Bebeklerde Sarılık

Genel Bakış

Bebeklerde sarılık, cildin ve gözlerin sarı renk almasıdır. Bu durum, kanda bilirubin adı verilen sarı bir pigmentin birikmesi nedeniyle oluşur. Yeni doğan bebeklerde sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır, ancak bazı durumlarda mutlaka doktor takibi gerekir.

Evet, oldukça yaygındır. Zamanında doğan bebeklerin yaklaşık üçte birinde, prematüre bebeklerin ise yarıdan fazlasında yenidoğan sarılığı görülür.

Özellikle doğumdan sonraki ilk hafta içindeki yeni doğanları etkiler. Prematüre doğan bebekler, doğumda morluk oluşan bebekler ve anne sütü yetersiz olan bebeklerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cildin ve göz beyazlarının sarı görünmesi (yüzden başlayarak gövdeye yayılabilir)
• Bebeğin uykulu ve halsiz görünmesi
• Emme güçlüğü veya isteksizlik

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde sarılık belirtileri, cilt rengi koyu olan bebeklerde fark edilmesi zor olabilir; bu nedenle avuç içi ve ayak tabanı gibi açık bölgeler kontrol edilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu makale bebek sarılığı hakkındadır. Yetişkinlerde sarılık farklı nedenlere bağlıdır ve kendine özgü belirtileri vardır.

Nedenler

Ana nedenler

• Yeni doğan bebeğin karaciğerinin henüz olgunlaşmamış olması ve bilirubini yeterince hızlı işleyememesi
• Bebeğin kırmızı kan hücrelerinin daha hızlı yıkılması
• Anne sütü ile beslenen bebeklerde sütün içindeki bazı maddelerin bilirubin seviyesini geçici olarak yükseltmesi (anne sütü sarılığı)
• Anne ve bebek arasındaki kan grubu uyuşmazlığı

Risk faktörleri

• Prematüre doğum (37 haftadan önce)
• Doğum sırasında morluklar ve kanamalar
• Kan grubu uyuşmazlığı
• Ailede yenidoğan sarılığı öyküsü
• Yetersiz beslenme veya geç emzirme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler şiddetliyse veya sarılık hızla yayılıyorsa
• Bebek çok huzursuz, aşırı uykulu veya normal davranmıyorsa
• Bebeğin kakası beyaz veya çok açık renkliyse, idrarı koyuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğinizin sarılığı ilk bir haftadan sonra azalmaya başlamadıysa
• Bebeğiniz düzenli beslenemiyor veya kilo almıyorsa
• Bebeğinizde sarılık olduğundan şüpheleniyorsanız, takibi için bir sağlık kuruluşuna başvurun

Tanı

Doktor, bebeğin cildini ve gözlerini muayene ederek sarılık olup olmadığını değerlendirir. Kesin tanı için bilirubin ölçümü yapılır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (cilt ve göz rengi, bebeğin genel durumu)
• Transkütanöz bilirubin ölçümü (ciltten ışıkla yapılan ağrısız ölçüm)
• Kan testi ile bilirubin düzeyinin ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Doktor bilirubin seviyesini ve bebeğin yaşına göre normal aralığını belirler. Gerekirse bebeğin hastanede gözetim altına alınması önerilebilir.

Tedavi

Tedavi, bilirubin seviyesine ve bebeğin genel sağlık durumuna bağlıdır. Amaç, bilirubin seviyesinin güvenli aralığa düşürülmesidir.

Evde kişisel bakım

• Bebeğinizi sık sık emzirin veya biberonla besleyin; yeterli sıvı alımı bilirubinin atılmasına yardımcı olur.
• Doktorunuzun önerdiği takip planına uyun ve belirtilerde değişim olursa haber verin.
• Bebeği güneş ışığına maruz bırakmayın; fototerapi yalnızca hastanede uzman kontrolünde uygulanır.

Tıbbi tedaviler

Yüksek bilirubin seviyelerinde en yaygın tedavi fototerapidir. Bu tedavide bebek, özel mavi ışık altında tutulur ve bu ışık bilirubinin vücuttan atılmasını kolaylaştırır. Çok ileri durumlarda kan değişimi uygulanabilir. Tedavi, doktor tarafından bebeğin ihtiyacına göre planlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bebek sarılığında genellikle cerrahi bir işlem gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Bebeğinizin sarılığını, doğal ışıkta cilt rengine bakarak günlük olarak gözlemleyin. Beslenmesini ve uyanıklığını takip edin. Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her emzirmeden sonra bebeğinizin altını kontrol edin ve idrar/kaka takibi yapın.
• Bebeğinizin uyku düzenini gözlemleyin; aşırı uykululuk sarılıkla ilgili olabilir.

Diyet ve egzersiz

Bebekler için en iyi beslenme anne sütüdür. İlk altı ay yalnızca anne sütü önerilir. Ancak sarılık nedeniyle doktorunuz ek besin veya destek önerebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yeni doğan bebeklerde sarılık anne ve babada kaygıya neden olabilir. Bu normaldir. Unutmayın ki sarılık genellikle geçicidir ve tedavi edilebilir. Ebeveynlerin kendilerine ve birbirlerine destek olması önemlidir.

Önleme

Yenidoğan sarılığını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak doğumdan sonra bebeğin düzenli beslenmesi ve sarılığın erken fark edilmesi, ciddi sonuçları önlemede en önemli adımlardır.

Aşılar

Sarılığa neden olabilen bazı enfeksiyonlardan korunmak için bebeklere rutin aşılar yapılır; ancak bu aşılar yenidoğan sarılığını doğrudan önlemez. Aşı takviminizi çocuk doktorunuzla planlayın.

Tarama programları

Doğum sonrası taburculuk öncesi bebeğin sarılık açısından değerlendirilmesi önerilir. Bazı hastanelerde bilirubin taraması rutin olarak yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çok yüksek bilirubin seviyesi beyin dokusuna geçerek nadiren kernikterus adı verilen kalıcı beyin hasarına yol açabilir.
• İşitme kaybı ve bazı nörolojik sorunlar gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Zamanında fark edilip uygun şekilde tedavi edilen bebeklerde sarılık çoğunlukla iz bırakmadan iyileşir. Doktor kontrolü ve gerekli tedaviyle risk oldukça düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.