Hastane Enfeksiyonları: Riski Azaltmak

Genel Bakış

Hastane enfeksiyonu, hastanede yatarken veya tedavi görürken ortaya çıkan enfeksiyondur. Bazen 'sağlık bakımıyla ilişkili enfeksiyon' da denir. Mikroplar (bakteri, virüs, mantar) vücuda girebilir; ancak doğru el hijyeni ve bakım önlemleriyle risk azaltılabilir.

Evet, hastanede yatan hastalarda görülebilir. Sıklığı hastaneye ve hastanın durumuna göre değişir; ancak doğru önlemlerle azaltılabilir.

Hastanede yatan herkesi etkileyebilir. Özellikle ameliyat olanlar, yoğun bakımda kalanlar, kateteri veya solunum tüpü olanlar, bağışıklığı zayıf kişiler, yaşlılar ve bebekler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş veya titreme
• Ameliyat yarasında kızarıklık, şişlik, ısı artışı veya akıntı
• Yeni başlayan öksürük, nefes darlığı veya balgam
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma veya idrarda kan
• İshal, karın ağrısı veya bulantı
• Halsizlik, iştahsızlık veya genel kırgınlık

Çocuklarda belirtiler

• Ateş, huzursuzluk veya sürekli ağlama
• Emmeme, iştahsızlık veya beslenmede azalma
• Uykuya meyil, halsizlik veya tepkisizlik
• Kusma, ishal veya döküntü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ateş görülmeyebilir; bu yüzden belirtiler gözden kaçabilir
• Ani kafa karışıklığı, unutkanlık veya sayıklama
• Düşme, ani halsizlik veya yürümede zorlanma
• İştahsızlık, sıvı almama veya idrar kaçırma

Nedenler

Ana nedenler

• Eller ve yüzeyler aracılığıyla mikropların bulaşması
• Damar yolu, sonda, solunum tüpü gibi tıbbi araçların kullanımı
• Ameliyat yaraları ve ciltteki giriş yerleri
• Hastanede kullanılan bazı cihazların temizliğinin yetersiz kalması

Risk faktörleri

• Uzun süre hastanede yatmak
• Yoğun bakımda tedavi görmek
• Ameliyat olmak
• Kateter, sonda veya solunum tüpü bulunması
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Diyabet, kronik akciğer veya kalp hastalığı gibi ek hastalıklar
• İleri yaş veya bebeklik dönemi
• Gereksiz veya uzun süreli antibiyotik kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Taburcu olduktan sonra ateşiniz çıkarsa
• Ameliyat yaranızda kızarıklık, ısı artışı, ağrı veya akıntı olursa
• Nefes almakta zorlanır veya yeni bir öksürük başlarsa
• İdrar yaparken yanma veya idrarda kan görürseniz
• Sürekli ishal veya kusma nedeniyle sıvı kaybı yaşarsanız
• Kendinizde ani kafa karışıklığı veya düşme fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yara bakımıyla ilgili sorularınız varsa
• Hafif ama geçmeyen belirtileriniz varsa
• Kontrol randevunuzu planlamak veya ertelemek istiyorsanız
• Hastanede aldığınız tedaviyle ilgili bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce öykünüzü dinler ve sizi muayene eder. Belirtilerin türüne ve yerine göre gerekli testleri ister. Hastane enfeksiyonları çoğu zaman muayene ve testler birlikte değerlendirilerek teşhis edilir.

Yapılabilecek testler

• Kan tahlilleri
• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Yara sürüntüsü veya akıntı kültürü
• Balgam kültürü
• Gerekirse akciğer grafisi veya ultrason

Randevunuzda neler beklenir

Kültür sonuçları birkaç gün sürebilir. Bu sürede belirtilerinizi hafifletmek için destek tedavisi başlanabilir. Doktorunuz sonuçlara göre tedavi planınızı düzenler.

Tedavi

Tedavi, enfeksiyonun türüne ve yerine göre planlanır. Amaç mikropları kontrol etmek, belirtileri hafifletmek ve iyileşmeyi desteklemektir. Çoğu hastane enfeksiyonu erken tedaviyle iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık sık ve doğru şekilde yıkayın
• Yara bakımını doktorunuzun tarif ettiği gibi yapın
• Bol sıvı alın ve dinlenin
• Ateşinizi ve diğer belirtileri günlük olarak takip edin
• Belirtiler kötüleşirse hemen sağlık ekibine bildirin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz enfeksiyonun türüne göre antibiyotik, antiviral veya antifungal tedavi başlayabilir. Ayrıca sıvı ve oksijen desteği verebilir, yara bakımı yapabilir veya biriken iltihaplı sıvıyı boşaltabilir. İlaçları yalnızca sağlık ekibinin önerdiği şekilde kullanın; kendi başınıza ilaç başlamayın veya bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Apse, iltihaplı sıvı birikmesi veya enfekte olmuş kateter ya da protez varsa cerrahi drenaj veya aracın çıkarılması gerekebilir. Bu karar, durumunuzu değerlendiren doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi planınıza uyun, kontrol randevularınızı aksatmayın ve belirtilerinizi günlük olarak not edin. Yara bölgenizi temiz ve kuru tutun. Kendinizi yorgun hissederseniz dinlenmeye özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık yıkayın; özellikle yemek öncesi ve tuvalet sonrası
• Kalabalık ve havasız ortamlardan uzak durun, özellikle bağışıklığınız zayıfsa
• Yara bölgesini temiz ve kuru tutun
• Sigara içmeyin; sigara iyileşmeyi yavaşlatabilir
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri ve taramaları ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin; protein ve sıvı alımına özen gösterin. Doktorunuz izin verdiği ölçüde hafif hareket edin. Yeni bir egzersiz programına başlamadan önce sağlık ekibinize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastanede enfeksiyon geçirmek kaygı, yalnızlık veya moral bozukluğu yaratabilir; bu duygular normaldir. Sağlık ekibinizle paylaşın; gerekirse psikolojik destek isteyin. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız veya kendinize zarar verme düşüncesi varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Önleme

Evet, hastane enfeksiyonları büyük ölçüde önlenebilir. En etkili yol el hijyenidir. Sağlık çalışanlarının da sizin ve yakınlarınızın da elleri temiz tutması riski azaltır.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi aşılar için doktorunuza danışın. Hastaneye gitmeden önce aşı durumunuzu gözden geçirmek faydalı olabilir.

Tarama programları

Hastane enfeksiyonları için rutin bir tarama testi yoktur. Bazı hastanelerde ameliyat öncesi risk değerlendirmesi yapılır. Sorularınız için sağlık ekibinize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun kana yayılması (sepsis) ve ciddi bir duruma dönüşmesi
• Daha uzun hastane yatışı ve ek tedavi ihtiyacı
• Enfekte olan kateter veya protezin çıkarılması gerekmesi
• Nadiren organlarda hasar

Uzun vadeli görünüm

Çoğu hastane enfeksiyonu erken fark edilip tedavi edildiğinde iyileşir. El hijyeni, erken bildirim ve düzenli kontroller iyileşme şansını artırır. Endişelerinizi sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.