İdrar Kaçırma ile Yaşamak

Genel Bakış

İdrar kaçırma (inkontinans), mesanenizi kontrol edememeniz ve istemsiz olarak idrar sızıntısı yaşamanız durumudur. Bu bir hastalık değil, altta yatan bir sağlık sorununun belirtisidir. Birçok türü vardır ve doğru tedavi ile önemli ölçüde iyileştirilebilir.

Evet, oldukça yaygındır. Her yaştan insanı etkileyebilir. Özellikle kadınlarda ve 40 yaş üstü kişilerde daha sık görülür. Toplumda görülme sıklığı düşünülenden çok daha fazladır, çünkü birçok kişi utandığı için doktora başvurmaz.

İdrar kaçırma; kadınları, erkekleri, genç yetişkinleri ve yaşlıları etkileyebilir. Hamilelik ve doğum sonrası kadınlarda, prostat tedavisi görmüş erkeklerde, nörolojik hastalığı olanlarda ve yaşlılarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar damlası şeklinde sızıntı
• Ani ve zorlayıcı idrar hissi
• Öksürme, hapşırma, gülme veya egzersiz sırasında idrar kaçırma
• Tuvalete yetişemeden kaçırma
• Gece idrar için uyanma ihtiyacı
• Tuvalete çıktıktan sonra idrarın tam boşalmadığı hissi

Çocuklarda belirtiler

• Yatak ıslatma (gece idrar kaçırma)
• Gündüz giysilerin ıslanması
• Ani idrar sıkışması hissi
• Kabızlık ile birlikte görülmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha sık idrara çıkma
• Güçlü ve ani idrar hissi
• İdrarı tutamama ve kaçırma
• Hareket kısıtlılığı nedeniyle tuvalete yetişememe
• Bazı ilaçların yan etkisi olarak görülmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Stres tipi inkontinans: öksürme, hapşırma, zıplama gibi karın içi basıncı artıran durumlarda idrar kaçar.
• Sıkışma tipi inkontinans: mesane kaslarının aşırı aktif olması nedeniyle aniden sıkışıp idrar kaçırma.
• Taşma tipi inkontinans: mesanenin tam boşalmaması ve damla damla sızıntı olması.
• Fonksiyonel inkontinans: fiziksel veya zihinsel kısıtlılıklar nedeniyle tuvalete yetişememe.
• Hamilelik ve doğum sonrası pelvik taban zayıflığı.
• Prostat büyümesi ve prostat ameliyatları.
• Felç, multiple skleroz gibi sinir sistemi hastalıkları.

Risk faktörleri

• Kadın cinsiyeti ve doğum öyküsü
• Obezite (fazla kilo)
• Sigara içmek ve kronik öksürük
• Kabızlık
• Bazı ilaçlar (tansiyon, idrar söktürücüler)
• Aile öyküsü
• Menopoz sonrası dönem

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar kaçırma aniden başladıysa ve bel veya karın ağrısı ile birlikteyse
• İdrar yapamıyorsanız ve mesaneniz her zaman dolu hissediliyorsa
• Yüksek ateş ve titreme varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar kaçırma sık sık tekrarlıyor ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Gece uykunuzu sık sık bölüyorsa
• İdrar yaparken ağrı veya yanma oluyorsa
• İdrarınızda kan görüyorsanız, en kısa sürede doktorunuza başvurun.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinleyecek ve size bazı sorular soracaktır. Ardından fizik muayene yapabilir. Tanı için basit testlerden yararlanılır; gerekirse daha ileri tetkikler planlanır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili: idrar yolu enfeksiyonu veya kan olup olmadığını gösterir.
• İdrar günlüğü: birkaç gün boyunca sıvı alımınızı ve idrar kaçırma saatlerinizi kaydetmeniz istenir.
• Kalan idrar ölçümü: mesanenin idrara çıktıktan sonra ne kadar dolu kaldığını değerlendirir.
• Ürodinami: mesanenin dolma ve boşalma işlevlerini inceleyen özel testlerdir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde bazı testler biraz garip gelebilir (örneğin, ince bir sonda takılması) ancak genellikle kısa sürer ve rahatsızlık verici değildir. Doktorunuza dürüst cevaplar vermek, doğru tanı ve tedavi planı için çok önemlidir.

Tedavi

İdrar kaçırma tedavisi, türüne ve altta yatan nedene göre kişiye özel olarak belirlenir. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri etkili olur. Gerekirse ilaçlar, cihazlar veya cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban kaslarınızı güçlendirmek için düzenli egzersiz yapın (günde birkaç kez sıkıp bırakma).
• Tuvalet alışkanlığı edinin: günün belirli saatlerinde tuvalete gitmeyi deneyin.
• Sıvı alımınızı gün içine yayın; aşırı çay, kahve, asitli içecek ve alkolden kaçının.
• Fazla kilolarınız varsa, sağlıklı ve yavaş bir şekilde kilo verin.
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenin ve yeterli su için.
• Kaçırma sonrası cildinizi iyice kurulayın ve tahriş edici sabunlardan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öneriyorsa mesane eğitimi, davranış terapisi veya pelvik taban terapisi uygulanabilir. Bazı hastalarda mesaneyi gevşeten veya aşırı aktif kasları kontrol eden ilaçlar kullanılabilir. Kadınlarda vajinal koni veya peser gibi destek cihazları, erkeklerde dış toplayıcı cihazlar yardımcı olabilir. Bu tedavileri mutlaka bir sağlık uzmanıyla konuşarak uygulayın; kendi başınıza ilaç denemeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Özellikle stres tipi idrar kaçırmada, pelvik tabanı destekleyen cerrahi yöntemler etkili olabilir. Ameliyat genellikle diğer tedavilere rağmen şikayetler sürüyorsa düşünülür. Cerrahi kararını üroloji veya kadın doğum uzmanı değerlendirir.

Bu durumla yaşamak

İdrar kaçırma ile yaşamak zor olabilir, ancak uygun yöntemlerle günlük yaşamınızı konforlu hale getirebilirsiniz. Emici pedler, koruyucu iç çamaşırları ve nefes alan kıyafetler size güven verir. Çantanızda yedek kıyafet ve ped bulundurmak da rahatlatıcı olabilir. Seyahat ederken tuvaletlerin yerini önceden belirleyerek plan yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde yaklaşık 8-10 bardak su içmeye çalışın, ancak yatmadan önce sıvı alımını azaltın.
• Kafein, asitli içecekler, alkol ve baharatlı yiyeceklerin kaçırmayı artırıp artırmadığını gözlemleyin.
• Düzenli yürüyüş veya yüzme gibi aktiviteler yapın; pelvik taban egzersizlerine devam edin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; öksürük kaçırmayı tetikleyebilir.
• Kabızlığı önlemek için posalı gıdalar (sebze, meyve, kepekli tahıllar) tüketin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı kiloyu korumak, mesane ve pelvik kaslara binen yükü azaltır. Koşma ve zıplama gibi yüksek etkili egzersizler kaçırmayı artırabilir; yüzme, yürüyüş ve bisiklet gibi düşük etkili egzersizlere yönelebilirsiniz. Pelvik taban egzersizlerini doğru yaptığınızdan emin olmak için bir fizyoterapistten destek alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma utanç, kaygı ve sosyal izolasyona neden olabilir. Bu durum sizin suçunuz değildir ve tedavi edilebilir. Duygularınızı eşinizle, arkadaşlarınızla veya bir sağlık uzmanıyla paylaşmak yükünüzü hafifletir. Eğer üzüntü, çaresizlik, uyku sorunu yaşıyorsanız ruhsal destek almayı ihmal etmeyin. Unutmayın: yalnız değilsiniz.

Önleme

Her tip idrar kaçırma önlenemez, ancak birçoğu önlenebilir veya geciktirilebilir. Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak, sigarayı bırakmak ve kabızlığı önlemek en önemli adımlardır. Ayrıca mesanenizi aşırı zorlamamaya dikkat edin.

Aşılar

İdrar kaçırma için özel bir aşı yoktur. Ancak idrar yolu enfeksiyonları kaçırmayı geçici olarak artırabilir; genel hijyen kurallarına uymak enfeksiyon riskini azaltır.

Tarama programları

İdrar kaçırma için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli kontrollerinizde doktorunuza şikayetlerinizi anlatmanız erken tanı ve tedavi şansı sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte tahriş, kızarıklık ve yara oluşumu
• Sık idrar yolu enfeksiyonları
• Gece tuvalete kalkmaya bağlı düşme ve kırık riski
• Sosyal izolasyon, depresyon ve kaygı
• Nadir de olsa, idrar tıkanıklığına bağlı böbrek hasarı

Uzun vadeli görünüm

İdrar kaçırma büyük ölçüde tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir. Doğru tedaviyle çoğu insan günlük yaşamına rahatça devam eder. Sonuç almak birkaç hafta sürebilir, sabırlı olun. Yardım istemek güçlü olmanın bir göstergesidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.