İdrar Kaçırma ve Beslenme: Diyetle Rahatlama Yolları

Genel Bakış

İdrar kaçırma (tıpta üriner inkontinans), kişinin istemi dışında idrarının sızmasıdır. Bu durum, mesane kaslarının zayıflığı, sinir sorunları veya pelvik taban kaslarının (mesaneyi destekleyen kasların) gevşekliği gibi birçok nedenden kaynaklanabilir. Beslenme alışkanlıkları, mesaneyi tahriş ederek idrar kaçırmayı artırabilir veya azaltabilir.

Evet, çok yaygındır. Toplumda her 4 kadından 1'i ve her 8 erkekten 1'i hayatının bir döneminde idrar kaçırma sorunu yaşar. Yine de birçok kişi bu sorunu doktoruyla paylaşmaktan utanır ve yardım istemez.

İdrar kaçırma her yaşta görülebilir, ancak özellikle 40 yaş üstü kadınlarda, doğum yapmış kadınlarda, menopoz sonrası kadınlarda ve prostat sorunları olan erkeklerde daha sıktır. Ayrıca yaşlı yetişkinlerde ve nörolojik hastalığı olan kişilerde de görülme olasılığı yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürme, hapşırma, gülme veya ağır kaldırma sırasında idrar kaçırma
• Aniden gelen ve kontrol edilemeyen idrar yapma isteği
• Sık sık idrara çıkma (günde 8 defadan fazla)
• Gece uyanıp idrar yapma ihtiyacı
• Tuvalete ulaşmadan idrarın gelmesi
• Mesane tam boşalmamış hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda idrar kaçırma genellikle gece alt ıslatma (enürezis) olarak görülür.
• Gündüz idrar kaçırma, ani tuvalet ihtiyacı ve pantolon ıslatma da olabilir.
• Kabızlık veya idrar yolu enfeksiyonu gibi nedenler çocuklarda idrar kaçırmaya yol açabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ani idrar sızması ve sık tuvalete gitme daha yaygındır.
• İlaçların yan etkileri veya hareket güçlüğü tuvalete yetişmeyi zorlaştırabilir.
• Gece idrar kaçırma ve uykudan uyanma sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının zayıflığı (doğum, yaşlanma veya aşırı kiloya bağlı)
• Aşırı aktif mesane (mesane kaslarının istemsiz kasılması)
• Prostat büyümesi veya prostat ameliyatı sonrası durum
• Sinir hasarları (şeker hastalığı, felç, Parkinson hastalığı gibi)
• Kabızlık – kalın bağırsakta sıkışan dışkı mesaneye baskı yapabilir
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Bazı ilaçlar (tansiyon ilaçları, sakinleştiriciler gibi) idrar kaçırmayı artırabilir
• Aşırı sıvı tüketimi veya mesaneyi tahriş eden yiyecek ve içecekler (kafein, alkol, asitli içecekler)

Risk faktörleri

• Kadın olmak ve doğum yapmak
• Menopoz sonrası östrojen düşüklüğü
• Aşırı kilo veya obezite
• Sigara içmek (kronik öksürük pelvik tabana zarar verir)
• Yaş ilerlemesi
• Ailede idrar kaçırma öyküsü
• Uzun süren kabızlık
• Bazı sporlar ve ağır kaldırma işleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarda kan fark ederseniz
• İdrar yaparken şiddetli ağrı veya yanma hissederseniz
• Ateş ve sırt/karın ağrınız varsa
• Ani idrar tutamama ve bacaklarda güçsüzlük varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Sık sık idrara çıkıyor ve gece uykudan uyanıyorsanız
• Öksürürken, gülerken veya egzersiz yaparken farkında olmadan idrarınız geliyorsa
• İdrar kaçırmayı fark ettiğinizde, birkaç hafta geçmesine rağmen düzelmiyorsa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve şikayetlerinizi sorar. Ardından fizik muayene, idrar testi ve gerekirse bazı görüntüleme tetkikleri yapılır. Ayrıca idrar kaçırma günlüğü tutmanız istenebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan olup olmadığını görmek için)
• Fizik muayene ve pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi
• İdrar kaçırma günlüğü (ne zaman, ne kadar idrar kaçtığını kaydetmek)
• Ultrason (mesanenin boşalıp boşalmadığını kontrol etmek için)
• Ürodinami testi (mesanenin basınç ve doluluk durumunu ölçen özel bir test, gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci genellikle ağrısızdır ve çoğunlukla muayenehane veya poliklinikte yapılır. Doktorunuz size birkaç soru soracak ve idrar kaçırmanızın türünü belirlemek için bazı testler isteyecektir. Sonuçlara göre size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Tedavi

İdrar kaçırmanın tedavisi, sorunun türüne ve şiddetine göre değişir. Çoğu durumda önce yaşam tarzı değişiklikleri, pelvik taban egzersizleri ve beslenme düzenlemesi önerilir. İlaçlar ve cerrahi yöntemler, diğer tedaviler işe yaramazsa gündeme gelir.

Evde kişisel bakım

• Mesaneyi tahriş edebilecek kafein, alkol, asitli içecekler, çok baharatlı ve ekşi yiyecekleri azaltın
• Sıvı alımını günde ortalama 6-8 bardak olacak şekilde düzenleyin; gece yatarken fazla su içmekten kaçının
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar (kepekli tahıllar, sebzeler, meyveler) tüketin
• Pelvik taban egzersizlerini (Kegel egzersizi) düzenli olarak yapın
• İdrarınızı çok uzun süre tutmayın; tuvalete gitmeyi belirli aralıklarla planlayın
• Aşırı kilonuz varsa, yavaş yavaş kilo vermeye çalışın
• Sigara içiyorsanız bırakın; öksürük pelvik tabana baskı yapar

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz idrar kaçırma türüne göre ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar mesaneyi gevşeterek kasılmaları azaltabilir veya idrar tutma mekanizmasını güçlendirebilir. İlaçların mutlaka doktor kontrolünde kullanılması gerekir; kendiniz ilaç almamalısınız. Ayrıca, özellikle menopoz dönemindeki kadınlarda hormonal tedavi seçenekleri de doktor tarafından değerlendirilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, genellikle pelvik taban egzersizleri ve ilaç tedavisi sonuç vermedikçe önerilmez. Stres tipi idrar kaçırmada, mesane boynunu destekleyen band veya askı yöntemleri gibi minimal invaziv işlemler yapılabilir. Ameliyat kararı üroloji uzmanı tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

İdrar kaçırma ile yaşamayı kolaylaştırmak için tuvalet alışkanlıklarınızı düzenleyebilir, gün içinde düzenli aralıklarla tuvalete gidebilirsiniz. Dışarı çıkarken yedek iç çamaşırı veya koruyucu ped taşımak size güven verir. Ayrıca, sıvı alımını günün erken saatlerine yaymak ve yatmadan birkaç saat önce içmeyi kesmek gece kaçırmayı azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş ve yüzme kasları güçlendirir
• Kilonuzu kontrol altında tutun; fazla kilo mesaneye baskı yapar
• Kafeinli içecekleri (kahve, çay, kola) günde bire indirin
• Gazlı içecekler ve yapay tatlandırıcılar da bazı kişilerde mesaneyi tahriş edebilir
• Yeterli lif alın ve kabızlığı önlemek için su için
• Pelvik taban egzersizlerini alışkanlık haline getirin (örneğin yemeklerden sonra)

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde mesane dostu yiyeceklere yönelin: elma, muz, armut, karpuz, kepekli tahıllar, patates, pirinç ve sebzeler. Baharatlı yiyeceklerden, çiğ soğandan, sirke ve turunçgillerden uzak durmak faydalı olabilir. Egzersiz konusunda ağır kaldırma ve zıplama hareketleri kaçırmayı artırabileceğinden; yüzme, yürüyüş ve bisiklet gibi düşük etkili aktiviteler önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma, utanç, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Kendinizi suçlamayın; bu tıbbi bir durumdur ve çözüm yolları vardır. Yaşadığınız duyguları ailenizle veya güvendiğiniz biriyle paylaşmak rahatlama sağlayabilir. Gerekirse bir psikologdan destek almak da yaşam kalitenizi artırabilir.

Önleme

Her idrar kaçırma tipi önlenemese de, sağlıklı yaşam alışkanlıkları riskini azaltabilir. Düzenli pelvik taban egzersizleri, sağlıklı kilo, sigara içmeme, yeterli lif ve su tüketimi idrar kaçırmayı önlemeye yardımcı olabilir.

Aşılar

İdrar kaçırma ile doğrudan ilişkili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel sağlık taramalarında idrar kaçırma için rutin bir tarama önerilmez. Ancak bu sorunu yaşıyorsanız, doktorunuza belirtmeniz erken tanı ve tedaviye başlamak için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar kaçırmaya bağlı cilt tahrişi, kızarıklık ve mantar enfeksiyonları
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Düşme ve kırık riski (gece tuvalete yetişmeye çalışırken)
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Sosyal aktivitelerden uzaklaşma, depresyon ve kaygı

Uzun vadeli görünüm

İdrar kaçırma tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi belirgin bir iyileşme hisseder, hatta bazıları tamamen kuruluk sağlar. Erken başvuru ve doktorunuzla iş birliği yapmak, sonuçların çok daha iyi olmasını sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.