Egzama ile Yaşamak

Genel Bakış

Egzama, cildin kuruması, kızarması, kaşınması ve bazen su toplamasıyla kendini gösteren yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Tıbbi adıyla atopik dermatit olarak da bilinir. Bağışıklık sisteminin cilt bariyerini etkilemesi sonucu ortaya çıkar; bulaşıcı değildir.

Evet, egzama dünyada ve Türkiye'de çok yaygındır. Çocuklarda daha sık görülmekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilir.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık bebeklik ve erken çocukluk döneminde başlar. Bazı kişilerde ergenlikle birlikte azalır, bazılarında ise yetişkinlikte de devam eder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru, pullu ve pürüzlü cilt
• İnatçı kaşıntı, özellikle geceleri artar
• Kızarıklık ve iltihap görünümü
• Ciltte küçük kabarcıklar
• Uzun süreli egzamada derinin kalınlaşması ve çatlaması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yanaklarda ve saç derisinde kızarıklık
• Diz ve dirseklerin iç yüzeyinde döküntü
• Kaşıntı nedeniyle uyku güçlüğü
• Ciltte sıyrıklar ve kanamalar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt daha kuru ve incedir, bu nedenle kaşıntı daha belirgindir
• El ve ayaklarda sık tekrarlayan egzama
• Ciltte kalıcı renk değişikliği veya kalınlaşma
• Uykusuzluğa neden olabilen gece kaşıntısı

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik yatkınlık: Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü varsa risk artar.
• Cilt bariyerinin zayıf olması nedeniyle nem kaybı ve tahriş edici maddelerin cilde geçişi.
• Bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere aşırı tepki vermesi.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya alerjik hastalık olması
• Kuru ve soğuk hava
• Stres ve kaygı
• Toz akarları, hayvan tüyü, polen gibi alerjenler
• Sert sabunlar, deterjanlar, yünlü kumaşlar ve bazı kozmetikler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yayılan ağrı, ateş ve kızarıklık varsa
• Ciltte su dolu kabarcıklar ve sarı-yeşil akıntı oluştuysa
• Kaşıntı nedeniyle gece uykudan sürekli uyanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınmaya rağmen belirtiler geçmiyorsa
• Kaşıntı iş veriminizi veya okul yaşamınızı etkiliyorsa
• Ciltte çatlaklar, kanama veya kalınlaşma geliştiyse

Tanı

Doktorunuz cildinizi inceleyerek ve belirtilerinizi dinleyerek tanı koyar. Aile öykünüzü ve günlük yaşamınızda tetikleyici olabilecek faktörleri de sorabilir.

Yapılabilecek testler

• Çoğu durumda ileri test gerekmez.
• Alerji testleri, tekrarlayan ve şiddetli egzamada doktorunuzun önerisiyle yapılabilir.
• Nadiren cilt biyopsisi, tanıyı netleştirmek için uygulanabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz döküntünün yerini, yaygınlığını ve görünümünü değerlendirir. Bazen cildinizi özel bir ışıkla inceleyebilir. Tanı genellikle muayane ile konur ve herhangi bir acı verici işlem gerekmez.

Tedavi

Egzama tedavisinin temel amacı kaşıntıyı ve iltihabı azaltmak, cildin nemini korumak ve yeni alevlenmeleri önlemektir. Tedavi kişiye özeldir; genellikle düzenli cilt bakımı ve doktorun önerdiği ilaçlı kremler birlikte kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün ılık suyla kısa süre yıkayın ve hemen ardından nemlendirici krem sürün.
• Kokusuz ve yumuşak temizleyiciler tercih edin, sert sabunlardan kaçının.
• Yünlü ve sentetik kıyafetler yerine pamuklu giysiler giyin.
• Tırnaklarınızı kısa tutun; kaşıntı olunca hafifçe ovalayın veya vurun.
• Duştan sonra cildiniz nemliyken nemlendirici uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaşıntıyı ve iltihabı kontrol altına almak için cilt kremleri önerebilir. Bunlar nemlendirici kremler, kısa süreli kortikosteroid kremler veya bağışıklık sistemini düzenleyen kremler olabilir. Ağır ve yaygın egzamalarda fototerapi (kontrollü ışık tedavisi) veya ağızdan alınan ilaçlar gündeme gelebilir. İlaçların adı, dozu ve kullanım süresi mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi bir tedavi yöntemi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Egzamayla yaşarken düzenli bir cilt bakımı rutini oluşturmak çok önemlidir. Sabah ve akşam nemlendirici kullanmak, duş süresini 5-10 dakika ile sınırlı tutmak, tetikleyicilerden kaçınmak ve stresi yönetmek günlük yaşamı belirgin şekilde kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatlerde uyumaya özen gösterin.
• Banyo sonrası cildi yumuşak bir havluyla kurulayın, ovalamayın.
• Evinizde özellikle kış aylarında nemlendirici kullanarak kuruluğu azaltın.
• Terlemeyi artıran yoğun aktivitelerden sonra hemen duş alın.

Diyet ve egzersiz

Egzamaya özel mucizevi bir diyet yoktur. Ancak bazı kişilerde süt, yumurta, fındık gibi gıdalar belirtileri tetikleyebilir. Bu durumda doktorunuz gıda günlüğü tutmanızı önerebilir. Egzersiz yapmak stresi azaltır, ancak terleyince kaşıntı artabilir. Egzersiz sonrası duş alıp nemlendirici sürmek faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve ciltteki görünür değişiklikler özgüveni etkileyebilir, uykuyu bozabilir ve kaygı yaratabilir. Bu duygular son derece normaldir. Kendinizi sürekli çaresiz veya karamsar hissediyorsanız bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önemlidir; acil durumlarda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Egzamanın tamamen ortaya çıkmasını önlemek kesin değildir, ancak düzenli nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınma, alevlenmelerin sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Özellikle bebeklik döneminde cildin nemli tutulması koruyucu olabilir.

Aşılar

Egzama için aşı yoktur. Ancak egzamalı çocuklar ve erişkinler, Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uygun aşıları yaptırmalıdır. Aşılar egzamayı kötüleştirmez.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi önerilmez. Ailesinde egzama öyküsü olanlar, cilt kuruluğu ve kaşıntı belirtilerine karşı daha dikkatli olmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte bakteri veya virüs kaynaklı enfeksiyonlar gelişebilir.
• Sürekli kaşıma sonucu deride yaralar ve kalıcı izler oluşabilir.
• Uyku sorunları nedeniyle gündüz yorgunluğu ve konsantrasyon güçlüğü yaşanabilir.
• Egzamalı çocuklarda ilerleyen yaşlarda astım ve alerjik nezle görülme riski artabilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama can sıkıcı olabilir, ancak doğru bakım ve düzenli tıbbi destekle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Birçok kişide hastalık zamanla hafifler, hatta bazılarında tamamen kaybolur. Sabırlı ve tutarlı bakımla sağlıklı ve konforlu bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.