Gezici Böbrek (Nefroptozis): Nedir ve Ne Yapmalısınız?

Genel Bakış

Gezici böbrek, böbreğin normal yerinden aşağıya doğru kaymasıdır. Bu durum genellikle böbreği yerinde tutan bağ dokularının zayıflaması sonucu oluşur. Böbrek bu nedenle hareket edebilir ve bazen tekrar yerine dönebilir, bu yüzden 'gelip giden böbrek' olarak da adlandırılır. Çoğu zaman belirti vermez, ancak bazı kişilerde ağrıya veya idrar akışında sorunlara yol açabilir.

Gezici böbrek, oldukça nadir görülen bir durumdur. Kesin yaygınlığı bilinmemekle birlikte, genel nüfusta %1-2 oranında görüldüğü tahmin edilmektedir.

Gezici böbrek en sık 20-40 yaş arası, zayıf yapılı kadınlarda görülür. Ayrıca gebelik, hızlı kilo kaybı veya aşırı egzersiz yapan kişilerde de risk artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bel veya yan tarafta, özellikle ayakta dururken veya uzun süre ayakta kalınca artan, yatınca geçen ağrı
• Ağrı bazen kasıklara veya karına doğru yayılabilir
• İdrar yaparken ağrı veya sık idrara çıkma
• Bulanık veya kanlı idrar (nadir)
• Hafif bulantı veya rahatsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gezici böbrek çok nadirdir. Görülürse genellikle belirti vermez. Ancak karın ağrısı, idrar yolu enfeksiyonu belirtileri (ateş, idrar yaparken yanma) olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda böbrek çevresindeki dokuların zayıflaması nedeniyle ortaya çıkabilir. Belirtiler sırt ağrısı, idrar kaçırma veya idrar yolu enfeksiyonları şeklinde olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Böbreği yerinde tutan bağ dokularının (fasyaların) doğuştan zayıf olması
• Gebelik: Rahim büyüdükçe böbrek üzerinde baskı oluşturabilir ve bağ dokularını gevşetebilir
• Hızlı kilo kaybı: Yağ dokusunun azalması böbreğin desteklenmesini zayıflatır
• Aşırı fiziksel aktivite veya ağır kaldırma
• Önceki ameliyatlar veya travmalar (böbrek bölgesine darbe)

Risk faktörleri

• Kadın cinsiyeti (özellikle zayıf yapılı olanlar)
• 20-40 yaş aralığı
• Çoğul gebelikler
• Kilo kaybına neden olan hastalıklar (örneğin yeme bozuklukları)
• Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın
• Şiddetli ağrı ile birlikte kusma veya baygınlık hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bel ağrınız sürekli hale gelmişse veya tekrarlıyorsa
• İdrar yaparken rahatsızlık hissediyorsanız
• Daha önce teşhis edilmiş bir böbrek sorununuz varsa ve yeni belirtiler ortaya çıktıysa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından böbreğin yerini ve hareketini görmek için görüntüleme yöntemlerine başvurur.

Yapılabilecek testler

• Böbrek ultrasonu (genellikle ayakta ve yatarak iki pozisyonda yapılır)
• İntravenöz pyelogram (IVP): Damardan boya verilerek böbreklerin röntgenle görüntülenmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) (nadiren)
• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kanama kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle kolaydır. Ultrason sırasında size hem ayakta hem de uzanmış pozisyonda durmanız istenebilir. Bu testler ağrısızdır ve birkaç saat sürebilir. Sonuçları doktorunuz sizinle paylaşacak ve gerekli açıklamaları yapacaktır.

Tedavi

Tedavi, belirtilerin şiddetine ve günlük yaşamınızı ne kadar etkilediğine bağlıdır. Belirti yoksa tedavi gerekmez. Belirti varsa öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve ağrı yönetimi uygulanır. Nadiren cerrahi müdahale düşünülebilir.

Evde kişisel bakım

• Ağrıyı azaltmak için uzun süre ayakta kalmaktan kaçının
• Yan yatmak ağrıyı hafifletebilir
• Ağrı kesici kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın
• Kilo alımı veya verimi yavaş yapın; ani kilo değişimlerinden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı yönetmek için ağrı kesiciler veya iltihap giderici ilaçlar önerebilir. Belirtiler şiddetliyse ve günlük yaşamı etkiliyorsa, böbreği yerine sabitlemek için cerrahi (nefropeksi) düşünülebilir. Bu ameliyat genellikle kapalı yöntemle yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece ağrı çok şiddetliyse, idrar akışında sorun varsa veya böbrek işlevleri etkilenmişse cerrahi düşünülür. Ameliyat kararını doktorunuz sizinle birlikte değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Gezici böbrek genellikle günlük hayatı ciddi şekilde etkilemez. Belirtileriniz varsa, ağrıyı tetikleyen pozisyonlardan kaçınarak yaşam kalitenizi artırabilirsiniz. Düzenli doktor kontrolleri önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uzun süre ayakta durmanız gereken işlerde ara sıra oturun veya uzanın
• Ağır kaldırmaktan kaçının; eğer kaldıracaksanız dizlerinizi bükün
• Bol sıvı tüketin; idrar yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olur
• Stres yönetimi teknikleri (yoga, nefes egzersizleri) ağrıyla başa çıkmanıza yardımcı olabilir

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Ancak böbrek sağlığı için dengeli beslenme, tuz ve işlenmiş gıdalardan kaçınma önerilir. Egzersiz olarak yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili aktiviteler idealdir. Karın kaslarını güçlendiren egzersizler böbrek çevresindeki dokuları destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı yaşam kalitesini düşürebilir ve kaygıya yol açabilir. Endişelerinizi doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmak önemlidir. Unutmayın, çoğu kişi belirti yaşamaz ve durum yönetilebilir.

Önleme

Gezici böbreğin kesin bir önleme yöntemi yoktur. Ancak ani kilo değişimlerinden kaçınmak, düzenli egzersiz yapmak ve aşırı zorlayıcı aktivitelerden kaçınmak riski azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Böbrek akışının bozulmasına bağlı böbrek taşı oluşumu
• Böbrek damarlarında dönme veya bükülme (çok nadir)
• Kronik böbrek hasarı (oldukça nadir)

Uzun vadeli görünüm

Gezici böbrek genellikle ciddi bir durum değildir ve çoğu insan belirti yaşamaz. Belirtisi olanlar bile çoğu zaman yaşam tarzı değişiklikleriyle rahatlayabilir. Gerekirse cerrahi tedavi başarılıdır. Düzenli takip ile sorunsuz bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.