Gömülü Diş (Dişin Çıkamaması)

Genel Bakış

Gömülü diş, diş etinin altında ya da çene kemiğinin içinde kalmış, ağız içine normal şekilde çıkamamış diştir. Diş tamamen kemik içinde olabilir ya da yalnızca bir kısmı görünebilir. En sık görülen örnek yirmi yaş dişleridir (akıl dişi de denir), çünkü ağızda yer kalmadığı için bu dişler çoğu zaman eğik ya da yatay şekilde sıkışıp kalır.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle yirmi yaş dişlerinin gömülü kalması çok sık görülür; çoğu yetişkinde en az bir yirmi yaş dişi tam olarak çıkamamıştır.

Her yaştan insanda görülebilir, ancak en çok 17-25 yaş arası genç yetişkinlerde, yirmi yaş dişlerinin çıkma döneminde fark edilir. Ağız yapısı dar olanlarda, dişleri sıkışık olanlarda ve ailesinde benzer durum görülen kişilerde daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çenenin arka kısmında hissedilen baskı veya hafif ağrı
• Diş etinde şişlik, kızarıklık ve hassasiyet
• Ağzı tam açmakta zorlanma
• Dişlerin birbirine çarpması ya da kapanışın değişmiş gibi hissedilmesi
• Ağız kokusu veya kötü tat
• Bazen hiçbir belirti olmaması

Çocuklarda belirtiler

• Süt dişi zamanında düşmediği hâlde yerine kalıcı diş gelmemesi
• Diş etinde ele gelen sert bir kabarıklık
• Çocuğun parmağıyla sürekli aynı bölgeyi kaşıması veya emmesi
• Bu durum çocuklarda daha nadirdir; genellikle diş hekimi kontrolünde fark edilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yıllardır fark edilmemiş gömülü dişin çevresinde ani iltihaplanma
• Takma diş (protez) kullananlarda baskıya bağlı yara ve ağrı
• Diş eti çekilmesiyle birlikte gömülü dişin bir kısmının görünür hâle gelmesi
• Kronik (uzun süreli) hafif ağrı veya çene ekleminde tıklama

Nedenler

Ana nedenler

• Çenede dişin çıkması için yeterli yer olmaması
• Dişin yanlış açıyla, eğik veya yatay şekilde büyümesi
• Dişin çıkış yolunun başka bir diş, kemik veya sıkı diş eti tarafından kapanması
• Çene yapısının küçük olması ya da diş sayısının çene boyutuna göre fazla olması
• Genetik (kalıtsal) eğilim

Risk faktörleri

• Ailede gömülü diş öyküsü olması
• Dişlerin sıkışık (çapraşık) olması veya çene yapısının dar olması
• Diş çıkarma döneminde geçirilen bazı gelişimsel durumlar
• Daha önce diş travması ya da çene yaralanması geçirmiş olmak
• Düzenli diş hekimi kontrolü yaptırmamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve giderek artan çene veya diş ağrısı
• Yüzde şişlik, ateş ve ağız kokusu bir arada
• Ağzı tam açamama
• Diş etinden irin gelmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çenenin arka kısmında tekrarlayan hafif ağrı veya baskı hissi
• Diş etinde sürekli şişlik ya da kızarıklık
• Yirmi yaş dişlerinin çıktığını düşündüğünüz dönemde kontrol ihtiyacı
• Düzenli altı aylık diş hekimi kontrolü

Tanı

Diş hekimi önce ağzınızı muayene eder, diş etinin altındaki sertliği ve dişlerin dizilişini kontrol eder. Ardından genellikle röntgen (diş filmi) istenir; bu film dişin kemik içindeki konumunu, eğimini ve çevresindeki dişlerle ilişkisini gösterir.

Yapılabilecek testler

• Ağız içi muayene
• Panoramik diş röntgeni (tüm çeneyi gösteren film)
• Gerekirse daha ayrıntılı görüntüleme (üç boyutlu diş tomografisi gibi)
• Çürük veya diş eti iltihabı şüphesinde ek kontrol

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve röntgen genellikle kısa sürer ve ağrısızdır. Diş hekimi bulguları sizinle paylaşır, dişin takip mi edileceğini yoksa tedavi mi gerektiğini anlatır. Karar verirken yaşınız, belirtileriniz ve dişin konumu birlikte değerlendirilir.

Tedavi

Tedavi yaklaşımı kişiye göre değişir. Belirti vermeyen ve çevresine zarar vermeyen gömülü dişler çoğu zaman düzenli kontrolle izlenir. Ağrı, iltihaplanma veya komşu dişe baskı varsa diş hekimi uygun tedaviyi planlar.

Evde kişisel bakım

• Ağzınızı günde iki kez yumuşak bir fırçayla ve diş ipiyle temizleyin; arka bölgelere ulaşmaya özen gösterin.
• Ilık tuzlu su ile gargara yapmak diş eti hassasiyetini hafifletebilir.
• Çok sıcak, çok soğuk ve çok sert yiyeceklerden geçici olarak uzak durun.
• Şişlik varsa yanağınıza dışarıdan soğuk uygulama yapabilirsiniz (buzu beze sararak, cilde doğrudan koymadan).
• Ağrıyı hafifletmek için hangi ağrı kesicinin size uygun olduğunu mutlaka eczacınıza veya doktorunuza sorun; kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Diş hekimi önce iltihaplanmayı ve ağrıyı azaltmaya yönelik bir plan yapar; bu amaçla uygun ilaçları reçete edebilir (ilaç adı ve dozunu yalnızca hekim belirler). Diş etinin üzerindeki kapak dokunun temizlenmesi, dişin bir kısmının açılması gibi küçük girişimler bazı durumlarda tercih edilir. Dişin çekilmesi ya da cerrahi olarak çıkarılması gerekip gerekmediği, dişin konumuna ve şikâyetlerinize göre değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gömülü diş çevresinde tekrarlayan iltihaplanma, apse, komşu dişte çürük veya kök hasarı, kist oluşumu ya da çene kemiğinde baskı varsa diş hekimi cerrahi çıkarmayı önerebilir. Cerrahi işlem genellikle lokal uyuşturma ile yapılır; işlem sonrası iyileşme süreci ve dikkat edilmesi gerekenler hekim tarafından ayrıntılı anlatılır.

Bu durumla yaşamak

Gömülü dişle yaşamak çoğu kişi için sorunsuzdur. Önemli olan arka bölgelerin temizliğini aksatmamak ve belirtileri takip etmektir. Ağız hijyenine düzenli özen gösterirseniz iltihaplanma riskini azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün; sigara diş eti sağlığını olumsuz etkiler.
• Şekerli atıştırmalık ve asitli içecekleri sınırlayın.
• Bol su için; ağız kuruluğu diş eti sorunlarını artırabilir.
• Diş hekimi kontrollerinizi aksatmayın.
• Diş gıcırdatma alışkanlığınız varsa hekiminize bunu mutlaka söyleyin.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak ve besleyici yiyecekler, özellikle ağrı dönemlerinde daha rahat edersiniz. Sert kabuklu yiyecekler, sert şekerler ve buz çiğnemek diş etine baskı yapabilir; bunlardan kaçınmak iyi olur. Egzersiz konusunda bir kısıtlama yoktur; ancak diş çekimi gibi bir işlem geçirdiyseniz ilk günlerde ağır eforu hekiminizin önerisine göre ayarlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diş ağrısı ve sürekli rahatsızlık hissi kişiyi yorabilir, uykuyu ve ruh hâlini etkileyebilir. Bu duygular anlaşılırdır ve geçicidir. Kaygınız artıyorsa bunu diş hekiminizle konuşmaktan çekinmeyin; gerekirse ruhsal destek için bir sağlık uzmanına başvurabilirsiniz.

Önleme

Gömülü diş tamamen önlenemez, çünkü nedeni çoğunlukla çene yapısı ve diş gelişimidir. Ancak düzenli diş hekimi kontrolleri sayesinde erken fark edilir ve iltihaplanma gibi sorunlar büyümeden önlenebilir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın genel önerileri doğrultusunda düzenli ağız ve diş sağlığı kontrolleri yaptırmak önemlidir. Yirmi yaş dişlerinin çıkma döneminde (genellikle 17-25 yaş) bir diş hekimine muayene olmak, sorun varsa erken fark edilmesini sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Diş etinde tekrarlayan iltihaplanma ve ağrı
• Apse (irin birikmesi) ve kötü tat, ağız kokusu
• Komşu dişte çürük veya kök hasarı
• Dişlerin sıkışması ve çapraşıklığın artması
• Nadiren çene kemiğinde kist oluşumu
• Ağzı açmada kısıtlılık ve çene ekleminde rahatsızlık

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişide gömülü diş, düzenli kontrol ve iyi ağız bakımıyla sorunsuz bir şekilde yönetilebilir. Sorun çıktığında diş hekiminin planladığı tedaviyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınır. Endişelenmek yerine bir diş hekimine danışmanız, süreci en sağlıklı şekilde yönetmenin ilk adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.