Kanda Düşük Klorür (Hipokloremi)

Genel Bakış

Klorür, kanımızda bulunan ve vücudun sıvı-tuz dengesini sağlayan doğal bir mineraldir (buna 'elektrolit' denir). Sofra tuzunun bir parçasıdır ve sinirlerin çalışması, kasların hareketi ve vücuttaki sıvı miktarının ayarlanması gibi işlerde görev alır. Kanda düşük klorür bulunmasına tıp dilinde 'hipokloremi' denir. Bu bir hastalık değil, çoğu zaman altta yatan başka bir durumun habercisi olan bir bulgudur; yani vücudun tuz-su dengesinde bir kayma olduğunu gösterir.

Oldukça sık görülen bir laboratuvar bulgusudur. Hastanede yatan kişilerde ve sık kan tahlili yapılan kişilerde daha sık fark edilir. Pek çok kişide değer hafif düşüktür ve kişi hiçbir şikâyet duymaz.

Her yaştan kişide görülebilir. Daha sık rastlanan gruplar: uzun süre kusan veya ishal olan kişiler, idrar söktürücü ilaç kullananlar, kalp yetmezliği ya da böbrek sorunu olanlar, damardan fazla sıvı verilen hastalar, yeme bozukluğu yaşayanlar ve ileri yaştaki kişilerdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman hiçbir şikâyet olmayabilir; düşüklük sadece tahlilde görülür.
• Halsizlik, çabuk yorulma ve genel bir güçsüzlük hissi.
• Baş dönmesi, özellikle ayağa kalkınca göz kararması.
• Kas krampları, kaslarda seğirme veya gerginlik.
• Bulantı, iştahsızlık, karında rahatsızlık hissi.
• Ağız kuruluğu, daha az idrara çıkma gibi hafif susuzluk belirtileri.
• Düşüklük belirginse dikkat dağınıklığı, dalgınlık veya unutkanlık.

Çocuklarda belirtiler

• Kusma veya ishal sonrası halsizlik, sürekli uyku hâli.
• Huzursuzluk, huysuzluk ve normalden farklı davranış.
• Ağlarken gözyaşı gelmemesi, ağız kuruluğu, bezin daha az ıslanması.
• Emzirme veya yeme isteğinin azalması.
• Nadiren kasılma (havale) veya bilinç değişikliği; bu durumda hemen 112 aranmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Beklenmedik güçsüzlük, birden yürüyemeyecek kadar halsizlik.
• Yeni ortaya çıkan kafa karışıklığı, dalgınlık veya ajitasyon.
• Baş dönmesi ve düşme, düşme korkusu.
• İştahsızlık ve yeterince su içmeme.
• Kalp çarpıntısı veya düzensiz nabız hissi.

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süren kusma veya ishal: mide ve bağırsak sıvılarıyla birlikte klorür de kaybedilir.
• İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlar: vücuttan daha fazla tuz ve su atılmasına yol açabilir.
• Böbreklerin tuzu tutmakta zorlanması veya böbrek hastalıkları.
• Kalp yetmezliği, karaciğer hastalığı gibi sıvı dengesini etkileyen durumlar.
• Damar yoluyla fazla miktarda sıvı verilmesi (özellikle hastane ortamında).
• Aşırı terleme, yanıklar veya ter yoluyla tuz kaybı.
• Bazı hormonal ve metabolik durumlar ile uzun süreli düşük tuz alımı.
• Bazı ilaç gruplarının yan etkisi (doktorunuz kullandığınız ilaçları gözden geçirecektir).

Risk faktörleri

• İleri yaş ve buna eşlik eden kronik hastalıklar.
• İdrar söktürücü veya mide asidini azaltan ilaçların uzun süre kullanımı.
• Kusma, ishal veya yüksek ateşle seyreden hastalıklar.
• Hastanede yatış ve damardan sıvı tedavisi.
• Yeme bozuklukları, çok az yemek yeme veya aşırı kısıtlayıcı diyetler.
• Alkol kullanım bozukluğu.
• Böbrek, kalp veya karaciğer hastalığı öyküsü.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kusma veya ishal bir günden uzun sürüyorsa ve sıvı içemiyorsanız.
• Ayağa kalkınca başınız dönüyor, gözünüz kararıyor veya bayılacak gibi oluyorsanız.
• Şiddetli kas krampları veya kasılmalar varsa.
• Yeni başlayan kafa karışıklığı, dalgınlık fark ederseniz (özellikle ileri yaşta).
• Çocuğunuzun ağzı kuruyor, çok az idrar yapıyor veya sürekli uyukluyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kan tahlilinde klorür düşük çıktıysa ve doktorunuz henüz değerlendirmediyse.
• Sık sık idrar söktürücü ilaç kullanıyorsanız ve halsizlik, kramp gibi şikâyetleriniz varsa.
• Uzun süredir iştahsızsanız veya yeterince yiyip içemediğinizi düşünüyorsanız.
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra halsizlik, baş dönmesi gibi belirtiler ortaya çıktıysa.

Tanı

Tanı çoğunlukla basit bir kan tahliliyle konur. Doktorunuz kanınızdaki elektrolitleri (sodyum, potasyum, klorür, bikarbonat) birlikte değerlendirir; çünkü bu değerler birbirini etkiler. Ardından düşüklüğün nedenini bulmak için şikâyetleriniz, kullandığınız ilaçlar ve genel sağlık durumunuz gözden geçirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan elektrolit paneli (sodyum, potasyum, klorür, bikarbonat ölçümü).
• İdrarda klorür ve elektrolit ölçümü; böbreklerin tuzu tutup tutmadığını anlamaya yardımcı olur.
• Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri.
• Kan şekeri ve kan gazı incelemesi (gerekirse).
• İdrar tahlili.
• Gerekirse hormon testleri veya akciğer grafisi gibi ek incelemeler.
• Kullandığınız ilaçların ve takviyelerin gözden geçirilmesi.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce size şikâyetlerinizi, son günlerde kusma-ishal olup olmadığını, ne kadar sıvı aldığınızı ve hangi ilaçları kullandığınızı soracaktır. Sonra kan ve gerekirse idrar tahlilleri istenir. Sonuç genellikle kısa sürede çıkar. Çoğu kişide ek bir işlem gerekmez; değer hafif düşükse ve nedeni belliyse tedavi ayaktan düzenlenebilir. Değer belirgin düşükse ya da şikâyetleriniz varsa bir süre gözlem altında tutulmanız veya hastanede sıvı tedavisi almanız önerilebilir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı, düşük klorürün nedenini bulup ortadan kaldırmak ve vücudun sıvı-tuz dengesini yeniden kurmaktır. Yani asıl odak sayıyı düzeltmek değil, o sayının neden düştüğünü çözmektir. Klorürün kendisini düşüren durum (örneğin kusma, ishal, ilaç yan etkisi veya böbrek sorunu) düzeltildiğinde değer genellikle kendiliğinden normale döner.

Evde kişisel bakım

• Kusma veya ishal sonrası sıvı kaybını yerine koyun; azar azar ve sık sık için.
• Eczacınıza danışarak ağızdan alınan sıvı-tuz dengesi ürünlerinden (oral rehidrasyon çözeltisi) uygun olanı kullanın.
• Sadece su içmek her zaman yeterli olmayabilir; tuz kaybı da yerine konmalıdır.
• Aşırı su içmekten kaçının; çok fazla sade su da tuzları seyreltebilir.
• İdrar söktürücü bir ilaç kullanıyorsanız doktorunuza danışmadan dozunu veya kullanımını değiştirmeyin.
• Günlük yeterli ve dengeli beslenin; aşırı kısıtlayıcı diyetlerden uzak durun.
• Şikâyetlerinizi (kusma, idrar miktarı, baş dönmesi) not edin; kontrol muayenesinde doktorunuza anlatın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öncelikle altta yatan nedeni tedavi eder. Sıvı kaybı varsa, damar yoluyla veya ağızdan sıvı ve elektrolit desteği planlanır; bu desteğin türü ve miktarı kişiye ve tahlil sonuçlarına göre ayarlanır. Klorür düşüklüğüne yol açtığı düşünülen bir ilaç varsa, doktorunuz onu değiştirmeyi veya farklı bir seçenek denemeyi önerebilir; bu karar mutlaka hekim tarafından verilmelidir. Kusma veya ishale neden olan bir enfeksiyon, böbrek sorunu ya da hormonal dengesizlik saptanırsa buna yönelik tedavi düzenlenir. Hafif durumlarda çoğu zaman evde sıvı-tuz desteği ve kontrol tahlili yeterli olur. Hangi tedavinin size uygun olduğu yalnızca sağlık uzmanınız tarafından belirlenmelidir; ilaç adı veya dozu konusunda kendi başınıza karar vermeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Düşük klorür tek başına bir ameliyat nedeni değildir. Ancak nadiren, düşüklüğe yol açan bir bağırsak veya böbrek sorunu saptanırsa, altta yatan durumun tedavisi için cerrahi bir girişim gerekebilir. Bu karar tamamen altta yatan hastalığa ve ilgili uzmanın değerlendirmesine bağlıdır.

Bu durumla yaşamak

Düşük klorür çoğu kişide günlük hayatı büyük ölçüde etkilemez; asıl önemli olan nedeni bulmak ve takip etmektir. Şikâyetleriniz geçene kadar dinlenmeye, bol sıvı almaya ve ağır fiziksel zorlanmadan kaçınmaya özen gösterin. Kontrol tahlillerini aksatmayın; değerin seyri doktorunuzun tedaviyi ayarlamasına yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Öğün atlamamaya ve dengeli beslenmeye çalışın.
• Sıcak havalarda ve egzersiz sırasında sıvı alımını artırın.
• Aşırı alkol tüketiminden kaçının.
• Kullandığınız tüm ilaç ve takviyeleri güncel bir liste hâlinde doktorunuzla paylaşın.
• İshal veya kusma başladığında sıvı kaybını erken dönemde yerine koymaya başlayın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek isteyin; genel sağlığınıza katkı sağlar.

Diyet ve egzersiz

Tuz alımını tamamen kesmeyin; vücudun bir miktar tuza ihtiyacı vardır. Doktorunuz özellikle tuzu kısıtlamadıysa, normal ve dengeli bir beslenme çoğu kişi için uygundur. Sebze, meyve, tahıl, protein ve yeterli sıvı içeren bir düzen iyi bir temel oluşturur. Egzersiz yaparken su kaybı artacağı için öncesinde ve sonrasında sıvı almayı unutmayın; çok terlediğiniz uzun ve yoğun egzersizlerde sıvı-tuz dengesine dikkat edin. Kalp veya böbrek hastalığınız varsa tuz ve sıvı miktarı konusunda mutlaka doktorunuzun önerilerini izleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Beklenmedik bir tahlil sonucu insanı kaygılandırabilir; bu çok doğaldır. Çoğu zaman durumun düzeltilebilir olduğunu bilmek rahatlatıcı olur. Kaygı günlük hayatınızı etkiliyorsa, uykunuzu bozuyorsa veya sürekli bu konuyu düşünüyorsanız bir sağlık uzmanıyla konuşun; destek almak güçsüzlük değil, iyi bir adımdır. Kendinizi ya da bir yakınınızı acil bir ruhsal kriz içinde hissediyorsanız vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Düşük klorürün tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir, çünkü çoğu zaman altta yatan bir hastalığa veya ilaca bağlıdır. Ancak bazı basit önlemlerle risk azaltılabilir: kusma ve ishal dönemlerinde sıvı-tuz kaybını erken yerine koymak, doktorunuzun önerdiği ilaçları doğru şekilde kullanmak ve düzenli kontrolleri aksatmamak en önemli adımlardır.

Tarama programları

Herkese rutin klorür taraması önerilmez. Kan elektrolitleri genellikle başka bir nedenle yapılan kan tahlilleri sırasında kontrol edilir. Böbrek hastalığı, kalp yetmezliği gibi kronik bir durumunuz varsa veya idrar söktürücü ilaç kullanıyorsanız, doktorunuzun önerdiği aralıklarla tahlil yaptırmanız uygun olur. Hangi sıklıkta test yapılacağına sizin sağlık uzmanınız karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sıvı ve tuz dengesizliğinin derinleşmesi ve belirgin halsizliğe yol açması.
• Kas kramplarının artması, kas güçsüzlüğü.
• Kalp ritminde düzensizlikler.
• Bilinç bulanıklığı, uyku hâli ve nadiren nöbet geçirme.
• Böbrek işlevlerinin olumsuz etkilenmesi (özellikle uzun süreli dengesizlikte).
• Altta yatan hastalığın (örneğin böbrek veya kalp hastalığı) kontrolünün zorlaşması.

Uzun vadeli görünüm

Genel görünüm iyidir. Düşük klorür çoğu kişide hafif seyreder ve nedeni düzeltildiğinde kısa sürede normale döner. Önemli olan, değerin neden düştüğünü anlamak ve doktorunuzun önerdiği kontrolleri sürdürmektir. Şikâyetleriniz geçse bile kontrol tahlilini atlamamanız, olası bir sorunun erken fark edilmesini sağlar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.