İridosiklit (Göz İçi İltihabı)

Genel Bakış

İridosiklit, gözün içindeki iris (gözün renkli tabakası) ile siliyer cismin (göz merceğini tutan ve gözün odaklanmasına yardımcı olan kaslı yapı) iltihaplanmasıdır. Halk arasında 'göz içi iltihabı' olarak da bilinir. Üveit denilen göz içi iltihapları grubunun ön kısmı tutan biçimidir. Genellikle tek gözde ortaya çıkar ve zamanında tedavi edilmezse görmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden belirtiler başladığında vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurmak önemlidir.

Göz hekimlerine başvurularda nispeten sık karşılaşılan bir durumdur. Üveit denilen göz içi iltihaplarının en yaygın biçimidir.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık 20-50 yaş arasındaki yetişkinlerde ortaya çıkar. Ankilozan spondilit gibi romatizmal hastalığı olanlarda, bağışıklık sistemini etkileyen durumlarda ve bazı enfeksiyonları geçiren kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde ağrı — özellikle göz çevresine dokununca veya göz hareket ettirilince artabilen künt bir ağrı
• Işığa aşırı hassasiyet (fotofobi)
• Gözde kızarıklık — genellikle gözün renkli kısmının çevresinde halka şeklinde belirginleşir
• Bulanık görme veya görmede hafif azalma
• Aşırı gözyaşı, gözde batma veya yabancı cisim varmış hissi
• Gözbebeğinin normalden küçük kalması
• Göz kapağında şişlik veya gözü açmakta zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Vakaların yaklaşık yarısında belirgin bir neden bulunamaz; buna 'idyopatik' (nedeni bilinmeyen) denir.
• Romatizmal ve otoimmün hastalıklar: ankilozan spondilit, sedef hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, Behçet hastalığı, romatoid artrit gibi
• Enfeksiyonlar: bazı virüsler (örneğin uçuk virüsü), bakteriler, parazitler ve mantarlar
• Göz travması: künt ya da delici yaralanmalar, göz ameliyatı sonrası dönem
• Bazı ilaçlara bağlı reaksiyonlar
• Göz tümörleri (çok nadir)

Risk faktörleri

• HLAB27 adı verilen genetik yapıya sahip olmak
• Ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, sedef hastalığı veya inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı olması
• Daha önce iridosiklit geçirmiş olmak (tekrarlama eğilimi vardır)
• Göz yaralanması veya göz ameliyatı geçmişi
• Sigara kullanımı ve yoğun stresin atakları tetikleyebildiği düşünülmektedir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göz ağrısı ve ışığa hassasiyet birkaç saatten uzun sürüyorsa
• Görmede ani ya da hızlı azalma varsa
• Gözde belirgin kızarıklık ve batmayla birlikte görme bulanıklığı varsa
• Daha önce iridosiklit geçirdiyseniz ve benzer belirtiler tekrar başladıysa aynı gün başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan göz kızarıklığı veya hafif ışık hassasiyeti atakları
• Romatizmal bir hastalığınız varsa planlı göz kontrolü
• Gözlük veya lens kullanımında fark ettiğiniz görme değişiklikleri

Tanı

Tanı, bir göz hekiminin muayenesiyle konur. Hekim özel bir ışıklı büyüteç (biyomikroskop) kullanarak gözün ön kısmını inceler; iltihap hücrelerini, gözbebeğinin durumunu ve olası yapışıklıkları değerlendirir. Nedeni araştırmak için bazen kan tetkikleri ve romatoloji gibi diğer bölümlerle birlikte değerlendirme gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği ölçümü
• Yarıklı lamba (biyomikroskop) muayenesi
• Göz içi basıncı ölçümü
• Göz dibi (fundus) muayenesi
• Kan testleri: iltihap belirteçleri, HLAB27 ve romatolojik tetkikler
• Gerektiğinde enfeksiyon araştırması (örneğin akciğer grafisi veya kan kültürü)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısız geçer, ancak ışığa hassasiyet nedeniyle biraz rahatsızlık hissedebilirsiniz. Gözbebeğini büyüten bir damla damlatılabilir; bu durumda birkaç saat bulanık görme ve ışığa hassasiyet olabilir. Bu nedenle o gün araç kullanmamanız ve yanınızda birinin olması iyi olur.

Tedavi

Tedavinin amacı iltihabı azaltmak, ağrıyı gidermek, göz içinde yapışıklık oluşmasını önlemek ve görmeyi korumaktır. Tedavi genellikle ilk günlerde sık aralıklarla kullanılan göz damlalarıyla başlar ve hekimin önerdiği şekilde kademeli olarak azaltılır. Çoğu kişi birkaç hafta içinde belirgin şekilde iyileşir; ancak ataklar tekrarlayabildiği için kontroller önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Göz damlalarınızı hekimin önerdiği sıklıkta ve sürede kullanın; kendi kararınızla aniden bırakmayın.
• Damlayı damlatmadan önce ellerinizi yıkayın; göz kapağına veya kirpiklere değmemeye çalışın.
• Güneş gözlüğü kullanmak ışığa hassasiyeti azaltabilir.
• Düzenli uyku ve dinlenme iyileşmeyi destekler.
• Gözünüzü ovalamayın; tozlu ve klimalı ortamlardan mümkünse uzak durun.
• Kontakt lens kullanıyorsanız hekiminiz izin verene kadar takmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide öncelikle iltihabı bastıran göz damlaları (kortikosteroid içeren damlalar) kullanılır; bunlar iltihap hücrelerini azaltır. Gözbebeğini genişleten ve göz içi kasları gevşeten damlalar ağrıyı hafifletir ve yapışıklıkları önlemeye yardımcı olur. Altta yatan bir romatizmal hastalık veya enfeksiyon saptanırsa, ilgili bölümle birlikte o durumun tedavisi planlanır. Ağrı için ağızdan ağrı kesici önerilebilir. Göz içi basıncı yükselirse bunu dengelemeye yönelik ek tedaviler gerekebilir. Hangi ilacın, hangi sıklıkta ve ne kadar süre kullanılacağına mutlaka hekiminiz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İridosiklit genellikle ameliyatla tedavi edilmez. Ancak tekrarlayan iltihaplar nedeniyle göz içinde yapışıklık, katarakt veya göz tansiyonu yükselmesi gibi sorunlar gelişirse bunların düzeltilmesi için cerrahi gerekebilir. Bu karar göz hekiminiz tarafından sizin durumunuza göre verilir.

Bu durumla yaşamak

İridosiklit dönem dönem ataklarla seyredebilir. Damla kullanımınızı düzenli sürdürmek ve kontrol randevularını kaçırmamak atakları yönetmeyi kolaylaştırır. En önemli alışkanlık, belirtiler tekrar başladığında erken başvurmaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; sigara bazı göz içi iltihabı türlerinde atakları sıklaştırabilir.
• Stresi yönetmek için düzenli yürüyüş, nefes egzersizleri gibi yöntemler deneyin.
• Düzenli uyku bağışıklık sistemini destekler.
• Romatizmal bir hastalığınız varsa tedavinizi aksatmayın ve kontrollerinizi sürdürün.

Diyet ve egzersiz

İridosiklit için özel bir diyet yoktur. Sebze ve meyveden zengin dengeli beslenme genel sağlığınızı destekler. Yürüyüş gibi düzenli, orta tempolu hareketler hem genel sağlığa hem de eşlik eden romatizmal hastalıkların yönetimine katkı sağlar. Atak sırasında gözünüz rahatsızsa yoğun egzersiz yerine dinlenmeyi tercih edebilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan göz iltihapları kişide kaygı, görme kaybı korkusu ve yorgunluk yaratabilir; bu duygular çok anlaşılırdır. Duygularınızı aile hekiminiz veya göz hekiminizle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse ruh sağlığı desteği almak da tedavinin bir parçasıdır. Kendinizi çok bunalmış hissettiğinizde en yakın sağlık kuruluşuna başvurun; acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenemeyebilir, ancak atakları ve komplikasyonları azaltmak için yapılabilecekler vardır: altta yatan romatizmal hastalığın düzenli tedavisi, göz yaralanmalarından korunma, sigaradan uzak durma ve belirtiler başlar başlamaz göz hekimine başvurma.

Aşılar

İridosiklit için özel bir aşı yoktur. Yine de bazı enfeksiyonlardan korunmak genel göz ve vücut sağlığı açısından yararlıdır; aşı takviminiz konusunda aile hekiminize veya eczacınıza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Ankilozan spondilit, Behçet hastalığı gibi romatizmal hastalığı olan kişilerin belirti olmasa da düzenli göz kontrolünden geçmesi önerilir. Kontrol sıklığını göz hekiminiz sizin durumunuza göre belirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göz içinde yapışıklıklar (sineşi) ve gözbebeği şeklinin bozulması
• Göz içi basıncının yükselmesi (glokom) ve buna bağlı sinir hasarı
• Katarakt gelişimi
• İltihabın gözün arka kısmına yayılması
• Kalıcı görme azalması veya görme kaybı

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki çoğu kişi erken ve düzenli tedaviyle görmesini büyük ölçüde korur. Ataklar tekrarlayabilir; bu yüzden kontrolleri aksatmamak önemlidir. Belirtileri fark edip vakit kaybetmeden başvurduğunuzda süreç çok daha yönetilebilir hale gelir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.