Lipschütz Ülseri (Dış Genital Bölgede Ağrılı Yaralar)

Genel Bakış

Lipschütz ülseri, özellikle genç kızlarda ve kadınlarda dış genital bölgede (vulvada) aniden ortaya çıkan ağrılı yaralara verilen addır. Genellikle cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir; sıklıkla vücudun bir enfeksiyona verdiği tepkiyle ilişkilendirilir. Yaralar çoğu zaman kendiliğinden iyileşir, ancak doğru değerlendirme için bir sağlık uzmanına görünmek önemlidir.

Çok sık görülen bir durum değildir, ancak genç kadınlarda ani gelişen ağrılı genital yaraların önemli nedenlerinden biridir.

En çok ergenlik dönemindeki kızlar ve genç kadınlar etkilenir. Cinsel ilişki deneyimi olmayan kişilerde de görülebilir. Daha küçük çocuklarda ve ileri yaşta nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dış genital bölgede aniden ortaya çıkan bir veya birkaç ağrılı yara
• Yanma, batma veya dokunmakla artan ağrı
• İdrar yaparken yanma veya acı
• Oturmakta, yürümekte veya dar kıyafet giymekte zorlanma
• Ateş ve halsizlik
• Boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu gibi grip benzeri belirtiler
• Kasıkta şişmiş veya hassas lenf bezleri
• Bazen akıntı veya kötü koku olmadan yara çevresinde kızarıklık

Çocuklarda belirtiler

• Nadir de olsa küçük kızlarda görülebilir.
• İdrar yaparken ağlama veya tuvalete gitmek istememe
• Genital bölgeyi tutma veya kaşıma
• Ateş, huzursuzluk veya iştahsızlık
• Yürürken veya otururken rahatsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta çok nadirdir.
• Bu yaşta görülen genital yaralar başka nedenler açısından mutlaka değerlendirilmelidir.
• Ağrı, kanama veya iyileşmeyen yara varsa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Tam nedeni kesin olarak bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin geçirilmiş bir enfeksiyona verdiği abartılı yanıt olduğu düşünülmektedir.
• En sık Epstein-Barr virüsü (öpücük hastalığına yol açabilen virüs) ile ilişkilendirilir.
• Bazen sitomegalovirüs, mikoplazma veya grip benzeri virüsler de tetikleyici olabilir.
• Lipschütz ülseri genellikle cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir; ancak benzer yaralar yapan enfeksiyonlardan ayırt edilmelidir.

Risk faktörleri

• Genç yaş ve kadın cinsiyet
• Yakın zamanda geçirilmiş ateşli boğaz ağrısı veya viral enfeksiyon
• Bağışıklık sisteminin bireysel özellikleri
• Yorgunluk veya stresin tetikleyici olabileceği düşünülse de kanıtlar sınırlıdır
• Kötü hijyen veya cinsel aktivite bu durumun suçu değildir; utanç duymaya gerek yoktur

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız veya idrar yaparken aşırı zorlanıyorsanız
• Şiddetli ağrı, yüksek ateş veya hızla yayılan kızarıklık varsa
• Yarada iltihap, kötü koku veya yoğun kanama varsa
• Genel durumunuz hızla kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez genital yara çıktıysa
• Yaralar tekrarlıyorsa
• Yara 1-2 hafta içinde iyileşmiyorsa
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından değerlendirilmek istiyorsanız
• Tanıdan emin değilseniz veya endişeleniyorsanız

Tanı

Tanı genellikle belirtilerin dinlenmesi ve genital bölgenin dikkatli muayenesiyle konur. Hekiminiz benzer yaralar yapabilen diğer enfeksiyonları dışlamak için bazı testler isteyebilir. Muayene mahremiyete saygılı şekilde yapılır; cinsel geçmişle ilgili sorular suçlama değil, doğru tanı içindir.

Yapılabilecek testler

• Genital bölge muayenesi
• Yara bölgesinden sürüntü alınarak enfeksiyon testleri yapılması
• Kan testleri (Epstein-Barr virüsü, sitomegalovirüs veya tam kan sayımı gibi)
• İdrar testi
• Gerekirse benzer yaralar yapan diğer nedenlerin araştırılması

Randevunuzda neler beklenir

Hekiminiz önce şikayetlerinizi ve ne zaman başladığını soracaktır. Ardından genital bölgeyi nazikçe muayene eder. Bazı testler için sürüntü alınabilir veya kan verebilirsiniz. Sonuçlar birkaç gün sürebilir. Bu süreçte endişelenmek yerine sorularınızı hekiminize sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Lipschütz ülseri çoğu zaman kendiliğinden iyileşir. Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, iyileşmeyi desteklemek ve benzer belirtiler yapan başka bir neden varsa onu ortaya çıkarmaktır. Hekiminiz size uygun bir bakım planı önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için ve dinlenin.
• Bölgeyi ılık suyla nazikçe temizleyin; sabun, duş jeli, parfüm veya ıslak mendil gibi tahriş edici ürünlerden kaçının.
• Pamuklu ve bol iç çamaşırı giyin; dar kıyafetlerden uzak durun.
• İdrar yaparken yanmayı azaltmak için ılık suyun altında rahatlamayı deneyebilirsiniz.
• Ağrı için hekiminizin önerdiği şekilde dinlenin ve uygun görülen rahatlatıcı yöntemleri kullanın.
• İyileşene kadar cinsel ilişkiden kaçının; bu hem ağrıyı hem de tahrişi azaltır.
• Yaraların durumunu takip edin; kötüleşme olursa hekime başvurun.

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz ağrıyı ve ateşi azaltmaya yönelik genel önlemler önerebilir. Bazı durumlarda bölgeyi rahatlatıcı tedaviler veya iltihabı azaltıcı yaklaşımlar gündeme gelebilir. Altta yatan başka bir enfeksiyon saptanırsa ona yönelik değerlendirme yapılır. İlaç kullanımı mutlaka hekim önerisiyle olmalıdır; eczacınıza veya hekiminize danışmadan ilaç başlamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle cerrahi tedavi gerekmez. Çok nadir durumlarda apse veya başka bir komplikasyon varsa uzman değerlendirmesi yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda ağrıyı yönetmek ve bölgeyi tahriş etmemek önemlidir. Bol su içmek, dinlenmek ve dar kıyafetlerden kaçınmak iyileşmeyi kolaylaştırabilir. Yaralar iyileşene kadar cinsel ilişkiden kaçınmak ve genital bölgeyi nazikçe temizlemek rahatsızlığı azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyku alın ve stresi azaltmaya çalışın.
• Pamuklu iç çamaşırı tercih edin ve sık sık değiştirin.
• Genital bölgeye parfümlü ürünler, sabunlar veya duş jelleri uygulamayın.
• Ellerinizi yıkayın; özellikle öpücük hastalığı gibi enfeksiyonların yayılmasını azaltmak için genel hijyen önemlidir.
• Belirtiler kötüleşirse veya yeni belirtiler eklenirse hekime başvurun.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet gerekmez. Dengeli beslenmek ve bol su içmek genel sağlığı destekler. Ağrı varken çok zorlayıcı egzersizlerden kaçının; kendinizi iyi hissettiğinizde hafif yürüyüş gibi aktiviteler rahatlatıcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Genital bölgede yara çıması utanç, kaygı veya cinsel yolla bulaşan bir hastalık korkusuna yol açabilir. Lipschütz ülserinin genellikle cinsel yolla bulaşan bir hastalık olmadığını bilmek rahatlatıcıdır. Yine de kaygınız sürüyorsa bir sağlık uzmanıyla konuşun. Kendinizi çok kaygılı, umutsuz veya güvende hissetmiyorsanız 112'yi arayın ya da güvendiğiniz bir yetişkine veya hekime hemen ulaşın.

Önleme

Lipschütz ülserini tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Tetikleyici olabilecek enfeksiyonlardan korunmak için genel hijyen önlemleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları faydalı olabilir. Ancak bu durumun ortaya çıkması kişinin hijyen veya davranışlarındaki bir eksiklikten kaynaklanmaz.

Aşılar

Lipschütz ülserine karşı özel bir aşı yoktur. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin aşılar ve size uygun diğer aşılar hakkında hekiminize veya aile sağlığı merkezinize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Lipschütz ülseri için rutin bir tarama testi yoktur. Tekrarlayan genital yaralar varsa altta yatan nedenlerin araştırılması için hekime başvurmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çoğu olgu kendiliğinden iyileşir; yine de takip edilmelidir.
• İkincil bakteri enfeksiyonu gelişebilir.
• Şiddetli ağrı nedeniyle idrar yapamama veya günlük yaşamda zorlanma olabilir.
• Nadir durumlarda yara izi kalabilir.
• Utanç ve kaygı gibi duygusal zorluklar yaşanabilir.

Uzun vadeli görünüm

Genel görünüm iyidir. Lipschütz ülseri çoğu kişide 1-3 hafta içinde iz bırakmadan iyileşir. Tekrarlayabilir ama genellikle ciddi bir sorun oluşturmaz. Belirtileriniz uzun sürerse veya kötüleşirse hekiminize başvurmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.