Lipödem Nedir? Bacaklarda Ağrılı Yağ Birikimi Hakkında Bilgiler

Genel Bakış

Lipödem, bacaklarda ve bazen kollarda simetrik yağ dokusu birikimiyle ortaya çıkan, ağrılı ve kronik (uzun süreli) bir yağ dokusu rahatsızlığıdır. Bu hastalıkta yağ hücreleri normalden farklı davranarak bacaklarda orantısız bir dolgunluk yaratır. Lipödem, lenfödem (lenf sıvısının birikmesine bağlı şişlik) ile karışabilir ancak farklı bir durumdur.

Tam sıklığı bilinmemekle birlikte, araştırmalar kadınların yaklaşık yüzde 10'unun lipödemden etkilenebileceğini göstermektedir. Ancak bu durum sıklıkla gözden kaçar veya obezite ile karıştırılır.

Lipödem neredeyse yalnızca kadınları etkiler. Belirtiler genellikle ergenlik, hamilelik veya menopoz dönemlerinde başlar veya belirginleşir. Erkeklerde çok nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ve kalçalarda her iki tarafta simetrik yağ birikimi
• Dokunmayla artan ağrı ve hassasiyet
• Kolay morarma
• Ayakların normal görünüp bacakların orantısız şekilde dolgun olması
• Gün içinde artan bacaklarda ağırlık ve gerginlik hissi
• Ciltte portakal kabuğu görünümü

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir.
• Genetik yatkınlık önemli rol oynar; ailede lipödem öyküsü sık görülür.
• Hormonal değişimlerin hastalığı tetiklediği veya kötüleştirdiği düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede lipödem varlığı
• Ergenlik, hamilelik, menopoz gibi hormonal dönemlerden geçmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta tek taraflı ani şişlik, şiddetli ağrı veya renk değişikliği fark ederseniz
• Bacakta kızarıklık, sıcaklık artışı veya ateş eşlik ediyorsa
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı ile birlikte bacak şişmesi yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklarınızda ağrılı dolgunluk, dokunmada hassasiyet veya kolay morarma fark ediyorsanız
• Bacaklarınızın görünümü vücudunuza orantısız şekilde değiştiyse ve bu durum günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Ailenizde lipödem tanısı olan bir kişi varsa ve sizde de benzer belirtiler başladıysa

Tanı

Lipödem tanısı büyük oranda doktorun muayenesiyle konur. Doktor bacaklarınızdaki yağ dağılımını, simetriyi, ağrıyı ve morarmayı değerlendirir. Ayakların etkilenip etkilenmediği de önemli bir ipucudur. Kesin bir laboratuvar testi yoktur; ancak benzer belirtilere yol açan diğer hastalıkları dışlamak için bazı testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve tıbbi öykü
• Bacaklardaki kan damarlarını ve dokuyu değerlendirmek için ultrasonografi
• Gerekirse lenf sintigrafisi gibi ileri görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktora gittiğinizde size şikayetleriniz, öykünüz ve ailenizde benzer hastalık olup olmadığı sorulacak. Muayene sırasında bacaklarınız incelenecek ve gerekirse testler istenecek. Tanı koymak zaman alabilir; bu nedenle bir damar cerrahisi veya fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Lipödemin tamamen ortadan kaldıran bir tedavisi olmasa da belirtileri hafifletmek ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak mümkündür. Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, bacaklardaki ödemi kontrol etmek ve hareket kabiliyetini korumaktır. Erken tanı ve düzenli takip bu noktada çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak hafif egzersiz yapmak; yüzme, bisiklet ve yürüyüş iyi seçeneklerdir
• Bacakları dinlendirirken kalp seviyesinin üzerinde tutmak
• Cildi nemlendirmek ve yaralanmalardan korumak
• Dar kıyafetler ve sıkı lastikli çoraplardan kaçınmak; ancak doktorun önerdiği kompresyon giysilerini kullanmak
• Sağlıklı beslenmek ve tuz alımını azaltmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kompleks dekongestif tedavi adı verilen bir yöntem önerebilir. Bu yöntem; özel bir masaj tekniği olan manuel lenf drenajı, basınçlı bandajlar, egzersiz ve cilt bakımını bir arada içerir. Ayrıca bacaklardaki şişliği azaltmak için kompresyon çorapları kullanılabilir. Ağrı ve diğer belirtiler için doktorunuzun uygun gördüğü ilaçlar yazılabilir; hangi ilacın kullanılacağına yalnızca doktor karar vermelidir. Bu nedenle reçetesiz ya da öneri dışı ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı hastalarda, özellikle ilerlemiş ve ağrılı lipödemde, yağ emme (liposuction) ameliyatı düşünülebilir. Bu cerrahi bacaklardaki fazla yağ dokusunu azaltarak ağrıyı ve hareket zorluğunu hafifletebilir. Ancak ameliyat her hasta için uygun değildir; liposuction kararı uzman bir ekip tarafından ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Lipödemle yaşam, bazı günlerde zorlayıcı olabilir. Bacaklardaki ağrı ve görünüm farklılığı duygusal yük oluşturabilir. Bu süreçte kendinizi başkalarıyla karşılaştırmaktan kaçının, vücudunuzu dinleyin ve ihtiyaç duyduğunuzda mola verin. Düzenli bakım ve uygun tedavi ile günlük yaşamınıza devam edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika hafif tempolu egzersiz yapın
• Uzun süre ayakta durmaktan veya hareketsiz oturmaktan kaçının
• Bacaklarınızı gün içinde birkaç kez yüksekte dinlendirin
• Bol su için ve tuzu azaltın
• Fazla kilonuz varsa yavaş yavaş sağlıklı kilo vermeye çalışın

Diyet ve egzersiz

Lipödem için özel bir diyet yoktur, ancak meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı yağlardan zengin, işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme ödemi azaltabilir. Kilo vermek lipödemli yağ dokusunu tamamen yok etmez; ancak fazla kilo eklemler ve damarlar üzerindeki yükü azaltır. Egzersiz lenf akışını hızlandırır, ağrıyı hafifletir ve genel sağlığı destekler. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, vücut görünümündeki değişiklik ve başkalarının anlayışsız tutumları kaygı, özgüven eksikliği ve depresyon gibi duygusal zorluklara yol açabilir. Bu hissettiğiniz duyguların önemli ve gerçek olduğunu bilin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak güçlü bir adımdır. Unutmayın, ruh sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar değerlidir.

Önleme

Lipödem genetik ve hormonal faktörlere bağlı olduğundan, şu an için tamamen önlenebilmesi mümkün değildir. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli egzersiz ve kilo kontrolü belirtilerin ortaya çıkışını geciktirebilir veya ilerlemesini yavaşlatabilir.

Aşılar

Lipödem için önleyici bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Toplum geneli için lipödeme yönelik bir tarama testi önerilmemektedir. Bacaklarda sebebi açıklanamayan şişlik, ağrı veya dolgunluk yaşayan kişilerin aile hekimine veya uzman bir doktora başvurması yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacaklarda lenfödem (lenf sıvısı birikimi) gelişme riski artar
• Ciltte sertleşme ve renk değişikliği görülebilir
• Hareket kısıtlılığı, eklem ağrıları ve yürüme güçlüğü ortaya çıkabilir
• Ciltte enfeksiyon riski yükselir
• Ağrı ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkiler zamanla artar

Uzun vadeli görünüm

Lipödem kronik bir rahatsızlık olsa da, erken tanı ve uygun tedavi ile belirtiler büyük oranda kontrol altına alınabilir. Bacak ağrısı ve ödem azaltılabilir, hareketlilik korunabilir ve yaşam kalitesi bozulmadan günlük hayata devam edilebilir. Bu süreçte kendinize karşı sabırlı olmanız ve doktorunuzla iş birliği içinde hareket etmeniz çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.