Levator Ani Sendromu

Genel Bakış

Levator ani sendromu, leğen kemiğinin tabanında yer alan ve pelvik taban kasları adı verilen kas grubunun (özellikle levator ani kası) gereğinden fazla kasılıp gevşeyememesiyle ortaya çıkan bir ağrı durumudur. Bu kaslar normalde büyük abdesti tutmaya ve bağırsak hareketlerini kontrol etmeye yardımcı olur. Kas sürekli gergin kaldığında makatta, kuyruk sokumunda ya da leğen kemiği çevresinde sürekli veya tekrarlayan bir ağrı hissedilebilir. Bu bir bağırsak hastalığı ya da iltihap değildir; kasların çalışma biçimiyle ilgili bir sorundur ve genellikle tehlikeli değildir. Ancak ağrı günlük yaşamı, oturmayı, tuvalete gitmeyi ve cinsel yaşamı belirgin biçimde etkileyebilir.

Ne sıklıkta görüldüğü tam olarak bilinmiyor; çünkü pek çok kişi bu tür bir ağrıyı utandırıcı ya da önemsiz bulup sağlık kuruluşuna başvurmuyor. Yine de makat ve leğen kemiği çevresinde açıklanamayan ağrıyla başvuran kişiler arasında sık karşılaşılan bir durum olduğu düşünülüyor.

Her yaştan ve her cinsiyetten kişide görülebilir; ancak orta yaşlı kadınlarda daha sık tanımlandığı bildiriliyor. Uzun süre oturarak çalışanlar, kronik kabızlık yaşayanlar ve yoğun stres altındaki kişilerde daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Makatta veya kuyruk sokumunda künt, baskı veren ya da yanma tarzında ağrı
• Otururken artan, ayağa kalkınca veya yürüyünce hafifleyebilen ağrı
• Ağrının dakikalar veya saatler süren ataklar hâlinde gelmesi, bazen günlerce sürmesi
• Büyük abdest sırasında ya da sonrasında rahatsızlık veya ağrı
• Tuvalete gitme hissi olmasına rağmen tam boşalamama hissi
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
• Leğen kemiği bölgesinde dolgunluk, baskı ya da yabancı bir cisim varmış hissi
• Ağrı nedeniyle uykuya dalmakta veya uzun süre oturmakta zorlanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür; bu yaş grubunda makat ağrısı çoğunlukla kabızlık, çatlak veya başka bir nedene bağlıdır.
• Çocuk makatta ağrı, tuvalete gitmekten kaçınma veya ıkınma tarif ediyorsa mutlaka bir hekime danışılmalıdır.
• Çocuklarda ağrının kaynağını anlamak için değerlendirme yapılması önemlidir; pelvik taban kasılması da olası nedenlerden biridir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta makat ve leğen kemiği ağrısı başka durumlarla karışabileceği için dikkatli bir değerlendirme gerekir.
• Kabızlık, hareketsizlik ve uzun süre oturma bu yaş grubunda kas gerginliğini artırabilir.
• Ağrı yeni başladıysa, kilo kaybı ya da makattan kanama eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Pelvik taban kaslarının aşırı kasılması ve gevşeyememesi; yani kasın normal dinlenme hâline dönememesi
• Kasın uzun süre gergin kalmasına yol açan sürekli ıkınma veya zorlanma alışkanlığı
• Stres, gerginlik ve kaygının kas gerginliğini artırması
• Daha önce geçirilmiş leğen kemiği ameliyatları, doğum veya bölgesel travma
• Bölgedeki sinirlerin aşırı uyarılması ve ağrı eşiğinin düşmesi
• Uzun süre oturma, sert zeminde oturma veya tek pozisyonda kalma

Risk faktörleri

• Kronik kabızlık veya sürekli ıkınma
• Masa başı çalışma ve gün içinde uzun süre oturma
• Yoğun stres, kaygı bozukluğu veya travma öyküsü
• Doğum öyküsü, özellikle zorlu doğumlar
• Leğen kemiği bölgesinden geçirilmiş ameliyatlar
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Başka bir kronik ağrı durumunun (örneğin fibromiyalji) bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan kanama veya dışkıda kan fark ettiyseniz
• Ağrı çok şiddetliyse ve günlük işlerinizi yapamıyorsanız
• Ateş, titreme veya gece terlemesi eşlik ediyorsa
• İstemsiz gaita kaçağı başladıysa
• Kısa sürede açıklanamayan kilo kaybı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Makatta veya kuyruk sokumunda birkaç haftadan uzun süren tekrarlayan ağrı
• Oturmakta zorlanma veya otururken ağrının artması
• Tuvalete gitme hissi olmasına rağmen tam boşalamama
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Ağrı nedeniyle uyku, iş veya günlük yaşamın etkilenmesi

Tanı

Tanı çoğunlukla hekimin öykünüzü dinlemesi ve muayenesiyle konur. Hekim ağrının yerini, süresini, oturmayla ilişkisini ve gaita alışkanlıklarınızı sorar. Makatta ve leğen kemiği bölgesinde yapılan fizik muayenede kasların gerginliği ve hassasiyeti değerlendirilir. Amaç hem bu durumu tanımak hem de ağrıya yol açabilecek diğer nedenleri dışlamaktır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve makat bölgesinin elle değerlendirilmesi
• Gaita (dışkı) incelemesi, gerektiğinde gizli kan testi
• Gerekirse sigmoidoskopi veya kolonoskopi; yani bağırsağın içinin kameralı cihazla görüntülenmesi
• Anorektal manometri; yani makattaki kasların basınç ve çalışma düzeninin ölçülmesi
• Gerekli durumlarda ultrasonografi veya manyetik rezonans görüntüleme
• Diğer olası nedenleri araştırmak için kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme genellikle birkaç basamakta ilerler. Muayene sırasında utanmanız normaldir; hekimler bu bölgeyle ilgili muayenelere alışkındır ve süreci olabildiğince rahat geçirmeniz için size açıklama yaparlar. Her test herkese yapılmaz; hekiminiz öykünüze göre hangi incelemelerin gerekli olduğuna karar verir. Sonuçların çıkması birkaç gün sürebilir ve bu süreçte sorularınızı not alıp muayenede sormak faydalı olur.

Tedavi

Levator ani sendromunda tedavinin amacı kasların aşırı gerginliğini azaltmak, ağrıyı hafifletmek ve günlük yaşamı rahatlatmaktır. Çoğu kişide cerrahi olmayan yaklaşımlar ön plandadır; tedavi genellikle birkaç yöntemin bir arada kullanılmasıyla planlanır.

Evde kişisel bakım

• Ilık oturma banyoları yapmak; leğen kemiği bölgesini ılık suya oturarak gevşetmek
• Gün içinde uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, sık sık ayağa kalkıp kısa yürüyüşler yapmak
• Sert zemin yerine yumuşak bir yastık üzerinde oturmak
• Derin ve yavaş nefes egzersizleriyle kasları gevşetmeyi öğrenmek
• Kabızlığı önlemek için lifli besinler ve yeterli su tüketmek
• Tuvalette ıkınmamak, acele etmemek ve düzenli tuvalet alışkanlığı edinmek
• Günlük hafif yürüyüş ve germe hareketleri yapmak
• Stresi azaltmaya yönelik gevşeme, farkındalık veya nefes çalışmaları yapmak

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz öncelikle kasları gevşetmeye ve ağrıyı azaltmaya odaklanan bir plan önerebilir. Pelvik taban fizyoterapisi bu durumda sık kullanılan ve etkili olabilen bir yaklaşımdır; uzman bir fizyoterapist kasların farkına varmanızı, doğru şekilde gevşetmenizi ve günlük hayatta doğru duruş alışkanlıkları edinmenizi öğretir. Biofeedback (geri bildirim) yöntemi, kas gerginliğini fark etmeyi kolaylaştırabilir. Bazı durumlarda hekim uygun görürse ağrıyı hafifletmeye veya kas gerginliğini azaltmaya yönelik ilaç seçenekleri ya da bölgesel girişimler gündeme gelebilir; bu kararlar kişiye göre verilir ve mutlaka hekim değerlendirmesiyle yapılır. Ağrı uzun süreli olduğunda psikolojik destek ve stres yönetimi de tedavinin parçası olabilir. Hiçbir ilacı kendi başınıza başlamayın veya bırakmayın; seçenekleri hekiminizle ve eczacınızla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi bu durumda çok nadiren ve yalnızca diğer yöntemlerle rahatlama sağlanamayan özel durumlarda, uzman değerlendirmesi sonrası düşünülebilir. Çoğu kişi fizyoterapi, gevşeme çalışmaları ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle belirgin fayda görür; bu nedenle cerrahi ilk seçenek değildir.

Bu durumla yaşamak

Bu durumla yaşamak, ağrıyı tetikleyen etkenleri fark etmeyi ve günlük rutini buna göre düzenlemeyi gerektirir. Ağrının hangi saatlerde, hangi pozisyonda ve hangi durumlarda arttığını kısa notlarla takip etmek, hem size hem de hekiminize yol gösterir. İyileşme genellikle sabır isteyen bir süreçtir; küçük ve düzenli adımlar çoğu zaman en iyi sonucu verir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve ölçülü hareket; günlük kısa yürüyüşler
• Oturma düzenini sık sık değiştirmek, uzun toplantılarda ara vermek
• Yeterli uyku ve düzenli dinlenme
• Stres kaynaklarını azaltmak, gevşeme çalışmalarına zaman ayırmak
• Sigara içiyorsanız bırakmak; sigara dolaşımı ve iyileşmeyi olumsuz etkiler
• Ağır kaldırmak ve uzun süre ıkınmak gibi kasları zorlayan davranışlardan kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Kabızlık bu durumu belirgin şekilde kötüleştirebildiği için beslenmede lif açısından zengin sebze, meyve ve tam tahıl ürünlerine yer vermek, su içmeyi ihmal etmemek önemlidir. Yemek düzeninin düzenli olması bağırsak alışkanlığını kolaylaştırır. Egzersizde amaç kasları güçlendirmekten çok gevşetmek ve esnekliği artırmaktır; yürüyüş, hafif germe ve nefesle birlikte yapılan nazik hareketler uygundur. Pelvik tabanı aşırı zorlayan ağırlık çalışmaları veya yoğun mekik hareketleri konusunda hekiminize ya da fizyoterapistinize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ağrı yorucu olabilir; uykuyu, çalışmayı, ilişkileri ve ruh hâlini etkileyebilir. Bu tür bir ağrıyla yaşarken kaygı, öfke veya umutsuzluk hissetmek anlaşılır bir durumdur ve yalnız değilsiniz. Duygularınızı bir hekimle veya güvendiğiniz bir kişiyle paylaşmak tedavinin önemli bir parçasıdır. Kendinizi uzun süre kötü hissediyorsanız ya da günlük yaşamı sürdürmekte zorlanıyorsanız profesyonel destek isteyin. Acil bir ruhsal kriz yaşıyorsanız veya kendinize zarar verme düşünceniz varsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezini arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Önleme

Her zaman tamamen önlenemese de kasları aşırı zorlamamak ve gerginliği azaltmak riski düşürebilir. Düzenli tuvalet alışkanlığı, kabızlığın önlenmesi, uzun süre oturmaktan kaçınmak, stresle baş etme yolları geliştirmek ve düzenli hafif hareket etmek bu açıdan yardımcı olur.

Tarama programları

Bu durum için rutin bir tarama testi yoktur. Ağrı veya rahatsızlık fark ederseniz tarama beklemek yerine bir hekime danışmanız en doğrusudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ağrının kronikleşmesi ve günlük yaşamı daha çok kısıtlaması
• Oturma, çalışma ve seyahat gibi günlük aktivitelerden kaçınma
• Kabızlık ve tuvalet alışkanlığında bozulma
• Cinsel yaşamda isteksizlik ve ilişkilerde zorlanma
• Uyku bozukluğu, yorgunluk ve ruh hâlinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Levator ani sendromu genellikle tehlikeli olmayan, ancak sabır isteyen bir durumdur. Doğru değerlendirme ve düzenli bir tedavi planıyla çoğu kişi ağrısında belirgin azalma ve günlük yaşamında rahatlama yaşar. İyileşme herkeste aynı hızda olmaz; bazen iniş çıkışlar görülebilir. Bu normaldir ve moralinizi bozmasın. Şikâyetleriniz sürerse ya da değişirse hekiminizle yeniden konuşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.