Hazımsızlık (İndigestion)

Genel Bakış

Hazımsızlık, yemek yedikten sonra midenin üst kısmında rahatsızlık, dolgunluk, ağrı veya yanma hissi olarak tanımlanır. Tek başına bir hastalık değildir; birçok farklı nedene bağlı olarak ortaya çıkabilen yaygın bir belirti kümesidir.

Evet, hazımsızlık çok yaygın bir durumdur. İnsanların yaklaşık dörtte biri hayatının bir döneminde hazımsızlık belirtileri yaşar.

Hazımsızlık herkesi etkileyebilir. Ancak aşırı yemek yeme, hızlı yemek yeme, yağlı ve baharatlı yiyecekler, stres, sigara ve alkol kullanımı gibi faktörler hazımsızlığı daha olası hale getirir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemek sırasında veya sonrasında mide bölgesinde dolgunluk hissi
• Mide üst kısmında yanma veya ağrı
• Çabuk doyma; az miktarda yemekle bile tokluk hissi
• Midede guruldama veya şişkinlik
• Bulantı
• Geğirme ve gaz çıkarma

Çocuklarda belirtiler

• Yemek yemeyi reddetme veya az yeme
• Karın ağrısı ve huzursuzluk
• Yedikten sonra ağlama veya kıvranma
• Büyümede yavaşlama (uzun süreli hazımsızlık durumunda)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İştahsızlık ve istem dışı kilo kaybı
• Yutma güçlüğü
• Karın ağrısında belirsizlik veya şiddet artışı
• Kansızlık belirtileri (halsizlik, solukluk)

Nedenler

Ana nedenler

• Aşırı yemek veya çok hızlı yemek
• Yağlı, baharatlı veya asitli yiyecekler ve içecekler
• Stres ve kaygı
• Sigara ve alkol kullanımı
• Mide ülseri, reflü veya gastrit gibi mide sorunları
• Bazı ilaçlar (örneğin ağrı kesiciler) – ancak ilaç değişikliği doktor onayı ile yapılmalıdır.

Risk faktörleri

• Obezite ve fazla kilo
• Düzensiz ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Hamilelik
• Mide enfeksiyonu (Helicobacter pylori)
• Safra kesesi veya pankreas hastalıkları
• Bazı kronik hastalıklar (diyabet, tiroid hastalıkları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hazımsızlığa göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma eşlik ediyorsa (112'yi arayın)
• Kusma sırasında kan veya dışkıda siyahlık varsa
• Yutma güçlüğü veya sürekli kusma varsa
• Açıklanamayan kilo kaybı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hazımsızlık belirtileri 2 haftadan uzun sürüyorsa
• Bazı alışkanlık değişiklikleriyle geçmiyorsa
• Ailenizde mide veya yemek borusu kanseri öyküsü varsa
• 40 yaşından büyükseniz ve yeni hazımsızlık belirtileri başladıysa

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Hazımsızlığın nedenini araştırmak için bazı sorular sorabilir; belirtilerin ne zaman başladığını, hangi yiyeceklerin tetiklediğini ve kullandığınız ilaçları öğrenmek ister.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri
• Mide endoskopisi (ışıklı ve kamerayla mideye bakış)
• Helicobacter pylori testi (nefes, dışkı veya kan testi olabilir)
• Karın ultrasonu
• Mide boşalma testi (nadiren gereklidir)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinize göre bazı testler isteyebilir. İşlemler genellikle ağrısızdır; endoskopi sırasında rahat olmanız için sakinleştirici verilebilir. Sonuçlara göre size en uygun tedavi planlanır.

Tedavi

Hazımsızlık tedavisi, altta yatan nedeni bulmaya ve belirtileri hafifletmeye yöneliktir. Çoğu insan yaşam tarzı ve beslenme değişiklikleriyle belirgin düzelme sağlar. Gerekirse doktorunuz ilaç önerebilir; ancak ilaç kullanımı mutlaka bir sağlık uzmanına danışılarak yapılmalıdır. Kendi başınıza ilaç kullanmayınız.

Evde kişisel bakım

• Birden fazla değil, sık ve az miktarda yemek yiyin
• Yemekleri yavaşça ve iyice çiğneyerek tüketin
• Yağlı, baharatlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Karbonatlı içecekler, kahve, çay ve alkolü azaltın
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik oturun veya yürüyüş yapın
• Sigara içmeyin veya bırakmak için destek alın
• Yatmadan önce ağır yemeklerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hazımsızlığın nedenine göre mide asidini azaltan veya mide hareketlerini düzenleyen ilaçlar önerebilir. Helicobacter pylori enfeksiyonu tespit edilirse, bu enfeksiyonun tedavisi için belirli bir kombinasyon ilaç kullanılabilir. Tedavi süresi ve ilaç seçimi kişiye özeldir; bu nedenle sadece doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hazımsızlığın kendisi için ameliyat genellikle gerekli değildir. Ancak altta yatan bir ülser, safra taşı veya başka bir cerrahi hastalık tespit edilirse, bu durumun tedavisi için cerrahi önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Hazımsızlıkla yaşamak, belirtilerinizi hangi yiyeceklerin ve alışkanlıkların tetiklediğini öğrenmekle kolaylaşır. Bir günlük tutarak hangi durumlarda rahatsızlık hissediyorsanız bunları belirleyin ve bunlardan kaçının. Düzenli yemek saatleri, yeterli su içmek ve porsiyonları küçültmek günlük yaşamınızı rahatlatır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş ve orta düzeyde fiziksel aktivite yapın
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Yemek sonrası hemen uzanmayın
• Rahat ve bol kıyafetler tercih edin
• Uykunuzu düzenleyin; yetersiz uyku hazımsızlığı artırabilir

Diyet ve egzersiz

Az yağlı, protein açısından dengeli ve lifli bir beslenme çoğu kişiye iyi gelir. Kızartma, aşırı acı ve salçalı yiyeceklerden uzak durmak, mevsim sebzeleri ve meyveleri ölçülü tüketmek önemlidir. Egzersiz, sindirimi destekler; ancak ağır egzersizleri yemekten hemen sonra yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik hazımsızlık yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir; sürekli rahatsızlık hissi kaygı ve stresi artırabilir. Stres, hazımsızlık belirtilerini kötüleştirebilir. Belirtilerinizle baş etmekte zorlanıyorsanız, bir psikolog veya psikiyatristten destek almayı düşünün. Unutmayın, duygusal sağlığınız sindirim sağlığınızla bağlantılıdır.

Önleme

Hazımsızlığı tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da belirtilerin sıklığını ve şiddetini azaltmak mümkündür. Dengeli beslenme, yavaş yemek, sigarayı bırakmak ve stresi yönetmek en önemli önleyici adımlardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtilerin altında yatan bir ülser veya enfeksiyon varsa, ilerleyerek kanama veya delinmeye yol açabilir
• Kronik yanma yemek borusunda hasar oluşturabilir (reflü hastalığı durumunda)
• Uzun süren hazımsızlık, önemli bir mide veya yemek borusu hastalığının belirtisi olabilir
• Şiddetli ağrı ve kusma, hastanede tedavi gerektirecek durumlara neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Hazımsızlık, doğru yaklaşım ve gerekirse doktor desteğiyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu insan yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtilerinde iyileşme fark eder. Altta yatan bir sorun varsa, erken teşhis ve uygun tedavi ile olumlu sonuç alınır. Kendinize karşı sabırlı olun; sağlığınız için atacağınız küçük adımlar zamanla büyük fark yaratır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.