Gırtlak Kanseri (Larenks Kanseri)

Genel Bakış

Gırtlak kanseri, ses kutusu yani gırtlak denilen bölgede başlayan bir kanser türüdür. Gırtlak ses tellerini içerir; nefes almamıza, konuşmamıza ve yutkunmamıza yardım eder. Bu bölgede oluşan kanserli hücreler zamanla çevre dokulara yayılabilir.

Gırtlak kanseri tüm kanserler arasında nispeten daha az görülür; ancak baş ve boyun bölgesi kanserleri içinde önemli bir yer tutar.

Daha çok 50 yaş üzeri erkeklerde görülür. Sigara içenlerde, yoğun alkol kullananlarda ve bazı iş kollarında kimyasal maddelere maruz kalanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı
• Boğazda takılma hissi veya geçmeyen boğaz ağrısı
• Boyunda şişlik ya da bezelenme
• Yutkunmada zorlanma
• Kulak ağrısı
• İnatçı öksürük veya kanlı balgam
• Açıklanamayan kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Gırtlak kanserinin kesin nedeni her zaman bilinmez. Çoğu durumda sigara ve alkolün birlikte etkisi önemli rol oynar.
• Uzun süre sigara içmek ve yoğun alkol kullanmak hücrelerde hasara yol açarak kanser riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya tütün ürünleri kullanmak
• Yoğun ve düzenli alkol kullanımı
• HPV (human papilloma virüsü) enfeksiyonu
• Asbest, ahşap tozu veya bazı kimyasallara iş ortamında maruz kalmak
• Boyun bölgesine geçmişte radyasyon tedavisi görmek
• Erkek olmak ve 50 yaş üzerinde olmak
• Uzun süreli ses zorlaması ve yetersiz beslenme gibi ek etkenler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız veya nefesiniz hırıltılıysa hemen 112’yi arayın.
• Tükürüğünüzü yutamıyor veya boğuluyor gibi hissediyorsanız acil yardım isteyin.
• Ağzınızdan kan geliyor veya kanlı balgam çıkarıyorsanız aynı gün doktora gidin.
• Boynunuzda hızla büyüyen bir şişlik varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ses kısıklığınız üç haftadan uzun sürüyorsa
• Boğaz ağrınız veya yutkunma zorluğunuz geçmiyorsa
• Boynunuzda fark ettiğiniz bir şişlik varsa
• Kulağınıza vuran geçmeyen bir ağrı varsa
• Sigara içiyorsanız ve sesinizde kalıcı bir değişiklik olduysa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve boyun ile boğaz bölgenizi muayene eder. Gerekirse gırtlağı kamera ile görüntüler ve şüpheli bir alan varsa küçük bir doku örneği alır. Bu işleme biyopsi denir ve kesin tanı için önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Gırtlak muayenesi (laringoskopi): kameralı aletle gırtlağın görüntülenmesi
• Biyopsi: şüpheli dokudan küçük bir parça alınması
• Boyun ultrasonu
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme
• Gerekirse PET taraması
• Genel sağlık durumunu değerlendiren kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç basamaktan oluşabilir. Biyopsi sonucu genellikle birkaç gün içinde çıkar. Bu süreçte endişelenmeniz çok normaldir; doktorunuz her adımı ve sonuçları size açıklayacaktır.

Tedavi

Tedavi; kanserin yeri, evresi, genel sağlık durumunuz ve tercihlerinize göre planlanır. Amaç kanseri kontrol altına almak, sesinizi ve yutma fonksiyonunuzu mümkün olduğunca korumaktır. Kararlar genellikle kulak burun boğaz, onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle alınır.

Evde kişisel bakım

• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın; bu tedavinin başarısını artırır.
• Alkol kullanımınızı sınırlayın veya bırakın.
• Sesinizi dinlendirin; bağırmaktan ve uzun süre konuşmaktan kaçının.
• Düzenli kontrollerinizi ve tedavi randevularınızı aksatmayın.
• Beslenmenize dikkat edin; yutma güçlüğü varsa diyetisyenden yardım isteyin.
• Aklınıza takılan her soruyu sağlık ekibinize sormaktan çekinmeyin.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (kanser hücrelerini yavaşlatan ilaç tedavisi), hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi (bağışıklık sistemini destekleyen tedavi) yer alabilir. Bu yöntemler tek başına veya birlikte kullanılabilir. Size uygun olan tedaviyi doktorunuz ayrıntılı olarak açıklayacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kanser ses tellerinde sınırlıysa sesi koruyan cerrahi yöntemler tercih edilebilir. Daha ileri durumlarda gırtlağın bir kısmının veya tamamının alınması gerekebilir. Ameliyat sonrası konuşma ve yutma terapisi günlük yaşama uyumu kolaylaştırır.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası sesinizde, yutmanızda veya nefes almanızda değişiklikler olabilir. Konuşma terapisti, diyetisyen ve hemşire desteği günlük yaşamı kolaylaştırır. Değişiklikleri acele etmeden, adım adım yönetmek mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durun.
• Alkolden kaçının veya çok sınırlı tutun.
• Sesinizi yormadan kullanın; fısıldamak da sesi yorabilir.
• Düzenli sağlık kontrollerine gidin.
• Bol su için ve bulunduğunuz ortamın nemli olmasına dikkat edin.
• Doktorunuzun uygun gördüğü ölçüde hafif egzersiz yapın.

Diyet ve egzersiz

Yutma güçlüğü varsa yumuşak, sulu ve kolay yutulan besinler tercih edin; öğünleri küçük ve sık tutun. Yeterli protein almak iyileşmeye yardımcı olur. Egzersize doktorunuzun onayıyla başlayın; yürüyüş gibi hafif hareketler genel sağlığı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı korku, üzüntü, öfke veya umutsuzluk gibi duygular yaratabilir. Bu duygular normaldir ve yalnız değilsiniz. Kendinizi çok kötü hissederseniz, intihar düşünceleri veya kendinize zarar verme isteği olursa hemen 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Bir psikolog veya psikiyatrdan destek istemek güçlü bir adımdır.

Önleme

Gırtlak kanseri riskini azaltmak mümkündür. En etkili adımlar sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak veya bırakmak ve iş yerinde koruyucu önlemler almaktır. Sağlık Bakanlığı’nın genel kanser önleme önerileri de bu konulara dikkat çeker.

Aşılar

HPV aşısı, HPV ile ilişkili bazı kanser türlerinin riskini azaltır. Gırtlak kanseri üzerindeki doğrudan koruyucu etkisi sınırlı bilinmektedir. Uygunluk ve yaş aralığı için doktorunuza veya eczacınıza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Gırtlak kanseri için rutin bir tarama programı yoktur. Erken belirtileri bilmek ve üç haftayı geçen ses kısıklığında doktora başvurmak en önemli adımdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanser çevre dokulara ve boyun lenf bezlerine yayılabilir.
• Nefes yolu tıkanabilir ve solunum zorluğu gelişebilir.
• Yutma güçlüğü nedeniyle beslenme sorunları ve kilo kaybı olabilir.
• Ses kaybı veya kalıcı ses değişiklikleri yaşanabilir.
• İleri durumlarda hayatı tehdit eden ciddi sonuçlar doğabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede teşhis edilen gırtlak kanserinde tedavi başarısı ve sesin korunma şansı yüksektir. Daha ileri evrelerde de tedaviler hastalığı kontrol altına alabilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Her hastanın durumu farklıdır; doktorunuzla açıkça konuşmak size en doğru yolu gösterecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.