. Bu süreçte istirahat etmek, sıcak ve kuru kalmak önemli. Doktorun önerdiği kontrollere gitmeyi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dışarı çıkarken hava durumuna uygun, katmanlı ve su geçirmez kıyafetler giyin.
• Soğuk ve rüzgârlı havalarda gereksiz yere dışarı çıkmayın.
• Alkolü soğukta içmekten kaçının; alkol vücut ısınızı hissetmenizi engeller.
• Evdeki ısıyı yeterli düzeyde tutun; özellikle yaşlı ve bebeklerin bulunduğu odaları sıcak tutun.
• Uzun süre açık havada kalacaksanız yanınıza yedek kuru giysi alın.

Diyet ve egzersiz

Yeterli ve dengeli beslenmek vücudun ısı üretmesine yardımcı olur. Sıcak içecekler ve besleyici gıdalar iyi gelir. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler kan dolaşımını artırır, ancak aşırı soğukta egzersiz yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Soğuk ve korkutucu bir deneyim sonrasında kaygı ve moral bozukluğu normaldir. Bu hisleri ailenizle veya sağlık ekibinizle paylaşın. Gerekirse psikolojik destek almak kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur.

Önleme

Hipotermi büyük oranda önlenebilir. Uygun giyinmek, kuru kalmak, soğuk hava uyarılarına dikkat etmek ve riskli kişileri korumak hastalığın önlenmesinde en etkili yollardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritmi bozuklukları ve kalp durması
• Beyin fonksiyonlarında bozulma
• Böbrek yetmezliği
• Karaciğer hasarı
• Donma ve doku kaybı
• Uzun süreli sinir sistemi hasarı

Uzun vadeli görünüm

Hipotermi, erken müdahale edildiğinde genellikle tam iyileşme görülür. Ağır vakalarda bile, hızlı ve doğru hastane tedavisi ile hayat kurtarılabilir. İyileşme sürecinde bazı kişilerde geçici hafıza sorunları veya halsizlik devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.