Ürtiker (Kurdeşen) ile Yaşam

Genel Bakış

Ürtiker, ciltte kaşıntılı, kabarık, kırmızı veya cilt renginde döküntülere neden olan bir durumdur. Halk arasında kurdeşen olarak da bilinir. Bu döküntüler vücudun farklı bölgelerinde belirip kaybolabilir.

Evet, oldukça yaygındır. Her 4 kişiden biri hayatının bir döneminde kurdeşen atağı yaşar.

Her yaşta görülebilir. Çocuklarda ve genç erişkinlerde daha sık ortaya çıkar. Kronik ürtiker ise daha çok 20-40 yaş arası erişkinlerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kaşıntılı, kabarık ve kızarık döküntüler veya şişlikler
• Döküntülerin birkaç saat içinde kaybolup başka bölgede yeniden çıkması
• Kaşıntının genellikle akşam veya gece daha da artması
• Cildin sıkıştığı, sürtündüğü veya ısındığı bölgelerde belirtilerin artması
• Dudaklarda, göz kapaklarında, ellerde veya ayaklarda hafif şişme görülebilir

Çocuklarda belirtiler

• Soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlardan sonra ortaya çıkabilir.
• Çocuklar kaşıntı nedeniyle huzursuz olabilir ve uyumakta zorlanabilir.
• Döküntüler çocuğun vücudunda hızla yayılabilir ve büyük alanları kaplayabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha uzun sürebilir ve tekrarlama olasılığı daha yüksektir.
• Cilt kuruluğu nedeniyle kaşıntı daha yoğun hissedilebilir.
• Kullanılan ilaçlar ve başka sağlık sorunları ürtikeri tetikleyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Alerjik reaksiyonlar: besinler, ilaçlar, böcek sokmaları, lateks
• Enfeksiyonlar: soğuk algınlığı, grip, boğaz iltihabı, idrar yolu enfeksiyonu
• Fiziksel etkenler: basınç, sürtünme, sıcak veya soğuk ortam, güneş ışığı, su
• Stres, kaygı ve duygusal dalgalanmalar
• Kimi zaman vücudun kendi bağışıklık sisteminin cilt hücrelerine saldırdığı otoimmün durumlar
• Katkı maddeleri ve bazı gıda boyaları, yapay tatlandırıcılar

Risk faktörleri

• Alerji, astım veya egzama öyküsü bulunması
• Ailede ürtiker veya anjiyoödem öyküsü olması
• Tiroid hastalığı, lupus veya diğer otoimmün hastalıkların varlığı
• Sık sık enfeksiyon geçirmek
• Bazı ilaçları düzenli kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntüler günlük işlerinizi, okulunuzu veya uykunuzu etkilerse
• Belirtiler 2 gün boyunca geçmiyor veya giderek kötüleşiyorsa
• Döküntülerde ağrı, hızlı yayılma veya kabarcıklar oluşuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntüler 6 haftadan uzun sürüyorsa
• Tekrarlayan ataklar geçiriyorsanız
• Hangi tetikleyicinin buna yol açtığını bilmiyorsanız doktorunuzla görüşün.

Tanı

Doktor önce belirtilerinizi dinler ve cildinizi muayene eder. Ne zaman ortaya çıktığını, ne sıklıkta olduğunu ve neyin tetiklediğini sorar. Gerekirse alerji testleri veya kan testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Alerji deri testleri (hangi maddeye alerjiniz olabileceğini göstermek için)
• Kan testleri (özellikle kronik ürtikerde tiroid ve bağışıklık sistemi değerlendirilir)
• Fiziksel ürtiker düşünülüyorsa provokasyon testleri (buz, ısı veya basınç uygulanır)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz cildinizi incelerken kaşıntı ve kızarıklık hakkında sorular soracaktır. Tanı konduktan sonra size tetikleyicilerden kaçınma ve kaşıntıyı azaltma önerilerinde bulunacaktır. Bazı durumlarda ileri testler gerekmeyebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almak ve kaşıntıyı gidermektir. Çoğu hasta, doktorun önerdiği alerji önleyici ilaçlarla rahatlar. Tetikleyicilerden kaçınmak da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Sıcak değil, ılık duş alın ve çok sıcak sudan kaçının.
• Yumuşak, pamuklu ve gevşek giysiler tercih edin.
• Cildinizi düzenli olarak kokusuz, tahriş etmeyen bir nemlendirici ile nemlendirin.
• Kaşıntıyı artıran dar kıyafetler, yünlü kumaşlar ve ağır terlemekten kaçının.
• Bir günlük tutarak döküntülerin ne zaman ve hangi durumlarda çıktığını takip edin.

Tıbbi tedaviler

Antihistaminikler ürtikerin ilk basamak tedavisidir ve kaşıntıyı azaltır. Şiddetli veya kronik durumlarda doktorunuz kortikosteroidler veya bağışıklık sistemini düzenleyen diğer ilaçları önerebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna sağlık uzmanınız karar verir. Bu ilaçların adlarını ve dozlarını doktorunuz belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat ürtikerin tedavisinde kullanılmaz. Ancak ürtikere neden olan başka bir hastalık tespit edilirse, o hastalığın tedavisi için cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Ürtiker yaşam kalitenizi etkileyebilir, ancak doğru bilgi ve planlamayla büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tetikleyicilerinizi tanıyın ve ihtiyaçlarınıza göre günlük rutininizi uyarlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yoga veya meditasyon yapmayı deneyin.
• Hava sıcaklığındaki ani değişimlere karşı dikkatli olun, aşırı sıcak ve aşırı soğuktan kaçının.
• Parfümlü losyonlar, sabunlar ve deterjanlar yerine kokusuz ürünleri tercih edin.
• Uyku düzeninize özen gösterin, yeterli süre uyumaya çalışın.
• Egzersizi hayatınızdan çıkarmayın; ancak terlemeye bağlı belirtileri engellemek için egzersizi serin saatlerde yapın.

Diyet ve egzersiz

Herkes için geçerli tek bir diyet yoktur. Besinlerin tetiklediğini düşünüyorsanız doktor veya diyetisyen ile birlikte bir besin günlüğü tutarak hangi yiyeceklerin belirtilerinizi artırdığını araştırabilirsiniz. Düzenli, ılımlı egzersiz genellikle güvenlidir ve stresi azaltarak faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, görünüm endişesi ve uyku bölünmesi huzursuzluk, kaygı ve moral düşüklüğüne yol açabilir. Bu duygular oldukça normaldir. Duygularınızı paylaşmak, profesyonel bir destek almak veya bir destek grubuna katılmak bu süreçte size iyi gelebilir.

Önleme

Tekrar eden atakları önlemenin en iyi yolu kişisel tetikleyicilerden kaçınmaktır. Bu nedenle belirtilerinizi ve olası tetikleyicilerinizi not almak oldukça faydalıdır. Ancak bazen tetikleyici bulunamayabilir ve atakların önlenmesi mümkün olmayabilir.

Aşılar

Ürtikere karşı bir aşı henüz bulunmamaktadır. Rutin aşılarınızı yaptırmak, enfeksiyonlara bağlı ürtiker gelişme riskini azaltabilir.

Tarama programları

Ürtiker için rutin bir tarama testi yoktur. Belirti veya şüpheniz olduğunda doktora başvurmanız tanı ve tedavi için yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadir de olsa anjiyoödem gelişebilir; bu durumda boğaz ve dil şişerek nefes almayı zorlaştırabilir.
• Yoğun kaşımaya bağlı olarak ciltte yaralar ve bakteriyel enfeksiyonlar oluşabilir.
• Sürekli kaşıntı ve rahatsızlık uyku sorunlarına ve gündüz yorgunluğuna yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Ürtikerin çoğu formu birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir veya tedaviyle kontrol altına alınır. Kronik ürtiker aylarca ya da yıllarca sürebilir, ancak verimli tedavi seçenekleri sayesinde hastaların büyük bir kısmında belirtiler başarılı şekilde yönetilir. Kendinizi ve durumunuzu iyi tanıyarak, doktorunuzla birlikte yaşam kalitenizi artırmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.