Böbrek Hastalığı Tanısı Sonrası: Yaşamınızı Yönetmek

Genel Bakış

Böbrekler, kanı süzerek atık maddeleri ve fazla suyu idrar olarak dışarı atan organlardır. Böbrek hastalığı tanısı, bu organların işlevlerinde bir azalma olduğunu gösterir. Bu rehber, tanı konulduktan sonra nelerle karşılaşacağınızı, hangi testlerin yapılacağını ve sağlığınızı korumak için neler yapabileceğinizi anlatır.

Kronik böbrek hastalığı dünya genelinde her 10 erişkinden yaklaşık 1'ini etkileyen yaygın bir sağlık sorunudur.

Her yaşta görülebilir, ancak diyabet, hipertansiyon ve böbrek hastalığı aile öyküsü olan kişilerde ve 60 yaş üstü bireylerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• El, ayak veya göz kapaklarında şişlik
• İdrar miktarında artış veya azalma
• Köpüklü veya kanlı idrar
• Gece sık idrara çıkma
• İştahsızlık, mide bulantısı
• Kaşıntı ve kas krampları

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Gece altını ıslatma
• İştahsızlık ve halsizlik
• Özellikle sabahları yüzde şişlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Genel halsizlik ve bitkinlik
• Düşünmede güçlük, zihin bulanıklığı
• Düşme riskinde artış
• Azalmış iştah ve kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Böbrek iltihapları (örneğin glomerülonefrit)
• Polikistik böbrek hastalığı
• İdrar yolu tıkanıklıkları ve tekrarlayan böbrek taşları

Risk faktörleri

• Diyabet veya tansiyon hastalığı olmak
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• 60 yaşın üzerinde olmak
• Sigara içmek
• Obezite
• Uzun süreli, hekime danışılmadan ağrı kesici kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, titreme ve idrar yolu enfeksiyonu belirtileri
• İdrarda kan görülmesi
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Şiddetli sırt veya yan ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan yorgunluk veya iştahsızlık
• Tansiyonunuzda sürekli yükselme
• İdrar alışkanlıklarında değişiklik (sıklık ve renk)
• Doktorunuzun önerdiği kontrol muayeneleri

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler, ardından kan ve idrar testleri ister. Gerekirse böbrek ultrasonu veya başka görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan kreatinin testi ve eGFR (böbrek filtrasyon hızı) ölçümü
• İdrar protein (albümin) testi
• Böbrek ultrasonu
• Böbrek biyopsisi (böbrekten küçük bir parça alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Testlerden önce bazı ilaçları geçici olarak bırakmanız gerekebilir; doktorunuz size yol gösterecektir. Ayrıca böbrek sağlığıyla ilgilenen bir uzman (nefroloji doktoru) muayenesi de planlanabilir.

Tedavi

Tedavi, böbrek hasarının nedenine ve hastalığın evresine göre kişiye özel olarak planlanır. Ana hedef, böbrek hasarını durdurmak veya yavaşlatmak, belirtileri kontrol altına almak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanın
• Tuz tüketimini azaltın
• Yeterli ama aşırıya kaçmayan sıvı alın (doktorunuza sorun)
• Sigarayı bırakın
• Alkol tüketimini sınırlayın
• Kan basıncınızı düzenli ölçün

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyonu ve kan şekerini dengelemek, protein kaçağını azaltmak ve böbrek hasarını yavaşlatmak için ilaçlar önerebilir. İleri evrede diyaliz (böbrek işlevlerinin makineyle yapılması) veya böbrek nakli gerekebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna belirtilerinize ve test sonuçlarınıza göre doktorunuz karar verir; ilaç isimlerini ve dozlarını yalnızca doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek nakli, ilerlemiş böbrek yetmezliği olan bazı hastalar için uygun bir seçenektir. Ayrıca böbrek tıkanıklığı veya taş gibi durumlarda ürolojik cerrahi gerekebilir. Ameliyat kararı, doktorunuzun yapacağı kapsamlı değerlendirmeler sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Randevularınızı aksatmayın, ilaçlarınızı her gün aynı saatte almaya özen gösterin ve günlük yaşamınızda kendinizi dinleyin. Böbrek hastalığıyla yaşamak sürekli takip gerektirir, ancak çoğu insan normal bir hayatını sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapın
• Tuzu azaltmak için yemeklerinize tuz eklemeyi bırakın
• Doktorunuza danışmadan reçetesiz ağrı kesici kullanmayın
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu beslenme, bireysel değerlere göre değişir. Potasyum ve fosfor gibi mineralleri kısıtlamak gerekebilir. Bu nedenle bir diyetisyene danışın. Egzersiz yapmak için yürüyüş veya yüzme gibi zorlamayan aktiviteler iyidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalık kaygı, üzüntü ve belirsizlik hissi yaratabilir. Bu duygular gayet doğaldır. Duygularınızı ailenizle veya arkadaşlarınızla paylaşmak yardımcı olur. Desteğe ihtiyaç duyarsanız bir psikolog veya psikiyatristten yardım alabilirsiniz. Eğer kendinize zarar verme düşünceleri hissederseniz derhal 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna gidin.

Önleme

Böbrek hastalığı her zaman önlenemez, ancak sağlıklı bir yaşam tarzı ve altta yatan hastalıkların (diyabet, hipertansiyon) iyi yönetimi, böbrek hasarının oluşmasını veya ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatabilir.

Aşılar

Doktorunuzun önerdiği aşıları (örneğin grip ve zatürre aşıları) yaptırmak, böbrek hastalığına eşlik edebilen enfeksiyonlardan korunmaya yardımcı olur. Aşı kararlarını doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Diyabet veya hipertansiyonunuz varsa yılda en az bir kez böbrek fonksiyonlarını kontrol ettirin. Aile öykünüz varsa düzenli tarama doktorunuzla planlanmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek yetmezliği
• Kardiyovasküler hastalıklar (kalp krizi, inme)
• Anemi (kansızlık)
• Kemik zayıflığı
• Elektrolit dengesizlikleri

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı, düzenli takip ve doğru tedavi ile böbrek hastalığının ilerlemesi büyük ölçüde yavaşlatılabilir. Pek çok kişi tanı konulduktan sonra yıllarca kaliteli ve aktif bir yaşam sürer.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.