Lejyoner Hastalığı: Belirtileri, Tedavisi ve Korunma Yolları

Genel Bakış

Lejyoner hastalığı, 'Legionella' adlı bakterilerin neden olduğu ciddi bir akciğer enfeksiyonudur. Bu bakteri, genellikle su sistemlerinde, klimalarda, duş başlıklarında ve sıcak su tanklarında üreyebilir. Bakteri içeren suyun buharı veya küçük damlacıkları solunduğunda hastalık bulaşabilir. Erken tanı ve doğru tedaviyle çoğu kişi iyileşir, ancak bazı durumlarda hastalık ağır seyredebilir.

Lejyoner hastalığı nadir bir hastalıktır. Türkiye'de her yıl az sayıda vaka bildirilir, ancak bazı hafif vakalar fark edilmeden geçebilir.

Her yaştan insan lejyoner hastalığına yakalanabilir, ancak 50 yaş üstü yetişkinler, sigara kullananlar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik akciğer hastalığı olanlar daha yüksek risk altındadır. Sağlıklı ve genç kişilerde genellikle daha hafif geçer.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş (38,5°C veya üzeri)
• Kuru öksürük veya balgamlı öksürük
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Kas ağrıları ve baş ağrısı
• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• İştah kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda lejyoner hastalığı nadirdir. Belirtiler genellikle ateş, öksürük, halsizlik ve iştahsızlık şeklindedir.
• Bebeklerde huzursuzluk, uykuya meyil ve beslenme güçlüğü görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik öksürük ve ateş belirtileri yerine kafa karışıklığı, oryantasyon bozukluğu, düşmeler ve ani davranış değişiklikleri görülebilir.
• Halsizlik ve iştahsızlık daha belirgin olabilir, ateş daha düşük seyredebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Legionella bakterisi, ılık ve durgun sularda ürer. En yaygın kaynaklar arasında klimaların soğutma kuleleri, sıcak su tankları, duş başlıkları, jakuziler, havalandırma sistemleri ve nemlendiriciler yer alır.
• Bakteri içeren su damlacıkları havaya karıştığında, bu damlacıkları soluyan kişiler akciğer enfeksiyonu geliştirebilir.
• Hastalık kişiden kişiye bulaşmaz, bu nedenle hasta birinden doğrudan enfeksiyon kapmak mümkün değildir.

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Sigara içmek
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, astım gibi) olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (kanser, organ nakli, HIV gibi) veya ilaçlar
• Şeker hastalığı, böbrek yetmezliği veya karaciğer hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Yoğun bakım ünitesinde yatmak veya son zamanlarda hastanede kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı yaşıyorsanız, yüksek ateşle birlikte öksürüğünüz varsa veya genel durumunuz hızla kötüleşiyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Yaşlıysanız, bağışıklığınız zayıfsa veya kronik bir hastalığınız varsa ve belirtiler başladıysa vakit kaybetmeden doktorunuzla iletişime geçin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük ve ateş 2-3 günden uzun sürdüyse, doktorunuza görünün.
• Hastalığı geçirdikten sonra iyileşmenin yavaş olduğunu hissediyorsanız veya belirtiler tekrarlarsa doktor kontrolü yaptırın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyecek, muayene edecek ve lejyoner hastalığından şüphelenirse bazı testler isteyecektir. Tanı koymak için genellikle kan, idrar ve balgam testleri birlikte kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni: Enfeksiyonun akciğerdeki görünümünü değerlendirmek için yapılır.
• İdrar testi: Legionella bakterisinin bazı türlerini hızlıca tespit edebilen bir antijen testidir.
• Balgam kültürü: Öksürükle çıkarılan balgam örneğinde bakteri üretilerek kesin tanı konur.
• Kan testleri: Enfeksiyonun şiddetini ve vücuttaki genel durumu gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Testler sırasında örneğin kan alınması ve idrar örneği vermesi yeterlidir. Balgam örneği için derin öksürmeniz gerekebilir. Tanı bazen ilk muayenede netleşir, bazen birkaç gün sürebilir. Doktorunuz sonuçlara göre tedaviye başlayacaktır.

Tedavi

Lejyoner hastalığı, antibiyotik adı verilen bakterileri öldüren ilaçlarla tedavi edilir. Tedaviye erken başlanması çok önemlidir. Hastalığın şiddetine göre tedavi evde, ayakta veya hastanede yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• Bol bol dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Susuz kalmamak için yeterli miktarda su ve sıvı tüketin.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan ve doktor kontrolünüzü ihmal etmeden kullanın.
• İyileşme sürecinde sigara ve alkolden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, lejyoner bakterisine etkili olan bir antibiyotik tedavisi başlatır. Tedavi genellikle 7 ila 14 gün sürer. Ağır vakalarda hastanede damardan antibiyotik verilmesi ve oksijen desteği gerekebilir. İlaçlarınızı mutlaka doktorunuzun tarif ettiği şekilde kullanın; kendiniz ilaç eklemeyin veya çıkarmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Lejyoner hastalığında ameliyat gerekmez. Bu hastalık tıbbi tedavi ile yönetilir.

Bu durumla yaşamak

Tedaviye başladıktan sonra ateş genellikle birkaç gün içinde düşmeye başlar. Ancak yorgunluk ve halsizlik haftalarca sürebilir. Bu dönemde vücudunuza zaman tanıyın ve işe veya okula dönüş konusunda acele etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun kontrol muayenelerini düzenli olarak yaptırın.
• İyileşme sürecinde bol bol dinlenin.
• Sigarayı bırakın veya sigara içilen ortamlardan uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın ve genel hijyen kurallarına dikkat edin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek, yeterli protein ve vitamin almak bağışıklık sisteminizi destekler. Bol sıvı tüketin. Doktorunuz izin verdiğinde hafif yürüyüşlerle gücünüzü yavaşça yeniden kazanabilirsiniz. Ancak zorlayıcı egzersizlerden iyileşme tamamlanana kadar kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren bir hastalık, kişide kaygı, hüzün veya tükenmişlik hissi yaratabilir. Bu hislerin normal olduğunu bilin ve kendinize karşı anlayışlı olun. Yeterince dinlenmek ve duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak iyi gelir.

Önleme

Evet, lejyoner hastalığı büyük ölçüde önlenebilir. Binalardaki su sistemlerinin düzenli temizliği, bakımı ve dezenfeksiyonu en önemli korunma yöntemidir. Duş başlıklarının ve klimaların filtrelerinin düzenli temizlenmesi, su tanklarının belirli sıcaklıklarda tutulması ve duran su birikintilerinin önlenmesi riski azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği su güvenliği önlemleri de bu konuda yol göstericidir.

Aşılar

Şu anda lejyoner hastalığına karşı bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Belirti göstermeyen sağlıklı kişilere rutin tarama testleri önerilmez. Tarama, riskli ortamların (örn. hastaneler, yüksek riskli tesisler) su güvenliği denetimleriyle yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi zatürre ve solunum yetmezliği
• Böbrek yetmezliği
• Kalp kası iltihabı ve kalp ritim bozuklukları
• Vücuttaki iltihabın yayılması ve kan dolaşımında enfeksiyon (sepsis)
• Uzun süreli akciğer hasarı

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisiyle lejyoner hastalığından iyileşme oranı oldukça yüksektir. Sağlıklı kişiler çoğunlukla tamamen iyileşir. Yaşlılarda ve kronik hastalığı olanlarda iyileşme daha uzun sürebilir, ancak zamanında tedavi başlandığında olumlu sonuçlar çok daha olasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.