Lazer Göz Ameliyatı ve Lens Ameliyatı

Genel Bakış

Lazer göz ameliyatı, gözün en önündeki saydam tabakayı (kornea) lazerle şekillendirerek gözlük numarasını azaltmayı amaçlayan bir işlemdir. Lens (mercek) ameliyatı ise gözün içindeki doğal merceğin alınıp yerine yapay bir mercek yerleştirilmesidir. Bu ameliyat en çok katarakt (doğal merceğin bulanıklaşması) için yapılır; bazı durumlarda yüksek gözlük numaraları için de tercih edilebilir. İki işlem birbirinden farklıdır: biri gözün dış yüzeyini, diğeri gözün içindeki merceği ilgilendirir.

Evet, oldukça yaygındır. Katarakt ameliyatı dünya genelinde en sık yapılan ameliyatlardan biridir. Lazerle gözlükten kurtulma ameliyatları da özellikle genç ve orta yaşlı yetişkinler arasında sık tercih edilir.

Lazer ameliyatı için uygun adaylar genellikle gözlük veya kontak lens kullanan, gözlük numarası oturmuş yetişkinlerdir. Lens ameliyatı ise çoğunlukla 60 yaş üzerinde görülen katarakt için yapılır. Ancak diyabet, bazı uzun süreli ilaç kullanımları, göz yaralanması veya doğuştan gelen durumlar nedeniyle daha genç yaşta da gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uzağı veya yakını bulanık görme, gözleri kısarak bakma ihtiyacı
• Gözlük numarasının sık sık değişmesi
• Gece araç kullanırken zorlanma, ışıkların etrafında parlama veya halka görme
• Okurken veya ekran başında göz yorgunluğu ve baş ağrısı
• Renklerin soluk ya da sararmış görünmesi
• Gözde batma, kuruluk hissi ve ışığa hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda lazerle gözlük düzeltme ameliyatı genellikle önerilmez; gözlük kullanımı ve düzenli göz kontrolü esastır.
• Doğuştan katarakt (bebeklikte göz bebeğinde beyazlık, ışığı takip etmeme, göz kayması) varsa çok erken yaşta ameliyat gerekebilir; bu durum vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.
• Çocukta göz kayması, başını eğerek bakma veya bir gözü kapatma fark edilirse göz hekimine başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Katarakt belirtileri: yavaş yavaş bulanıklaşan görme, ışığın yetersiz gelmesi, okumak için daha parlak ışık ihtiyacı
• Işıkların etrafında parlama, halka görme ve gece görüşünün zorlaşması
• Renklerin soluklaşması, gözlük numarasının sık değişmesi
• Çift görme veya gölge gibi görüntüler

Nedenler

Ana nedenler

• Kırma kusurları (miyopi, hipermetropi, astigmatizma): gözün yapısı ile ışığın odaklandığı nokta uyuşmadığı için görüntü bulanıklaşır.
• Katarakt: gözün içindeki doğal mercek, yaşla birlikte yapısındaki proteinlerin değişmesiyle saydamlığını kaybeder ve bulanıklaşır.
• Göz yaralanmaları ve geçirilmiş göz ameliyatları
• Doğuştan gelen mercek bulanıklıkları
• Diyabet gibi bazı sistemik hastalıklar ve bazı iltihap giderici ilaçların uzun süreli kullanımı
• Uzun süre güneşe ve morötesi (UV) ışığa maruz kalma

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede katarakt öyküsü
• Diyabet ve yüksek kan şekeri
• Sigara kullanımı
• Güneşte UV koruması olmadan uzun süre bulunmak
• Göz travması veya geçirilmiş göz iltihabı
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (hekiminizle konuşun)
• Yüksek numaralı miyopi
• İleri düzeyde göz kuruluğu (lazer ameliyatı uygunluğunu etkiler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı veya görmede hızlı kötüleşme
• Gözde şiddetli ağrı, yoğun kızarıklık veya iltihap belirtisi
• Ani ışık çakmaları, uçuşmalar ve perde gibi görme
• Göz yaralanması veya göze kimyasal madde kaçması (bol suyla yıkayıp hemen 112'yi arayın veya en yakın acile gidin)
• Ameliyat sonrası gözde açılmayan şişlik veya kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gözlük numaranız sık sık değişiyorsa
• Gece araç sürerken veya ışıklı ortamlarda zorlanıyorsanız
• Renkler size soluk gelmeye başladıysa
• Gözlükten veya kontak lensten kurtulmayı düşünüyorsanız ön değerlendirme için
• 40 yaşından sonra düzenli göz muayenesi için
• Diyabetiniz varsa yılda en az bir kez göz dibi muayenesi için

Tanı

Tanı, göz hekiminin yaptığı ayrıntılı bir göz muayenesiyle konur. Hekim görmenizi ölçer, gözlük numaranızı belirler ve gözün yapısını inceler. Lazer ya da lens ameliyatı düşünülüyorsa, hangi yöntemin size uygun olduğuna karar vermek için ek ölçümler yapılır. Bu değerlendirme, ameliyatın size uygun olup olmadığını anlamanın en güvenli yoludur.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf veya şekil okuma)
• Refraksiyon ölçümü: gözlük numarasının belirlenmesi
• Kornea topografisi: gözün ön saydam tabakasının haritasının çıkarılması
• Pakimetri: kornea kalınlığının ölçülmesi
• Göz içi basıncı ölçümü
• Göz dibi (retina) muayenesi
• Biyometri: gözün uzunluğunun ve yapay mercek gücünün hesaplanması (lens ameliyatı öncesi)
• Göz kuruluğu değerlendirmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve yaklaşık 30–60 dakika sürer. Göz bebeğini büyüten damlalar kullanılırsa birkaç saat bulanık görme ve ışık hassasiyeti olabilir; bu yüzden muayeneden sonra araç kullanmamanız önerilir. Yanınızda bir yakınınızın olması ve sorularınızı önceden not almanız işinizi kolaylaştırır.

Tedavi

Tedavi seçenekleri şikâyetin türüne ve size göre değişir. Gözlük ve kontak lens en temel düzeltme yöntemleridir. Lazer ameliyatı gözün ön yüzeyini şekillendirerek numarayı azaltmayı amaçlar; lens ameliyatı ise bulanıklaşmış doğal merceğin yerine yapay bir mercek koyar. Hangisinin sizin için uygun olduğu, ayrıntılı muayene ve hekiminizle birlikte yapılan değerlendirme sonrası belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Gözlük veya kontak lens kullanıyorsanız reçetenizi güncel tutun ve lens temizliği kurallarına dikkat edin.
• Ameliyat sonrası önerilen göz damlalarını ve kontrol randevularınızı aksatmayın.
• Ameliyat sonrası belirtilen süre boyunca gözünüzü ovuşturmayın; su, toz ve kirden koruyun.
• Dışarıda güneş gözlüğü kullanın; güneş ışığı göz için koruyucudur.
• Uzun süre ekran başında kalıyorsanız düzenli aralar verin ve gözünüzü sık sık kırpın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; bu genel göz sağlığınızı da destekler.

Tıbbi tedaviler

Kırma kusurlarını veya kataraktı tamamen ortadan kaldıran bir ilaç tedavisi yoktur. Gözlük ve kontak lens, görüntüyü netleştiren en yaygın ve güvenli yöntemlerdir. Lazerle düzeltmede gözün ön tabakası şekillendirilerek numara azaltılır. Lens ameliyatında doğal mercek alınır ve göz içine yapay bir mercek yerleştirilir; bu merceğin gücü ameliyat öncesi ölçümlerle kişiye özel hesaplanır. Ameliyat sonrası iyileşmeyi desteklemek için hekiminizin uygun gördüğü göz damlaları kullanılır. Hangi yöntemin size uygun olduğunu mutlaka bir göz hekimiyle konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Lazer ameliyatı; gözlük numarası en az bir yıl değişmemiş, korneası yeterince kalın ve ileri düzeyde göz kuruluğu olmayan yetişkinler için düşünülebilir. Lens ameliyatı ise günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen katarakt varlığında ya da bazı yüksek numaralı gözlük durumlarında alternatif olarak planlanabilir. Ameliyat kararı, ayrıntılı değerlendirme ve sizinle birlikte yapılan görüşme sonrası verilir.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası ilk günlerde bulanık görme, batma ve ışığa hassasiyet olabilir; bu genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde azalır. Çoğu kişi birkaç gün içinde günlük işlerine dönebilir. Bazı durumlarda okuma gözlüğü gibi bir gözlüğe kısmen ihtiyaç devam edebilir; bunu ameliyat öncesinde hekiminizle konuşmak beklentilerinizi netleştirir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tozlu ve rüzgârlı ortamlarda gözünüzü koruyun.
• Havuz, deniz ve sauna gibi ortamlara hekiminizin belirttiği süre boyunca girmeyin.
• Düzenli uyku göz yorgunluğunu azaltır.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak genel göz sağlığınıza katkı sağlar.
• Kontak lens kullanıyorsanız temizlik kurallarına uyun ve kullanım süresini aşmayın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez; sebze ve meyve ağırlıklı dengeli beslenme genel sağlığı ve göz sağlığını destekler. Ameliyat sonrası ilk günlerde ağır spor ve ağır kaldırmaktan kaçınmanız, hekiminizin izin verdiği ölçüde hafif yürüyüşe dönmeniz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gözlükten kurtulma beklentisi heyecan verici olabilir; ancak ameliyat fikri kaygı da yaratabilir. Ameliyat sonrası beklenen sonucun tam olarak çıkmaması hayal kırıklığına yol açabilir. Duygularınızı hekiminizle açıkça paylaşmak, beklentileri gerçekçi tutmak ve gerekirse destek istemek önemlidir. Kaygınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir sağlık profesyonelinden yardım isteyin; acil bir durumda 112'yi arayabilir, ruhsal destek için aile hekiminize veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurabilirsiniz.

Önleme

Kırma kusurlarını (miyopi, hipermetropi, astigmatizma) tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak katarakt riskini azaltmak için yapabilecekleriniz vardır: UV korumalı güneş gözlüğü kullanmak, sigara içmemek, diyabet varsa kan şekerini kontrol altında tutmak, iş yaparken koruyucu gözlük takmak ve düzenli göz muayenesi yaptırmak.

Aşılar

Bu konuda koruyucu bir aşı yoktur.

Tarama programları

Katarakt için zorunlu bir tarama programı bulunmamakla birlikte, 40 yaşından sonra ve ailede göz hastalığı öyküsü varsa düzenli göz muayenesi önerilir. Diyabeti olan kişilerin yılda en az bir kez göz dibi muayenesi yaptırması önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimliği kapsamındaki kontrollerinden de yararlanabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bulanık görme; okumayı, araç kullanmayı ve günlük işleri zorlaştırabilir.
• Tedavi edilmeyen katarakt zamanla ilerleyebilir ve görmeyi ciddi şekilde azaltabilir.
• Gerekli durumların çok geciktirilmesi ameliyatı ve iyileşmeyi zorlaştırabilir.
• Ameliyat sonrası geçici göz kuruluğu, ışıkların etrafında parlama, enfeksiyon veya nadiren retina sorunları görülebilir; bunların çoğu tedavi edilebilir.
• Çok nadir durumlarda göz içi basıncının ani yükselmesi gibi tablolar acil müdahale gerektirebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi için bu ameliyatlar güvenli ve etkilidir; katarakt ameliyatından sonra görme genellikle belirgin şekilde düzelir. Lazer ameliyatı da gözlüğe bağımlılığı çoğu kişide azaltır; ancak sonucun kişiden kişiye değişebileceğini bilmek önemlidir. Beklentilerinizi hekiminizle açıkça konuşmak, süreci daha rahat yaşamanıza ve doğru kararı vermenize yardımcı olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.