İnverted Papilloma (Ters Papillom)

Genel Bakış

İnverted papilloma, burnun içini ve yüz kemiklerinin içindeki boşluklar olan sinüsleri döşeyen ince dokudan (mukoza) kaynaklanan iyi huylu bir büyümedir. 'İnverted' yani 'ters dönmüş' denmesinin nedeni, bu dokuyu oluşturan hücrelerin normalde olduğu gibi yüzeyde kalmak yerine dokunun içine doğru büyümesidir. Kanser değildir, ancak bulunduğu yerde büyüyerek çevre dokulara baskı yapabilir ve tedavi edildikten sonra tekrar ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Oldukça nadir görülen bir durumdur. Yine de burun ve sinüslerde görülen iyi huylu büyümeler arasında en sık rastlananlardan biridir. Bu yüzden doktorlar tek taraflı ve uzun süren burun şikayetlerinde akıllarında bulundurur.

Daha çok 40-60 yaş arası yetişkinlerde görülür ve erkeklerde biraz daha sık rastlanır. Sigara içenlerde ve uzun süreli burun-sinüs iltihabı (sinüzit) yaşayan kişilerde daha sık bildirilmiştir. Çocuklarda çok nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tek taraflı burun tıkanıklığı (hep aynı taraftan nefes alamama)
• Burundan nefes almakta zorlanma
• Tek taraflı burun akıntısı veya geniz akıntısı
• Burun kanaması ya da kanlı balgam
• Koku alma duyusunun azalması veya kaybolması
• Yüz, burun çevresi veya alında basınç ya da dolgunluk hissi
• Horlama veya uyku sırasında nefes alma güçlüğü
• Tek taraflı kulakta tıkanıklık veya dolgunluk hissi
• Sesin değişmesi ya da genizden konuşma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda çok nadir görülür.
• Çocuklarda tek taraflı burun tıkanıklığının en sık nedenleri arasında buruna kaçan yabancı cisim, alerji, geniz eti büyümesi ve sık geçirilen enfeksiyonlar vardır.
• Yine de tek taraflı, haftalar süren ve geçmeyen burun tıkanıklığı ya da kanlı akıntı varsa bir çocuk hekimine veya kulak burun boğaz uzmanına danışmak gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• 40 yaş üstünde daha sık görülür ve belirtiler sıklıkla sinüzit ile karıştırılabilir.
• Uzun süredir geçmeyen, tek taraflı burun tıkanıklığı ve koku kaybı varsa ileri değerlendirme gerekebilir.
• İleri yaşta ek hastalıklar (kalp, akciğer, şeker hastalığı) varsa belirtilerin daha dikkatli izlenmesi önerilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni henüz bilinmemektedir.
• Burun ve sinüs mukozasındaki hücrelerin normal dışı bir şekilde büyümesiyle ortaya çıkar.
• Bazı çalışmalar HPV (insan papilloma virüsü) ile bir ilişki olduğunu göstermektedir, ancak bu her hastada söz konusu değildir.
• Uzun süreli burun-sinüs iltihabının zemin hazırlayabileceği düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• HPV enfeksiyonu öyküsü
• Kronik sinüzit veya alerjik burun iltihabı gibi sürekli burun şikayetleri
• 40-60 yaş aralığında olmak
• Erkek olmak
• Toz, kimyasal madde veya tahriş edici maddelere uzun süreli maruz kalma (bazı çalışmalarda belirtilmiştir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tek taraflı ve haftalarca süren burun tıkanıklığınız varsa
• Tekrarlayan burun kanamaları yaşanıyorsa
• Yüzünüzde şişlik, uyuşma veya gözle ilgili yeni şikayetler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süren burun akıntısı, geniz akıntısı veya koku azalması varsa
• Sık tekrarlayan sinüzit atakları geçiriyorsanız
• Horlama ve uyku sırasında nefes alma güçlüğü fark ettiyseniz

Tanı

Tanı genellikle kulak burun boğaz (KBB) uzmanının muayenesiyle başlar. Doktor burun içini ince bir ışıklı kamera (endoskop) ile ayrıntılı olarak inceler. Gerekirse görüntüleme yöntemleri ve doku örneği (biyopsi) ile kesin değerlendirme yapılır.

Yapılabilecek testler

• Burun ve geniz muayenesi
• Endoskopik burun muayenesi: burun içinin ince bir kamera ile görüntülenmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT): sinüslerin ve kemik yapıların görüntülenmesi
• Manyetik rezonans (MR): yumuşak dokuların ve yayılımın değerlendirilmesi
• Biyopsi: büyümeden küçük bir doku parçası alınıp patoloji laboratuvarında incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısız ve kısa sürelidir; burun içine ince bir kamera yerleştirilirken hafif bir dolgunluk hissedebilirsiniz. Biyopsi sonrasında birkaç gün hafif kanama veya kanlı akıntı olabilir. Sonuçlar genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında çıkar. Süreç boyunca endişelerinizi doktorunuza sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

İnverted papillomanın ana tedavisi cerrahidir; büyümenin tamamen çıkarılması hedeflenir. Cerrahi sonrası düzenli kontroller, tekrar oluşup oluşmadığını izlemek için çok önemlidir. Hastalığın seyri kişiden kişiye değiştiği için tedavi planı mutlaka bir uzman hekim tarafından kişiye özel belirlenmelidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularını aksatmayın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek isteyin; bu hem burun sağlığı hem genel sağlık için önemlidir.
• Burun içinin nemli kalmasına dikkat edin; kuru hava şikayetleri artırabilir.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde burun yıkama veya nemlendirme yöntemlerini kullanın.
• Ameliyat sonrası dönemde ağır kaldırmaktan, burnu zorlamaktan ve doktorunuzun sakıncalı gördüğü hareketlerden kaçının.
• Şikayetleriniz tekrarlarsa beklemeden hekiminize bildirin.

Tıbbi tedaviler

İnverted papillomayı ilaçla tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Hekimler, eşlik eden iltihap veya tıkanıklık gibi şikayetleri hafifletmek için burun spreyleri ya da kısa süreli ilaç tedavileri önerebilir; ancak bu tür tedaviler büyümeyi yok etmez. Hangi ilacın size uygun olduğu, dozu ve süresi yalnızca hekiminiz tarafından belirlenmelidir; kendi başınıza ilaç kullanmayın ve eczacınıza danışmadan bitkisel ürünler dahil hiçbir ürünü başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, büyümenin tamamen çıkarılması ve tekrar riskinin azaltılması için genellikle önerilen yoldur. Ameliyat sıklıkla burun içinden (endoskopik) yapılır; büyümenin yeri ve boyutuna göre bazen yüzden küçük bir kesi gerektiren yaklaşımlar da kullanılabilir. Ameliyatın şekli, kapsamı ve riskleri kulak burun boğaz uzmanınız tarafından sizinle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Tanı aldıktan sonra pek çok kişi günlük hayatına normal şekilde devam eder. En önemli nokta düzenli kontrolleri sürdürmek ve şikayetlerdeki değişiklikleri fark edip hekiminize bildirmektir. Ameliyat sonrası iyileşme döneminde dinlenmeye zaman tanıyın; iyileşme kişiden kişiye değişir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun; dumansız ortamlarda bulunmaya çalışın.
• Burun kuruluğunu önlemek için evinizin havasını nemlendirin.
• Bol su için ve sağlıklı uyku düzenine özen gösterin.
• Soğuk algınlığı ve grip dönemlerinde elleri sık yıkayarak enfeksiyon riskini azaltın.
• Burun spreyleri veya ilaçlar konusunda mutlaka hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Diyet ve egzersiz

İnverted papillomaya özel bir diyet yoktur. Dengeli ve çeşitli beslenmek, sebze ve meyveyi sofradan eksik etmemek genel sağlığınızı ve iyileşme gücünüzü destekler. Hafif tempolu yürüyüşler gibi düzenli hareket faydalıdır. Ameliyat sonrası dönemde ne zaman ve hangi tempoda egzersize dönebileceğinizi mutlaka doktorunuza sorun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böyle bir tanı duymak kaygı, endişe ve 'kansere dönüşür mü?' korkusunu beraberinde getirebilir. Bu duygular çok anlaşılırdır ve pek çok kişi benzer şeyler yaşar. Endişeniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden veya psikolojik destek hizmetinden yardım istemekten çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissettiğiniz ya da baş edemediğinizi düşündüğünüz bir anda 112'yi arayabilir veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz.

Önleme

İnverted papillomayı tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak sigaradan uzak durmak, burun ve sinüs iltihaplarını ihmal etmemek ve uzun süren tek taraflı şikayetlerde erken değerlendirme yaptırmak riski azaltmaya ve erken fark etmeye yardımcı olabilir.

Aşılar

HPV'ye karşı koruma sağlayan aşılar bulunmaktadır. Bu aşıların kimler için uygun olduğu, hangi yaş aralığında yapıldığı ve olası yararları konusunda aile hekiminize veya bir sağlık profesyoneline danışabilirsiniz. Unutmayın, aşı mevcut bir papillomu tedavi etmez; koruyucu bir önlemdir.

Tarama programları

İnverted papilloma için toplum genelinde uygulanan rutin bir tarama programı yoktur. Tarama yerine, tek taraflı ve haftalarca süren burun tıkanıklığı, kanama ya da koku kaybı gibi belirtilerin erken değerlendirilmesi önerilir. Tanı almış kişilerde ise düzenli kulak burun boğaz kontrolleri tekrarı yakalamak açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Büyüyerek burun yolunu tıkayabilir ve nefes almayı zorlaştırabilir.
• Sinüslere, göz çevresine ve yüz kemiklerine doğru yayılarak baskı yapabilir.
• Yakın dokularda ve kemikte hasara yol açabilir.
• Tedavi sonrası bile tekrar oluşabilir.
• Küçük bir oranda, yıllar içinde kötü huylu bir büyümeye (kanser) dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

İnverted papilloma iyi huylu bir büyümedir ve uygun şekilde tedavi edildiğinde sonuçlar genellikle iyidir. Pek çok kişi cerrahi sonrası normal yaşamına döner. Önemli olan düzenli kontrolleri sürdürmek ve şikayetlerde değişiklik olduğunda hemen haber vermektir. Her hastanın durumu farklıdır; sizin için en doğru bilgiyi ve planı tedavi ekibiniz verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.