Prostat Büyümesiyle Yaşamak

Genel Bakış

Prostat, erkeklerde idrar torbasının hemen altında, idrar kanalını çevreleyen küçük bir bezdir. Yaşla birlikte prostat büyüyebilir; bu duruma iyi huylu prostat büyümesi (BPH) denir. Bu yazı, prostat büyümesi ve onunla yaşam hakkında güvenilir bilgi vermektedir.

Evet, çok yaygındır. 50 yaş üstü erkeklerin yaklaşık yarısında, 80 yaş üstü erkeklerin ise büyük çoğunluğunda prostat büyümesi görülür.

Genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar ve yaşlandıkça sıklığı artar. Kadınlarda prostat bezi bulunmadığı için bu durum kadınları etkilemez.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrara sık çıkma
• Geceleri uyanıp idrar yapma
• İdrara başlarken zorlanma
• İdrar akımının zayıf veya kesik kesik olması
• İdrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi
• İdrar kaçırma veya damla damla idrar gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Prostat büyümesi çocuklarda görülmez. Çocuklardaki idrar şikayetleri başka nedenlerden kaynaklanabilir ve bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde gece idrara kalkma, idrar kaçırma ve mesanenin tam boşalmadığı hissi daha belirgin olabilir. Ayrıca kabızlık ve hareket kısıtlılığı şikayetleri artırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte prostat hücrelerinin çoğalması
• Testosteron ve diğer hormonların düzeylerinde yaşa bağlı değişiklikler

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede prostat büyümesi öyküsü
• Obezite veya fazla kilo
• Hareketsiz yaşam
• Diyabet ve kalp-damar hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar hiç yapılamıyorsa veya idrarda kan varsa aynı gün doktora görünün.
• İdrar şikayetlerine ateş, titreme veya şiddetli ağrı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma, zayıf akım veya gece uyanma gibi şikayetler başladığında
• Yıllık sağlık kontrolü sırasında prostat değerlendirmesi yaptırmak için
• Ailede prostat hastalığı öyküsü varsa doktorunuzla konuşmak için

Tanı

Üroloji uzmanı önce şikayetlerinizi dinler ve idrar alışkanlıklarınızla ilgili sorular sorar. Fizik muayene yaparak prostatı değerlendirir ve bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Belirti skorlama formu (IPSS)
• Parmakla prostat muayenesi (rektal tuşe)
• İdrar tahlili
• PSA kan testi
• İdrar akış hızı ölçümü (üroflowmetri)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle kısa sürer. Parmakla prostat muayenesi hafif rahatsızlık verebilir. Testler için bazı hazırlıklar gerekebilir; doktorunuz size söyleyecektir. PSA testi tek başına kesin tanı koydurmaz; sonuçlar diğer bulgularla birlikte yorumlanır.

Tedavi

Tedavi; belirtilerin günlük yaşamı ne kadar etkilediğine, prostat büyüklüğüne, yaşınıza ve genel sağlığınıza göre kişiselleştirilir. Amaç şikayetleri azaltmak ve yaşam kalitesini korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Gece yatmadan yaklaşık iki saat önce sıvı almayı azaltın.
• Kafein, asitli içecekler ve alkolü sınırlandırın.
• Tuvalet ihtiyacını uzun süre ertelemeyin.
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketin.
• Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, prostat kaslarını gevşetmeye veya prostatın küçülmesine yardımcı olan reçeteli ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda idrar akışını iyileştirmek için lazer veya minimal invaziv yöntemler kullanılabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir; önerilen ilacın adını ve dozunu asla kendiniz değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlara rağmen şikayetler şiddetliyse, idrar tamamen tıkanıyorsa veya böbrek hasarı riski varsa cerrahi düşünülebilir. Cerrahinin türü ve zamanı üroloji uzmanı ile birlikte kararlaştırılır.

Bu durumla yaşamak

İdrar alışkanlıklarınızı gözlemleyin ve şikayetlerinizi not edin. Gün içinde düzenli tuvalete gitme, dışarıdayken tuvalet yerlerini önceden belirleme ve gerekirse yedek iç çamaşırı taşıma gibi önlemler kendinizi daha güvende hissettirebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ama dengeli sıvı tüketin.
• Akşamları aşırı tuzlu veya baharatlı gıdalardan kaçının.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
• Pelvik taban egzersizleri hakkında doktorunuza veya fizyoterapistinize danışabilirsiniz.
• Stresi yönetmek için gevşeme ve nefes egzersizleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme düzeni kabızlığı azaltır ve genel sağlığı destekler. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş, kilo kontrolüne yardımcı olur ve belirtilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık tuvalete gitme endişesi sosyal yaşamdan kaçınmaya, uyku bozukluğuna ve duygusal yorgunluğa neden olabilir. Bu duygular normaldir; doktorunuzla konuşmak kaygıyı azaltmanın ilk adımıdır. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

İyi huylu prostat büyümesini tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak, sigara içmemek ve dengeli beslenmek belirtilerin daha geç ortaya çıkmasına veya daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir.

Aşılar

Bu duruma karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Belirtisi olmayan erkeklerde prostat kontrolüne ne zaman ve ne sıklıkla başlanacağı; yaş, aile öyküsü ve genel sağlık durumuna göre değişir. Bu konuyu doktorunuzla görüşmeniz en doğrusudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşları
• Mesane kasında zayıflama
• Ani idrar tutukluğu
• Böbrek hasarı

Uzun vadeli görünüm

Prostat büyümesi yaşam süresini kısaltan bir hastalık değildir. Çoğu erkek, uygun tedavi ve düzenli takiplerle günlük aktivitelerine rahatça devam edebilir. Doktorunuzla iş birliği içinde olmak en iyi sonucu sağlar.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.