İdrar Kaçırma Tanısı Sonrası: Hayat Kalitenizi Artırmak Mümkün

Genel Bakış

İdrar kaçırma (üriner inkontinans), idrarı tutamama ve istem dışı idrar sızıntısıdır. Bir hastalık olmaktan çok, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir. Tanı konulduktan sonra doğru yaklaşımla bu durum kontrol altına alınabilir ve hayat kaliteniz artırılabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumda her dört kadından biri ve her on erkekten biri yaşamının bir döneminde idrar kaçırma ile karşılaşır. Kadınlarda hamilelik, doğum ve menopoz; erkeklerde prostat büyümesi ve prostat ameliyatları en önemli nedenler arasındadır.

İdrar kaçırma her yaşta görülebilir, ancak yaş ilerledikçe sıklığı artar. Kadınlar, doğum yapmış olanlar, fazla kilosu olanlar ve kronik öksürüğü olanlar daha yüksek risk taşır. Ayrıca bazı nörolojik hastalıklar da idrar kaçırmaya yol açabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürme, hapşırma veya gülerken idrar kaçırma
• Aniden gelen sıkışma hissiyle tuvalete yetişememe
• Sürekli veya damla damla idrar sızıntısı
• Gece idrara kalkma veya yatak ıslatma
• Gündüz çok sık tuvalete gitme
• İdrar yaparken ağrı, yanma veya zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflaması (hamilelik, doğum, obezite veya yaşlanmayla birlikte)
• Aşırı aktif mesane: Mesane kaslarının normalden erken kasılması
• Erkeklerde prostat büyümesi veya prostat ameliyatı sonrası oluşan hasar
• İnme, Parkinson hastalığı, multipl skleroz gibi sinir sistemini etkileyen hastalıklar
• İdrar yolu enfeksiyonları ve kabızlık
• Bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Kadın olmak ve doğum yapmış olmak
• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara içmek ve buna bağlı kronik öksürük
• Menopoz sonrası dönem
• Pelvik bölgeden geçmişte geçirilmiş ameliyat
• Ailede idrar kaçırma öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırma aniden başladıysa ve beraberinde ateş, ağrı veya kan varsa
• İdrar yapmakta zorlanıyorsanız veya hiç yapamıyorsanız
• İdrar kaçırma ile birlikte bacaklarda güçsüzlük veya uyuşma varsa
• Günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa hemen doktorunuzla görüşün

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma sürekli hale geldiyse ve sosyal yaşamınızı kısıtlıyorsa
• Sızıntı miktarı zamanla artıyorsa
• Gece uykudan uyandıracak sıklıkta idrara kalkıyorsanız
• Yeni başlayan veya tekrarlayan idrar kaçırma şikayetiniz varsa aile hekiminize başvurun

Tanı

Doktorunuz öncelikle sağlık geçmişinizi dinler, şikayetlerinizi ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini sorar. Ardından fizik muayene yapar ve idrar kaçırma tipini anlamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar analizi: Enfeksiyon, kan veya başka anormallikleri tespit etmek için yapılır.
• Mesane günlüğü: Birkaç gün boyunca tuvalete gitme saatlerinizi ve kaçırma ataklarınızı kaydedersiniz.
• Pelvik muayene: Pelvik taban kaslarının gücü ve sarkma olup olmadığı değerlendirilir.
• Ultrason: Böbrekler ve mesanenin yapısı görüntülenir.
• Ürodinami: Mesane ve idrar yollarının işlevini ölçen testlerdir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci rahatsız edici değildir. Size hangi testin neden yapılacağı tek tek anlatılır. Bazı testler için sıvı içmeniz gerekebilir; doktorunuz sizi yönlendirecektir. Tanı konulduktan sonra size özel bir tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

İdrar kaçırma tedavisi, altta yatan nedene ve size verdiği rahatsızlığa göre düzenlenir. İlk seçenekler genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve egzersizlerdir. Bu yöntemler yeterli olmazsa tıbbi tedavi veya gerekirse cerrahi seçenekler değerlendirilir. Tedavinin amacı semptomları kontrol altına almak ve yaşam kalitenizi artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban egzersizlerini (Kegel) düzenli yapın; doğru yapılışını bir uzmandan öğrenin.
• Mesanenizi eğitin: Tuvalete gitmek için aniden gelen sıkışma hissini yavaş yavaş ertelemeye çalışın.
• Günde yeterince sıvı alın, ancak gece yatmadan önce sıvı tüketimini sınırlayın.
• Kafein, alkol ve asitli içecekleri azaltın.
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenin, bol su için ve düzenli yürüyüş yapın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun; fazla kilo idrar kaçırmayı artırabilir.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri fayda sağlamazsa doktorunuz çeşitli tedavi yöntemleri önerebilir. Bunlar arasında mesane kaslarının aşırı aktivitesini azaltmayı hedefleyen ilaçlar, pelvik tabanı destekleyen vajinal cihazlar, mesane kaslarına uygulanan bazı enjeksiyonlar ve elektriksel sinir stimülasyonu sayılabilir. Hangi tedavinin, ne kadar süreyle uygulanacağına doktorunuz karar verir. Unutmayın, hiçbir ilacı doktor kontrolü olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, diğer tedavi yöntemlerinden yeterli sonuç alınamadığında veya yapısal bir sorun (örneğin mesane sarkması) varsa gündeme gelir. Stres tipi idrar kaçırmada üretral askı ameliyatı gibi yöntemler uygulanabilir. Cerrahi kararı, ürolog ve gerekirse jinekolog tarafından birlikte verilir ve ameliyatın riskleri ile yararları sizinle detaylıca paylaşılır.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda kuru kalmak için emici pedler, özel idrar tutucu iç çamaşırlar veya koruyucu yatak koruyucuları kullanabilirsiniz. Bu ürünleri eczanelerden temin edebilirsiniz. Dışarı çıkarken çantanızda yedek iç çamaşırı ve kıyafet bulundurun. Seyahatlerde tuvalet yerlerini önceden planlamak da kaygınızı azaltır. Bu durumun hayatınızı kontrol etmesine izin vermeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuvalete gitme saatlerinizi planlayın; idrar gelmese bile belirli aralıklarla tuvalete gidin.
• İdrarınızı yaparken acele etmeyin; mesanenizi tamamen boşaltmaya özen gösterin.
• Günlük sıvı alımınıza dikkat edin; çok az su içmek idrarı yoğunlaştırıp mesaneyi tahriş edebilir.
• Düzenli yürüyüş yapın, ancak yüksek zıplama ve ağır kaldırma gibi aktivitelerden kaçının.
• Gece kalkmalarını azaltmak için yatmadan 2-3 saat önce sıvı alımını kesin.

Diyet ve egzersiz

Bol lifli bir diyet, kabızlığı önler ve idrar kaçırma şikayetini azaltır. Her öğünde sebze ve meyve, tam tahıllı ekmek ve baklagillere yer verin. Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizleri düzenli yapın; özellikle kadınlar doğum sonrası bu egzersizlerle önemli fayda görebilir. Bu egzersizleri doğru öğrenmek için bir fizyoterapistten destek alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma; utanç, kaygı, özgüven kaybı ve içe kapanmaya yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin, ancak bu durumla yalnız yaşamanız gerekmediğini de unutmayın. Bir psikolog, sosyal hizmet uzmanı veya destek grubu, bu süreçte size çok yardımcı olabilir. Kendinizi sürekli çökmüş hissediyor veya intihar düşüncesi aklınızdan geçiyorsa, vakit kaybetmeden bir ruh sağlığı uzmanına başvurun veya 112 acil numarasını arayın.

Önleme

Her idrar kaçırma türü önlenemese de risk azaltılabilir. Düzenli pelvik taban egzersizleri yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, kabızlığı önlemek ve sigarayı bırakmak bu riski düşürür. Ayrıca doğum sonrası pelvik egzersizlere erken başlamak, ileride yaşanabilecek kaçırma sorununun önüne geçebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar yolu enfeksiyonlarının daha sık görülmesi
• Cilt tahrişi, kızarıklık ve deri enfeksiyonları
• Hareket kısıtlılığı olan kişilerde yatak yaraları
• Gece sık tuvalete kalkmaya bağlı düşme ve yaralanma riski
• Sosyal izolasyon, depresyon ve yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

İdrar kaçırma, tedavi edilebilir bir sağlık problemidir. Erken tanı konduğunda ve doğru tedavi uygulandığında çoğu kişi belirgin bir iyileşme yaşar. Tedavi herkes için aynı değildir; size özel bir plan hazırlanır. Günümüzde hem ilaçsız yöntemler hem de cerrahi seçenekler oldukça başarılıdır. Bu nedenle umutlu olmak için çok fazla nedeniniz var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.