Hamilelikte Böbrek İltihabı (Nefrit)

Genel Bakış

Böbrek iltihabı, böbrek dokusunda oluşan bir iltihaplanmadır. Hamilelikte bu durum; idrar yolu enfeksiyonunun böbreklere yayılması ya da bağışıklık sisteminin böbrekleri hedef almasıyla gelişebilir. Erken fark edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilir ve anne ile bebeğin sağlığı korunabilir.

Hamilelikte böbrek iltihabı her gebede görülmese de görülme riski belirli durumlarda artar. Özellikle idrar yolu enfeksiyonu geçiren gebeler, böbrek iltihabı açısından dikkatli izlenmelidir.

Böbrek hastalığı öyküsü, şeker hastalığı, lupus gibi bağışıklık sistemi hastalığı veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu olan gebeler daha yüksek risk altındadır. Bununla birlikte daha önce sağlıklı olan bir gebede de gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüzde, ellerde veya ayaklarda ani şişme
• Yüksek tansiyon
• Köpüklü, kanlı veya bulanık idrar
• Sırtın yan tarafında veya kasıklarda ağrı
• İdrar yaparken yanma veya sık sık idrara çıkma
• Ateş, üşüme ve titreme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda fark edilebilecek belirtiler arasında iştahsızlık, idrar miktarında azalma, göz çevresinde şişkinlik, yorgunluk ve karın ağrısı yer alır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde kafa karışıklığı, halsizlik, düşük dereceli ateş ve iştahsızlık gibi belirtiler daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İdrar yolu enfeksiyonunun böbreklere yayılması (piyelonefrit)
• Bağışıklık sisteminin kendi böbrek dokusuna zarar vermesi (otoimmün hastalıklar)
• Gebelik sırasında idrar yollarındaki basınç ve kan akışındaki değişiklikler
• İdrar yollarında taş veya tıkanıklık

Risk faktörleri

• Daha önce geçirilmiş böbrek hastalığı
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Şeker hastalığı veya yüksek tansiyon
• Lupus gibi bağışıklık sistemi hastalıkları
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş ve titreme
• İdrarda kan görülmesi
• Şiddetli baş ağrısı ve görme bozukluğu
• Ellerde ve yüzde hızla artan şişlik
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gebelik kontrollerini aksatmadan yapın
• İdrar yaparken yanma hissi olduğunda doktorunuzu bilgilendirin
• Sürekli yorgunluk, halsizlik veya şişlik şikayetiniz varsa değerlendirin

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, kan basıncınızı ölçer ve idrar testi ister. Gerek görürse kan testleri ve böbrek ultrasonu ile böbreklerin görüntüsünü alır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili – protein, kan ve enfeksiyon hücrelerini araştırır
• Kan testleri – böbrek fonksiyonlarını ve enfeksiyon belirteçlerini ölçer
• Tansiyon takibi – yüksek tansiyon böbrek iltihabıyla ilişkili olabilir
• Böbrek ultrasonu – böbreklerin boyutu, taş veya tıkanıklık olup olmadığı değerlendirilir
• 24 saatlik idrar toplama – bazı durumlarda protein kaybını daha hassas ölçmek için istenir

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle ağrısız ve basit tetkiklerle tanı konabilir. Ultrason, ses dalgaları kullandığı için bebeğe zarar vermez. Sonuçlara göre doktorunuz sizi bilgilendirir ve birlikte bir plan yaparsınız.

Tedavi

Tedavi; iltihabın nedenine, şiddetine ve gebeliğin haftasına göre kişiselleştirilir. Enfeksiyon söz konusuysa uygun antibiyotiklerle, bağışıklık sistemi kaynaklıysa iltihabı baskılayan ilaçlarla tedavi edilir. Amaç; annenin böbrek sağlığını korumak ve bebeğin gelişimini güvenceye almaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kadar istirahat edin
• Günlük su tüketiminizi doktorunuzla belirleyin; aşırı su içmek doğru olmayabilir
• Tuz tüketimini azaltarak tansiyonunuzun dengelenmesine yardımcı olun
• Bitkisel çaylar veya takviyeler de dahil hiçbir ürünü doktora danışmadan kullanmayın
• Dinlenirken ayaklarınızı hafif yukarıda tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyon varsa gebelikte uygun bir antibiyotik reçete eder. Tansiyon kontrolü için gebelikte güvenli tansiyon ilaçları kullanılabilir. Bağışıklık sistemi kaynaklı iltihaplarda ise kortikosteroid gibi iltihabı azaltan ilaçlar gerekebilir. Hangi ilacın kullanılacağına yalnızca doktorunuz, doz ve süreyle birlikte karar verir. Reçetesiz ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek iltihabına neden olan bir taş varsa ve tıkanıklık oluşturuyorsa, idrar yoluna ince bir tüp yerleştirilmesi veya taşın kırıldığı bir işlem gerekebilir. Bu tür müdahaleler, kadın doğum ve üroloji uzmanlarınca birlikte planlanır.

Bu durumla yaşamak

Böbrek iltihabı sırasında vücudunuz daha çok dinlenmeye ihtiyaç duyar. Günlük işlerinizi yavaşlatın, kendinizi yormayın. Tansiyon takibi, haftalık kontroller ve doktorunuzun verdiği randevuları aksatmayın. Bebeğinizin hareketlerini düzenli olarak takip edin ve değişiklikleri hemen iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ağır kaldırmaktan ve ani hareketlerden kaçının
• Düzenli uyuyun ve gün içinde kısa istirahatler yapın
• Doktorunuzun onayladığı kadar yürüyüş yapabilirsiniz
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Ailenizden günlük yardım istemekten çekinmeyin

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu bir beslenme için tuz, hazır gıda ve işlenmiş ürünlerden kaçınmak önemlidir. Protein ve sıvı alımı böbrek hastalığına göre değişeceği için diyetinizi mutlaka doktorunuz veya diyetisyeniniz ayarlamalıdır. Egzersiz olarak yürüyüş gibi hafif aktiviteler ancak doktor onayıyla yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hamilelikte böbrek sağlığı sorunları, endişe ve belirsizlik hissi yaratabilir. Bu durumda üzülmeniz ve kaygılanmanız çok doğaldır. Duygularınızı yakınlarınızla ve sağlık ekibinizle paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak hem size hem bebeğinize iyi gelecektir. Kendinize veya bebeğinize zarar verme düşünceleriniz olursa, bunu içinizde tutmayın; 112’yi arayarak acil destek isteyin.

Önleme

Böbrek iltihabı tamamen önlenemese de risk azaltılabilir. Gebelik öncesi kontrol, idrar yolu enfeksiyonlarının hızlı tedavisi ve tansiyonun kontrol altında tutulması en önemli koruyucu adımlardır.

Aşılar

Gebelikte grip gibi bazı enfeksiyonlara karşı aşılar, bu enfeksiyonların yol açabileceği böbrek riskini de azaltabilir. Ancak hangi aşıları yaptırmanız gerektiğini doktorunuz gebelik takibi sırasında belirler.

Tarama programları

Doğum öncesi kontrollerde yapılan idrar ve tansiyon ölçümleri, böbrek iltihabının erkenden yakalanmasını sağlar. Kontrollerinizi aksatmayın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riski artar
• Erken doğum eğilimi olabilir
• Düşük doğum ağırlığına yol açabilir
• Böbrek fonksiyonlarında kalıcı hasar oluşabilir
• Enfeksiyon tüm vücuda yayılırsa hayati risk (sepsis) gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Düzenli gebelik takibi ve doğru tedaviyle böbrek iltihabı olan birçok kadın, sağlıklı bir hamilelik geçirir ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirir. Kalıcı böbrek hasarı kalmama ihtimali yüksektir. Önemli olan erken bilinçlenmek, hekime güvenmek ve önerilen takibin dışına çıkmamaktır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Türk Nefroloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.