Çocuklarda Nefrit (Böbrek İltihabı)

Genel Bakış

Nefrit, böbreklerdeki süzme birimlerinin (glomerül) iltihaplanmasıdır. Bu iltihap böbreklerin atık maddeleri ve fazla suyu vücuttan atma görevini zorlaştırır. Çocuklarda sıklıkla enfeksiyonlar sonrası ortaya çıkar.

Çocuklarda görülen böbrek hastalıklarının önemli bir bölümünü nefrit oluşturur. Özellikle 5-15 yaş arası çocuklarda daha sık görülür.

Nefrit her yaştaki çocuğu etkileyebilir, ancak en sık okul çağı çocuklarında görülür. Bazı türleri erkek çocuklarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan (çay rengi, pembe veya kola rengi idrar)
• Yüzde, özellikle göz çevresinde şişlik
• Ayaklarda ve bacaklarda ödem (şişlik)
• Kan basıncında yükselme (tansiyon)
• İdrar miktarında azalma

Çocuklarda belirtiler

• İdrar yaparken ağrı veya yanma
• Böbrek bölgesinde, belde ağrı
• Ateş, halsizlik ve iştahsızlık
• Bulanık veya köpüklü idrar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefrit çocuklarda daha sık görülür. Yetişkinlerde belirtiler benzer olmakla birlikte tansiyon yüksekliği ve yorgunluk daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteri veya virüs kaynaklı enfeksiyonlar (örneğin geçirilmiş boğaz veya cilt enfeksiyonu)
• Bağışıklık sisteminin kendi böbrek dokusuna saldırdığı hastalıklar (IgA nefropatisi gibi)
• Lupus gibi otoimmün hastalıklar
• Bazı ilaçların uzun süre veya yüksek dozda kullanılması

Risk faktörleri

• Son zamanlarda geçirilmiş streptokok boğaz enfeksiyonu
• Ailede böbrek hastalığı veya otoimmün hastalık öyküsü
• Yetersiz hijyen koşulları nedeniyle sık cilt enfeksiyonu geçirilmesi
• Bazı viral enfeksiyonlar (suçiçeği, hepatit B gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• İdrar miktarı çok azaldıysa veya idrarda kan varsa aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzda sık idrar yolu enfeksiyonu oluyorsa
• Yüzde veya bacaklarda sürekli şişlik fark ederseniz
• Okul sağlık taramalarında idrarda anormallik saptanırsa

Tanı

Doktor önce çocuğunuzun sağlık öyküsünü dinler, fizik muayene yapar. Ardından idrar ve kan testleri ister. Gerekirse böbreklerin görüntülenmesi ve böbrek biyopsisi yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi: kan, protein ve enfeksiyon belirteçleri aranır.
• Kan testi: böbrek işlevini gösteren kreatinin ve üre gibi değerler ölçülür.
• Böbrek ultrasonu: böbreklerin boyutu, yapısı ve kan akışı incelenir.
• Böbrek biyopsisi: bazı durumlarda kesin tanı için çok küçük bir doku örneği alınır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç saat veya birkaç gün sürebilir. Biyopsi genellikle hastanede ve hafif bir uyku haliyle yapılır. Sonuçlar çıktığında doktorunuz sizinle ayrıntılı olarak konuşacak ve tedavi planını anlatacaktır.

Tedavi

Nefrit tedavisi altta yatan nedene göre düzenlenir. Amaç iltihabı kontrol altına almak, belirtileri hafifletmek ve böbrek hasarını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği sıvı miktarına uyun; gereğinden fazla su da önerilmez.
• Tuz tüketimini azaltın; işlenmiş ve hazır gıdalardan kaçının.
• İstirahat edin, ancak doktor izin verdiği ölçüde hareket etmeye devam edin.
• İlaçları aksatmadan, önerilen doz ve sürede kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi, enfeksiyon varsa doktorun reçete edeceği uygun ilaçları; tansiyon yüksekse tansiyon düzenleyici ilaçları; bağışıklık sistemi kaynaklı bir durum varsa bağışıklık sistemini düzenleyen veya baskılayan ilaçları içerebilir. Hangi tedavinin uygulanacağına yalnızca çocuk nefroloji uzmanı karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nefrit doğrudan cerrahi gerektirmez. Ancak böbrek hasarı ilerler ve son dönem böbrek yetmezliği gelişirse diyaliz veya böbrek nakli gündeme gelebilir; bu durumda uzman ekip aileye gerekli yönlendirmeyi yapar.

Bu durumla yaşamak

Nefritli çocukların çoğu normal bir çocukluk geçirebilir. Düzenli doktor kontrolleri, ilaçların doğru kullanımı ve ailenin desteği çok önemlidir. Okulda öğretmenler bilgilendirilmeli, sıvı alımı ve tuvalet erişimi kolaylaştırılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenme
• Yeterli uyku ve dinlenme
• Evde sigara içilmemesi
• Doktor kontrollerinin aksatılmaması

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz özel bir diyet önerdiyse (tuz kısıtlaması, potasyum düzenlemesi gibi) buna mutlaka uyun. Egzersiz, idrar testleri ve tansiyon değerlendirmesi sonrasında güvenli olduğu ölçüde yapılabilir. Aşırı yorucu sporlardan kaçınmak gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalık, çocuklarda kaygı, üzüntü veya öfkeye yol açabilir. Okul başarısı ve sosyal ilişkiler etkilenebilir. Bu nedenle çocuğunuzun duygularını konuşmasına fırsat verin, yaşına uygun bilgi verin ve gerekirse okul rehberlik servisinden veya bir çocuk psikoloğundan destek alın.

Önleme

Bazı nefrit türleri tamamen önlenemez. Ancak enfeksiyon kaynaklı nefrit riski, hijyen kurallarına dikkat ederek ve boğaz veya cilt enfeksiyonlarını erken tedavi ettirerek azaltılabilir.

Aşılar

Çocukluk çağı aşı takvimine eksiksiz uymak, nefrite yol açabilecek enfeksiyonlardan (suçiçeği, hepatit B gibi) korunmaya yardımcı olur. Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimini uygulayın.

Tarama programları

Rutin idrar testi her çocuk için gerekli değildir. Ancak ailede böbrek hastalığı öyküsü varsa veya çocukta tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu oluyorsa, doktor düzenli idrar tahlili önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek hasarının ilerlemesi ve kronik böbrek hastalığı
• Yüksek tansiyon ve kalp sorunları
• Böbrek yetmezliği (diyaliz veya nakil gerekebilir)

Uzun vadeli görünüm

Nefritli çocukların çoğu, erken tanı ve uygun tedaviyle tamamen iyileşir. Tedavi sonrası kontroller devam etse de çocuklar normal bir hayat sürebilir. Geç kalınmış veya ağır vakalarda da modern tıp yöntemleriyle önemli ilerlemeler kaydedilmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.