Böbrek Kanseri: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Rehberi

Genel Bakış

Böbrek kanseri, böbrek hücrelerinin kontrolsüz biçimde çoğalması sonucu oluşan bir hastalıktır. Böbrekler, belimizin iki yanında yer alan, kanı temizleyen ve idrar üreten organlardır. Bu kanser türü çoğunlukla böbreğin içindeki küçük tüplerin hücrelerinde başlar.

Böbrek kanseri tüm kanserlerin yaklaşık %2-3'ünü oluşturur. Sık görülen kanserlerden biri değildir, ancak görülme sıklığı son yıllarda hafifçe artmıştır.

Genellikle 50-70 yaş arası yetişkinlerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre yaklaşık iki kat daha sıktır. Sigara içenler, aşırı kilolu bireyler, yüksek tansiyonu olanlar ve ailesinde böbrek kanseri öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan görülmesi (pembe, kırmızı veya koyu renkli idrar)
• Bel bölgesinde veya yanda sürekli ağrı
• Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık
• Ateş ve gece terlemeleri
• Karında veya yanda ele gelen kitle ya da şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda böbrek kanseri çok nadirdir. Görüldüğünde Wilms tümörü adı verilen farklı bir tür olur. Belirtileri karında şişlik, ağrı, idrarda kan ve açıklanamayan ateş olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik ve belirsiz olabilir. İdrarda kan, halsizlik, istemsiz kilo kaybı, kansızlık (anemi) ve geç fark edilen bel ağrısı sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Böbrek kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak böbrek hücrelerinin DNA'sında oluşan değişiklikler hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına yol açar. Bu değişikliklerin çoğu sonradan kazanılır ve kalıtsal değildir.

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
• Obezite ve aşırı kilo
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• İleri yaş
• Ailede böbrek kanseri öyküsü olması
• Kronik böbrek yetmezliği veya uzun süreli diyaliz tedavisi görmek
• Asbest, benzen gibi bazı kimyasal maddelere maruz kalmak
• Von Hippel-Lindau hastalığı gibi nadir kalıtsal sendromlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarınızda kan gördüyseniz
• Bel veya yan ağrınız giderek artıyorsa ve dinmiyorsa
• Açıklanamayan kilo kaybı veya ileri derecede halsizlik yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailenizde böbrek kanseri öyküsü varsa düzenli sağlık kontrolleri yaptırın.
• Yüksek tansiyon, obezite veya böbrek hastalığınız varsa doktorunuzun önerdiği takipleri ihmal etmeyin.

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan ve idrar testleri ister. Görüntüleme yöntemleriyle böbrekteki şüpheli bölge ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Kesin tanı için bazen böbrek biyopsisi gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili – idrarda kan ve diğer anormallikleri görmek için
• Kan testleri – böbrek fonksiyonlarını ve genel sağlık durumunu kontrol etmek için
• Ultrasonografi – böbreğin görüntülenmesi için
• Bilgisayarlı tomografi (BT) – tümörün boyutunu ve yayılımını belirlemek için
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) – gerekli durumlarda daha detaylı görüntüleme için
• Biyopsi – şüpheli dokudan küçük bir parça alınarak mikroskopta incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Görüntüleme sırasında böbrekte kitle saptanırsa doktorunuz kanserin evresini belirlemek için ek testler isteyebilir. Erken tanı hayat kurtarıcıdır; endişelerinizi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Tedavi

Böbrek kanseri tedavisi; kanserin evresine, türüne, hastanın genel sağlık durumuna ve kişisel tercihlere göre planlanır. Tedavi kararı hastalığın böbrek dışına yayılıp yayılmadığına göre birlikte verilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin
• Doktorunuzun onayıyla düzenli fiziksel aktivite yapın
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Doktor kontrollerinizi aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi (ameliyatla tümörün veya böbreğin çıkarılması), radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla tümör hücrelerini yok etme), hedefe yönelik tedaviler (kanser hücrelerindeki belirli özellikleri hedefleyen ilaçlar) ve immünoterapi (bağışıklık sistemini kanserle savaşması için güçlendiren tedavi) bulunur. Hangi yöntemin kullanılacağına onkoloji uzmanı karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre böbrek kanserinde cerrahi en sık uygulanan ve en etkili yöntemdir. Tümörün boyutuna göre ya yalnızca tümörlü doku çıkarılır (kısmi nefrektomi) ya da tüm böbrek çıkarılır (radikal nefrektomi). Vücut tek böbrekle yaşamını sürdürebilir, ancak düzenli takip gereklidir.

Bu durumla yaşamak

Böbrek kanseri tedavisi sonrasında sağlıklı alışkanlıklar yaşam kalitesini artırır. Tek böbreğiniz kaldıysa bol su içmek, tuz tüketimini azaltmak ve ağrı kesici ilaçları doktor önerisiyle kullanmak böbrek sağlığını korumaya yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun
• Fazla kilolarınız varsa sağlıklı bir şekilde kilo verin
• Tansiyonunuzu ve kan şekerinizi düzenli kontrol ettirin
• Düzenli uyku ve dinlenmeye önem verin
• Stresle başa çıkmanın sağlıklı yollarını bulun

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (bol sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar) böbrek sağlığı için önerilir. İşlenmiş gıdalardan ve aşırı tuzdan kaçının. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık orta tempo yürüyüş gibi egzersizler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak kaygı, üzüntü ve korku yaratabilir. Bu duygular normaldir ve yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrdan destek almayı düşünün. Kanser destek grupları deneyimlerinizi paylaşmanıza ve güç bulmanıza yardımcı olabilir.

Önleme

Böbrek kanserini tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak risk faktörlerini azaltarak hastalığa yakalanma olasılığı düşürülebilir. En önemli önlemler; sigara kullanmamak, sağlıklı bir kiloda kalmak, tansiyonu kontrol altında tutmak ve zararlı kimyasallardan korunmaktır.

Aşılar

Böbrek kanserinden koruyan spesifik bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlığın korunması için önerilen aşılar (grip, zatürre vb.) yaptırılabilir. Aşı konusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Böbrek kanseri için toplum genelinde rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Yüksek riskli kişilerde (ailede böbrek kanseri öyküsü veya kalıtsal sendromlar gibi) doktor kontrolünde düzenli görüntüleme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin böbrek dışına yayılması (metastaz)
• Akciğer, kemik, karaciğer gibi organlarda ikincil tümörlerin oluşması
• Böbrek fonksiyonlarının ilerleyerek bozulması
• İdrar yolunda tıkanma veya ciddi kanamalar
• Yüksek tansiyon ve kansızlık (anemi) gibi sistemik sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalandığında böbrek kanseri tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedaviye uyum ve düzenli takip ile birçok kişi sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Günümüzdeki modern tedavi yöntemleri, ileri evrede bile yaşam süresini ve kalitesini artırmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.