Kikuchi Hastalığı

Genel Bakış

Kikuchi hastalığı (Kikuchi-Fujimoto hastalığı), lenf bezlerinin iltihaplanmasıyla ortaya çıkan, çoğu zaman kendiliğinden iyileşen nadir bir durumdur. Lenf bezleri, vücudun savunma sisteminin bir parçası olan küçük, fasulye biçiminde yapılardır ve boyun, koltuk altı, kasık gibi bölgelerde bulunur. Bu hastalıkta en sık boyundaki lenf bezleri şişer. Adı tıp dilinde 'nekrotizan lenfadenit' olarak da geçer; bu, lenf bezinde iltihap nedeniyle bir miktar doku hasarı olduğu anlamına gelir. Sesini duyduğunuzda endişe verici gelebilir, ama iyi haber şu ki Kikuchi hastalığı kanser değildir ve hastaların büyük çoğunluğu aylar içinde tamamen iyileşir.

Kikuchi hastalığı nadir görülen bir durumdur. Dünyada en sık Asya kökenli kişilerde bildirilmiştir, ancak her toplumda ve her ülkede görülebilir. Gerçekte olduğundan daha az tanındığı, bu yüzden sıklığının olduğundan düşük tahmin edildiği düşünülüyor.

En sık 20-30 yaşlarındaki genç kadınlarda görülür. Çocuklarda ve erkeklerde de görülebilir. Yaşlılarda çok daha nadirdir. Sağlık çalışanları, hemşireler gibi hastalarla yakın çalışan kişilerde biraz daha sık bildirilmiştir, ancak bu kesin bir bulaşma kanıtı değildir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boyunda, genellikle tek taraflı, şişmiş ve bazen dokununca hassas lenf bezi
• Ateş, sıklıkla hafif-orta düzeyde ve dalgalı seyirli
• Gece terlemesi
• Halsizlik ve isteksizlik hissi
• İştah azalması ve istemsiz kilo kaybı
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Bazen bulantı veya hafif karın rahatsızlığı
• Bazen döküntü

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da en sık bulgu boyunda şişen lenf bezidir.
• Ateş çocuklarda daha belirgin olabilir ve ebeveynleri en çok endişelendiren belirtidir.
• Çocuklar huzursuz, iştahsız ve uykuya meyilli görünebilir.
• Belirtiler yetişkinlere göre bazen daha hafif ve daha hızlı geçebilir.
• Çocuklarda uzun süren ateş ya da şişlik mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta çok nadir görülür; bu yaş grubunda lenf bezi şişliğinin başka nedenleri daha sık olduğu için dikkatli inceleme gerekir.
• Ateş ve gece terlemesi yaşlılarda daha çok halsizlik ve güç kaybı şeklinde kendini gösterebilir.
• Yaşlı bir kişide yeni ortaya çıkan lenf bezi şişliği her zaman hekim değerlendirmesi gerektirir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni henüz bilinmiyor.
• Bağışıklık sisteminin aşırı ya da düzensiz bir yanıt verdiği düşünülüyor; yani vücudun savunma hücreleri kendi lenf bezinde iltihap oluşturuyor gibi görünüyor.
• Bazı viral ya da bakteriyel enfeksiyonların tetikleyici olabileceği öne sürülüyor, ancak tek bir sorumlu mikrop gösterilememiştir.
• Nadiren bazı otoimmün hastalıklarla (vücudun kendi dokularına tepki verdiği durumlar) birlikte görülebildiği bildirilmiştir.

Risk faktörleri

• Genç yaş (özellikle 20-30 yaş arası)
• Kadın cinsiyet
• Asya kökenli olmak (bildirilen vakaların çoğunda görülür, ama tek başına bir neden değildir)
• Sağlık kurumlarında hasta ile yakın temas gerektiren işlerde çalışmak
• Nadir olarak altta yatan bir otoimmün hastalığın bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş ve boyunda şişlik birlikte varsa, aynı gün bir hekime başvurun.
• Nefes alma veya yutma güçlüğü varsa vakit kaybetmeden acil yardım isteyin (112).
• Lenf bezi birkaç hafta içinde belirgin şekilde büyüdüyse
• Açıklanamayan kilo kaybı ve tekrarlayan gece terlemeleri varsa
• Çocuğunuzda uzun süren ateş ya da boyunda şişlik varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boyunda hafif şişlik fark ettiyseniz ve genel durumunuz iyiyse, birkaç gün içinde aile hekiminize danışabilirsiniz.
• Tekrarlayan hafif ateş, halsizlik ve gece terlemesi varsa
• Belirtiler birkaç haftada geçmediyse
• Daha önce lenf bezi şişliği nedeniyle incelendiyseniz ve yeni bir şişlik çıktıysa

Tanı

Kikuchi hastalığının tek başına kan testiyle konulan kesin bir tanı testi yoktur. Hekim önce öykünüzü dinler, boyun ve diğer lenf bezi bölgelerini elle muayene eder. Ardından benzer belirtiler yapan başka durumları (örneğin enfeksiyonlar, tüberküloz ve lenfoma gibi hastalıkları) dışlamak için testler ister. Kesin tanı çoğunlukla şiş lenf bezinden alınan küçük bir doku örneğinin (biyopsi) patoloji uzmanınca incelenmesiyle konur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: boyun, koltuk altı ve kasık lenf bezlerinin elle kontrolü
• Tam kan sayımı ve genel kan testleri
• İltihap belirteçleri (CRP, sedimantasyon gibi) için kan testleri
• Karaciğer ve böbrek işlevlerini gösteren kan testleri
• Enfeksiyon etkenlerini araştıran testler (örneğin tüberküloz ve bazı virüsler için)
• Ultrasonografi: lenf bezinin boyutunu ve yapısını görüntülemek için
• Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya benzeri görüntüleme
• Lenf bezinden biyopsi (doku örneği alınması) — tanıda en önemli adım
• Bazı durumlarda otoimmün hastalıkları araştıran ek kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Süreç birkaç haftayı bulabilir; çünkü önce daha sık görülen nedenler dışlanır, biyopsi sonucu da genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında çıkar. Bu bekleme dönemi stresli olabilir; sorularınızı yazıp hekiminize sormak ve kontrollerinizi aksatmamak işinizi kolaylaştırır. Biyopsi küçük bir işlemdir ve genellikle lokal uyuşturma ile yapılır; sonrasında kısa süreli hafif ağrı olabilir.

Tedavi

Kikuchi hastalığı için özel bir tedavi yoktur; çünkü hastalık çoğu kişide kendiliğinden düzelir. Tedavinin amacı belirtileri rahatlatmak, dinlenmeyi sağlamak ve daha ciddi başka hastalıkların dışlandığından emin olmaktır. Hekiminiz belirtilerinizin şiddetine göre bir izlem planı yapar.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı içerek ve yeterince dinlenerek vücudunuza iyileşme zamanı tanıyın.
• Ateş ve ağrı için eczacınıza veya hekiminize danışarak uygun bir seçenek öğrenin; ilaç önerisini mutlaka bir sağlık profesyonelinden alın.
• Boyun bölgesini sıkan atkı, dar yaka gibi şeylerden kaçının.
• Yutkunma zorlaşırsa yumuşak ve ılık yiyecekler tercih edin.
• Ateşinizi günde birkaç kez ölçüp not edin; bu, hekiminize seyri anlatmayı kolaylaştırır.
• Belirtilerinizi kısa bir günlükle takip edin (ateş, şişlik, halsizlik).

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle destekleyicidir: dinlenme, yeterli sıvı alımı ve belirtileri hafifletmeye yönelik yaklaşımlar. Hekiminiz ateş ve ağrı için uygun gördüğü ilaçları önerebilir; bu tür ilaçları kendi başınıza değil, mutlaka eczacı veya hekim danışmanlığıyla kullanın. Belirtiler çok şiddetliyse veya uzun sürerse, iltihabı azaltmaya yönelik bazı tedaviler (örneğin kortizon grubu ilaçlar) bazı hastalarda gündeme gelebilir; bu karar hekimin değerlendirmesine bağlıdır. Ağrı çok belirginse doktorunuzun önerdiği ağrı kesici seçenekleri konuşulabilir. Antibiyotikler Kikuchi hastalığında genellikle işe yaramaz, çünkü hastalık bakteriyel bir enfeksiyon değildir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kikuchi hastalığının tedavisinde cerrahi genellikle yer almaz. Ancak tanı için lenf bezinden doku örneği alınması gerekebilir; bu, küçük ve genellikle lokal uyuşturma ile yapılan bir işlemdir. Nadiren çok büyük ve rahatsız edici bir lenf bezi için hekiminiz ek bir değerlendirme yapabilir.

Bu durumla yaşamak

Çoğu kişi birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendini giderek daha iyi hisseder. Bu süreçte enerjinizin azaldığı günler olabilir; kendinize karşı sabırlı olun ve iş ya da okul temposunu geçici olarak hafifletmeyi düşünün. Ateşin ve şişliğin seyri hakkında kısa notlar tutmak, kontrollerde hekiminize çok yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Uyku düzeninizi koruyun; yeterli uyku bağışıklık sistemini destekler.
• Ağır egzersizler yerine hafif tempolu yürüyüşler gibi nazik hareketlerle başlayın.
• Sigara ve alkolden uzak durmak genel iyileşmeyi kolaylaştırır.
• Kalabalık ve hasta kişilerle yakın temastan mümkün olduğunca kaçının.
• Ellerinizi sık sık yıkayın.
• Kendinizi iyi hissetmediğiniz günlerde dinlenmeyi ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; dengeli beslenmek, sebze-meyve ve yeterli protein almak iyileşmeyi destekler. Ateş döneminde iştah azalabilir; o zaman küçük ve sık öğünler daha kolay olur. Su içmeyi unutmayın. Egzersiz konusunda acele etmeyin: ateş varken dinlenin, kendinizi daha iyi hissettiğinizde hafif yürüyüşlerle başlayıp yavaşça artırın. Kendinizi zorlamak iyileşmeyi hızlandırmaz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bekleme süreci, biyopsi kelimesi ve 'lenf bezi şişliği' ifadesi doğal olarak kaygı yaratır. Kaygı ve uyku sorunları bu dönemde çok yaygındır ve anlaşılır bir tepkidir. Duygularınızı bir yakınınızla veya hekiminizle paylaşmak, doğru bilgiye ulaşmak rahatlatır. Kaygı günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin. Kendinize zarar verme düşünceleri gibi acil bir durum yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Kikuchi hastalığını önlemenin bilinen bir yolu yoktur; çünkü nedeni tam olarak bilinmiyor. Yapılabilecek en iyi şey genel sağlığınızı korumak, yeterince uyumak, dengeli beslenmek ve belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden bir hekime danışmaktır.

Aşılar

Kikuchi hastalığına karşı koruyucu bir aşı yoktur. Genel sağlık takviminizdeki aşılarınızı Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda tamamlamanız genel bağışıklık sağlığınız için yararlıdır.

Tarama programları

Kikuchi hastalığı için rutin bir tarama testi bulunmamaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hastalık çoğu kişide kendiliğinden geçtiği için 'tedavi edilmezse' diye düşünmek yerine 'izlenmezse' demek daha doğru olur.
• Lenf bezi şişliği bazen birkaç ay sürebilir ve kişiyi rahatsız edebilir.
• Az sayıda kişide hastalık tekrarlayabilir (genellikle aylar-yıllar içinde).
• Nadiren bazı otoimmün hastalıkların (örneğin lupus benzeri durumların) daha sonra ortaya çıkabildiği bildirilmiştir; bu nedenle kontroller ihmal edilmemelidir.
• En önemli risk, benzer belirtiler veren daha ciddi hastalıkların gözden kaçmasıdır; bu yüzden doğru değerlendirme şarttır.

Uzun vadeli görünüm

Kikuchi hastalığının seyri genellikle iyidir. Hastaların büyük çoğunluğu birkaç hafta ile birkaç ay içinde tamamen iyileşir ve uzun vadeli bir sorun yaşamaz. Tekrarlama olasılığı düşüktür. Belirtilerin geçmesi zaman alabilir; bu süreçte hekiminizle düzenli iletişimde kalmak, sorularınızı sormak ve kontrollerinizi aksatmamak en sağlıklı yoldur. Kendinizi iyi hissetmediğiniz her dönemde bir sağlık profesyoneline danışmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.